Tết Trung Thu Nam Úc: Không chỉ là rước đèn, mà là xây bản sắc
Tết Trung Thu Nam Úc là lễ hội văn hóa Việt Nam do Cộng đồng Người Việt Tự do Nam Úc (VCASA) tổ chức, hướng tới trẻ em gốc Việt sinh ra và lớn lên tại Australia, nhằm giúp các em vui chơi, hiểu nguồn gốc của mình, tự hào về di sản Việt và đồng thời cảm nhận vai trò trong một xã hội đa văn hóa nơi các cộng đồng cùng chung sống hài hòa thông qua những hoạt động sáng tạo, nghệ thuật và sinh hoạt tập thể. Điểm đáng nói ở Tết Trung Thu Nam Úc năm nay là cộng đồng không bằng lòng với mô hình lễ hội thuần biểu diễn. Ban tổ chức chủ ý biến ngày hội thành một không gian giáo dục mềm, nơi trẻ em vừa chơi vừa học, và người lớn thì có dịp soi lại câu hỏi: “Chúng ta muốn con mình nhớ đến quê hương bằng những ký ức nào?” Câu trả lời nằm trong cách VCASA mở rộng quy mô, đầu tư tương tác và mời nhiều cộng đồng bạn cùng tham gia. Đây không phải lễ Trung Thu hoài cổ, mà là lựa chọn chủ động của người Việt ở Nam Úc để nuôi dưỡng bản sắc trong đời sống mới.
Quy mô mở rộng và lịch tổ chức: một tuyên bố về tầm nhìn cộng đồng
Ngày hội Trung Thu do VCASA tổ chức sẽ diễn ra vào Chủ Nhật, ngày 4 tháng 10 năm 2026, tại Trung tâm Sinh hoạt Cộng đồng, Hội Trường Tự Do, số 62 Athol Street, Athol Park, Nam Úc. Lễ hội mở cửa từ 12 giờ trưa đến 8 giờ tối với hình thức Gold Coin Donation, tức mọi người đều có thể tham gia bằng một đóng góp tượng trưng, gửi đi thông điệp rõ ràng: đây là ngày hội của cộng đồng, không phải sự kiện thương mại. Theo ban tổ chức, Tết Trung Thu 2026 được chuẩn bị quy mô hơn những năm trước, với kế hoạch kinh phí lên đến khoảng 35.000 đô la từ nhiều nguồn hỗ trợ và đóng góp cộng đồng, cho thấy tầm nhìn dài hơi là duy trì văn hóa chứ không tổ chức theo kiểu “năm nào hay năm đó”. Đáng chú ý, lễ hội được đặt trong một chương trình của Chính phủ Tiểu bang Nam Úc nhằm thúc đẩy sự đa dạng và kết nối giữa các cộng đồng, cho thấy người Việt không đứng ngoài chiến lược đa văn hóa mà đang chủ động đóng góp. Việc chọn khung 8 giờ liên tục trong một ngày cuối tuần cũng phản ánh tham vọng biến Tết Trung Thu thành điểm hẹn của cả gia đình, chứ không chỉ là vài tiết mục rải rác trên sân khấu.
Trẻ em là trung tâm: từ làm lồng đèn đến khoa học và thi tài năng
Không gian hoạt động trẻ em Australia tại lễ hội Trung Thu Nam Úc năm nay được thiết kế dày đặc và có chủ ý. Trẻ sẽ được trực tiếp làm lồng đèn, tham gia múa lân, chụp hình với các hoạt cảnh Trung Thu, thưởng thức bánh Trung Thu, tham gia rước đèn và các hoạt động khoa học như animal show, thí nghiệm hóa học. Khi một lễ hội Trung Thu đưa khoa học và biểu diễn tương tác vào chương trình, đó là cách rất hiện đại để nói với trẻ: văn hóa không tách rời đời sống học tập và tò mò khám phá. Hạt nhân của ngày hội là Cuộc thi Tài năng trẻ 2026 với các thể loại ca hát, múa, nhạc cụ, kịch, võ thuật cho thí sinh từ 4 đến 15 tuổi. Việc cho các em đứng trên sân khấu, khoác áo dài, cầm micro nói tiếng Việt hay biểu diễn võ cổ truyền không chỉ là giải trí. Nó là thực hành bản sắc. Khi Chủ tịch VCASA chia sẻ: “Chúng tôi muốn các con biết mình đến từ đâu. Chúng tôi muốn các con tự hào về di sản người Việt của mình”, đó là tuyên ngôn trực diện về mục tiêu nuôi dưỡng thế hệ thứ hai và thứ ba.
