Rà soát phải bao quát cả trường lớp lẫn bố trí công tác
Rà soát sắp xếp trường lớp là việc kiểm tra toàn bộ quá trình tổ chức lại cơ sở giáo dục và bố trí nhân sự, nhằm phát hiện thiếu sót, bảo đảm hoạt động dạy học đúng quy định. Tại Gia Lai, yêu cầu này được đặt ra sau những phản ánh về việc phân công cán bộ ở các trường sáp nhập tại phường Quy Nhơn Nam. Chiều 20/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch đề nghị kiểm tra toàn diện quá trình sắp xếp trường, lớp và bố trí công tác, đồng thời chấn chỉnh bất cập để việc dạy và học đáp ứng yêu cầu. Đây là hướng đi cần thiết: nếu chỉ tính số trường giảm mà bỏ qua cách phân công giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên, việc tinh gọn có thể tạo thêm bất ổn thay vì cải thiện quản trị giáo dục.
Quy mô thay đổi tại Quy Nhơn Nam đủ lớn để đòi hỏi quy trình giải trình rõ ràng: 13 cơ sở giáo dục được tổ chức lại còn 6, số cán bộ quản lý giảm từ 34 xuống 19 và nhân viên kế toán từ 13 xuống 8. Những con số này cho thấy sắp xếp trường lớp không chỉ là việc gộp đầu mối hành chính. Quyết định nhân sự tác động trực tiếp đến vai trò nghề nghiệp, trách nhiệm vận hành và môi trường học tập. Vì vậy, đợt rà soát toàn diện của tỉnh cần xem xét cả căn cứ lựa chọn, hồ sơ và ảnh hưởng thực tế tại từng trường.
Kiểm tra nhân sự phơi bày khoảng trống trong căn cứ bổ nhiệm
Đợt kiểm tra chuyên môn làm rõ vì sao việc bổ nhiệm cán bộ giáo dục trở thành tâm điểm. Ngày 26/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai công bố kết quả xác minh kiến nghị liên quan đến việc bố trí cán bộ quản lý và kế toán tại các trường sau sáp nhập. Sở nhận định cách bố trí ở một số nơi chưa phù hợp với chỉ đạo của UBND tỉnh, trong đó có việc không bổ nhiệm ba hiệu trưởng cũ làm phó hiệu trưởng tại trường mới. Tại Trường Tiểu học Kim Đồng, hồ sơ chưa thể hiện đầy đủ tiêu chí, tiêu chuẩn và thứ tự ưu tiên của các nhân sự được xem xét. Đây không phải chi tiết thủ tục có thể xem nhẹ: hồ sơ thiếu căn cứ khiến quyết định nhân sự khó được kiểm chứng và dễ làm suy giảm niềm tin trong tập thể nhà trường.
Sở cũng yêu cầu làm rõ từng trường hợp, đối chiếu điều kiện, tiêu chuẩn, thời gian công tác còn lại, nguyện vọng và chính sách liên quan; thời gian còn lại trước tuổi nghỉ hưu không tự tạo thành quyền đương nhiên được bổ nhiệm. Cách tiếp cận này đúng về nguyên tắc, nhưng phải được áp dụng nhất quán và giải thích bằng hồ sơ cụ thể. Ngành giáo dục đề nghị kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân liên quan, xử lý vi phạm trong thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét trách nhiệm. Trọng tâm không nên là quy trách nhiệm theo cảm tính, mà là xác định ai lập phương án, ai thẩm định, ai ký quyết định và căn cứ nào được sử dụng.
Hai đợt rà soát cần nối thành một quy trình khắc phục
Hai đợt rà soát có vai trò bổ sung cho nhau. Yêu cầu cấp tỉnh ngày 20/10 đặt phạm vi rộng: kiểm tra toàn bộ quá trình tổ chức lại trường học và bố trí công tác. Kết quả kiểm tra của ngành giáo dục công bố ngày 26/10 đi sâu vào những điểm cụ thể, từ phương án bổ nhiệm cán bộ quản lý đến việc phân công kế toán. Sở xác định bố trí hai kế toán tại mỗi trường Kim Đồng và Ngô Mây là trái quy định; sau đó, UBND phường rà soát, điều chỉnh để mỗi trường có một kế toán theo yêu cầu. Đây là bước sửa trực tiếp, nhưng không thay thế việc xem xét trách nhiệm và nguyên nhân khiến sai sót xuất hiện.
Khâu tiếp theo cần là đối chiếu lại phương án nhân sự với chỉ đạo của tỉnh, hoàn thiện hồ sơ lựa chọn và công khai kết quả xử lý kiến nghị. UBND phường có trách nhiệm báo cáo kết quả giải quyết phản ánh của người dân qua Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Sở Nội vụ, đồng thời báo cáo tình hình thực hiện trước ngày 31/10. Lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu ngành giáo dục thông tin về việc bổ nhiệm tại các cơ sở ở Quy Nhơn Nam sau khi cơ quan có thẩm quyền kết luận cuối cùng. Với quản lý giáo dục, công khai kết luận và sửa đúng từng sai sót mới là thước đo của rà soát trường học, không phải số cuộc kiểm tra đã tiến hành.
Kết luận, Gia Lai đã xác định đúng hai lớp việc phải làm: kiểm tra tổng thể cách sắp xếp và xử lý cụ thể những bất cập trong bổ nhiệm, phân công. Nhưng hiệu quả chỉ được chứng minh khi từng quyết định có căn cứ, trách nhiệm được làm rõ và việc khắc phục được báo cáo đúng hạn. Tinh gọn bộ máy không thể đánh đổi bằng quy trình nhân sự thiếu minh bạch; một hệ thống trường học vận hành tốt phải bảo đảm đồng thời kỷ cương quản trị và điều kiện dạy học.