Cầu nối đa cộng đồng và câu chuyện đèn lồng Hội An ra thế giới
VCASA không muốn Tết Trung Thu Nam Úc chỉ là ngày hội dành riêng cho người Việt. Một số cộng đồng bạn như cộng đồng người Phi Châu và Ukraine đã được mời tham gia, cùng chung tay tạo nên không khí đa cộng đồng rõ nét. Trẻ em gốc Việt được khuyến khích hiểu mình đến từ đâu, tự hào về di sản Việt Nam, đồng thời thấy mình là một phần bình thường của đời sống đa văn hóa tại Nam Úc. Việc mời cộng đồng khác đến chính là hành động mở cửa, nói với thế hệ trẻ: văn hóa là để chia sẻ chứ không phải để khép kín. Ở tầm nhìn rộng hơn, câu chuyện đèn lồng Hội An xuất hiện trong Lễ hội Đèn lồng Trung Thu Quốc tế tại Công viên Victoria, Hong Kong, cho thấy di sản Việt đã bước ra sân khấu quốc tế. Sự kiện này quy tụ hơn 3.000 chiếc đèn đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, với đèn lồng Hội An mang nét chấm phá văn hóa quen thuộc, gửi gắm thông điệp bình an, sức khỏe, gắn kết gia đình. Với nghệ thuật chế tác thủ công hơn 400 năm, khung tre ngâm nước muối chống mối mọt bọc lụa tơ tằm mềm mại, ánh sáng của đèn lồng Hội An vừa dịu nhẹ vừa sang trọng. Khi người Việt ở Nam Úc treo lồng đèn, họ không chỉ tái hiện ký ức riêng, mà còn kết nối với một mạch di sản đang được thế giới trân trọng.
Kết luận: Giữ Tết cho con là giữ tương lai cộng đồng
Từ góc nhìn cộng đồng, Tết Trung Thu Nam Úc năm nay là một bước chuyển: từ lễ hội hoài niệm sang nền tảng nuôi dưỡng bản sắc và kết nối xã hội. Chương trình được thiết kế xoay quanh trẻ em, nhưng lợi ích lan rộng đến cha mẹ, ông bà và cả những cộng đồng bạn cùng tham gia. Các hoạt động truyền thống như làm lồng đèn, múa lân, trình diễn áo dài, rước đèn, ăn bánh Trung Thu được đặt cạnh khoa học, animal show, thi tài năng… để nói rằng văn hóa Việt hoàn toàn có thể sống khỏe trong bối cảnh Australia miễn là cộng đồng dám đầu tư và kiên trì. Việc đèn lồng Hội An góp mặt ở một lễ hội đèn lồng Trung Thu quy mô quốc tế tại Hong Kong – diễn ra từ 17/9 đến 27/9, thắp sáng từ 18h30 đến 23h hằng đêm – cho thấy di sản Việt có sức hút rộng hơn những gì người Việt xa xứ thường tưởng. Khi một chiếc lồng đèn có thể kể câu chuyện Việt Nam giữa hàng nghìn biểu tượng Á, Âu, Phi, Nam Mỹ, thì mỗi em nhỏ nâng lồng đèn ở Athol Park cũng đang kể câu chuyện ấy ở tầm địa phương. Giữ Tết cho con, rốt cuộc, là cách người Việt ở Nam Úc khẳng định: chúng ta không chỉ nhập cư, chúng ta mang theo văn hóa để cùng xây tương lai.
