Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội: không chỉ là sự kiện, mà là tuyên ngôn bản sắc
Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội là chuỗi sự kiện văn hóa quốc tế kéo dài bốn ngày tại Hoàng thành Thăng Long, quy tụ hàng chục quốc gia cùng các đoàn nghệ thuật từ nhiều châu lục, nhằm tôn vinh di sản Việt Nam trong đối thoại với thế giới, kết nối truyền thống với nghệ thuật đương đại và tạo không gian giao lưu mở cho công chúng đô thị lẫn du khách quốc tế. Điểm đáng nói là lễ hội lần thứ hai được tổ chức nhân dịp 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chủ trì. Đây không phải một chương trình vui chơi rời rạc, mà là cách Hà Nội khẳng định mình như một trung tâm di sản sống, nơi văn hóa không bị đóng khung trong bảo tàng. Sự kiện quy tụ 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, cùng 20 đoàn nghệ thuật tham gia nhiều hoạt động triển lãm, ẩm thực, điện ảnh, thời trang, trình diễn và trải nghiệm văn hóa xuyên suốt 4 ngày, hướng tới tăng cường hiểu biết và tình hữu nghị giữa Việt Nam với bạn bè năm châu.
Hoàng thành Thăng Long: di sản trở thành sân khấu "Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai"
Việc chọn Hoàng thành Thăng Long làm không gian chính của Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội là một lựa chọn mang tính tuyên ngôn: di sản không đứng ngoài đời sống đương đại mà trở thành trung tâm của cuộc đối thoại năm châu. Đêm khai mạc diễn ra lúc 20 giờ ngày 1/10 với chủ đề "Hội tụ di sản-Kiến tạo tương lai", mở ra hành trình nghệ thuật từ chiều sâu cội nguồn Việt Nam đến không gian giao lưu toàn cầu. Ba phần nội dung "Việt Nam đa sắc", "Năm châu hội tụ" và "Phát triển & Rực rỡ tương lai" cho thấy một cách tiếp cận rõ ràng: khẳng định bản sắc 54 dân tộc qua dân ca, nhã nhạc cung đình, quan họ; sau đó mời các đoàn từ Trung Quốc, Nga, Peru, Bangladesh, Indonesia, Pakistan, Israel, Azerbaijan, Lào, Ukraine, Hàn Quốc… cùng xuất hiện trên một sân khấu chung; cuối cùng, để Gen Z làm chủ không gian bằng Rap, Hip-hop, EDM kết hợp chất liệu dân gian. Đây là lễ khai mạc hiếm hoi dám đặt câu hỏi: di sản Việt Nam sẽ đi cùng thế hệ trẻ như thế nào trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Âm nhạc năm châu và dấu ấn Dàn nhạc giao hưởng London
Nếu Hoàng thành Thăng Long là trái tim di sản thì âm nhạc chính là ngôn ngữ kết nối mạnh nhất của Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội. Ngày 2–3/10, chương trình "Hòa nhạc năm châu" tại sân khấu tròn Hoàng thành mở ra không gian giao lưu trực tiếp giữa nghệ sĩ và công chúng, nơi các đoàn đến từ nhiều châu lục giới thiệu loại hình âm nhạc, nhạc cụ và nét đặc trưng trong đời sống văn hóa mỗi quốc gia. Đây là cách tiếp cận thông minh: để khán giả chạm vào văn hóa thông qua âm thanh, tiết tấu và câu chuyện phía sau mỗi bản nhạc. Song song với đó, hai đêm hòa nhạc của Dàn nhạc giao hưởng London (London Symphony Orchestra - LSO) dưới sự chỉ huy của Sir Antonio Pappano diễn ra ngày 2 và 3/10 tại Nhà hát Hồ Gươm, trong khuôn khổ Vietnam Airlines Classic – Hanoi Concert 2026. "Việc Dàn nhạc giao hưởng London nhiều lần trở lại Hà Nội không chỉ tạo cơ hội để công chúng Việt Nam tiếp cận các tác phẩm kinh điển của thế giới, mà còn góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và các quốc gia, thông qua ngôn ngữ chung của âm nhạc". Sự song hành giữa "Hòa nhạc năm châu" ở Hoàng thành và LSO ở trung tâm thành phố cho thấy Hà Nội đang chủ ý xây dựng mình như một "thủ đô giao hưởng" của khu vực.
Khoảnh khắc đường phố "Sắc màu năm châu" và những cuộc gặp gỡ ngoài khán phòng
Một lễ hội văn hóa quốc tế sẽ mất đi nửa sức sống nếu chỉ tồn tại trong khán phòng. Chương trình diễu hành đường phố "Sắc màu năm châu" lúc 16 giờ ngày 3/10 đưa 15 đoàn nghệ thuật quốc tế từ châu Âu, châu Phi, châu Á và Nam Mỹ ra khỏi sân khấu, hòa vào không gian phố đi bộ cùng nghệ nhân, nghệ sĩ Việt Nam, áo dài và trang phục truyền thống các nước. Đây là điểm nhấn biến Hoàng thành Thăng Long và khu vực lân cận thành một quảng trường văn hóa mở, nơi người dân có thể bắt gặp nghệ sĩ nước ngoài ngay trên vỉa hè, không cần vé, không khoảng cách. Trong khuôn khổ lễ hội, các nội dung như "Đối thoại âm nhạc đa quốc gia" và chương trình kết nối di sản với đời sống đương đại bằng Cultural Cosplay, hoạt động Audition do VTC thực hiện cho thấy cách nghĩ mới: đừng chỉ xem, hãy tham gia. Không ngẫu nhiên mà các hoạt động giao lưu giữa nghệ sĩ và công chúng được nhấn mạnh, đặc biệt là cơ hội để người trẻ tiếp cận gần hơn với nghệ thuật giao hưởng và gặp gỡ các nghệ sĩ quốc tế ngoài không gian sân khấu. Đó là lúc Hà Nội thôi vị thế khán giả, để chính người dân thành nhân vật chính của lễ hội.
Điệu múa cổ điển Trung Quốc và thông điệp cùng nhau dưới ánh trăng
Giữa bức tranh đa sắc của Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội, đoàn nghệ thuật Học viện Nghệ thuật Quảng Tây mang tới một điểm nhấn sâu lắng: điệu múa cổ điển Trung Quốc "Cộng thiền quyên" – "Cùng chung ánh trăng". Lấy hình tượng mặt trăng trong thơ cổ điển làm cảm hứng, tiết mục kể câu chuyện sum họp dưới ánh trăng – hình ảnh mà cả người Việt lẫn người Trung Quốc đều coi trọng trong hệ biểu tượng văn hóa. Việc một tác phẩm từng được đề cử Giải thưởng Múa "Hoa Sen" Trung Quốc, đạt Giải "Trống Đồng" sáng tác văn nghệ Quảng Tây và nằm trong tuyển tập tác phẩm múa xuất sắc quốc gia xuất hiện tại Hà Nội cho thấy tầm vóc của sân khấu Hoàng thành. Đoàn gồm 37 thành viên sang Việt Nam tham dự lễ hội với tư cách đại diện Trung Quốc, không chỉ để “giới thiệu văn hóa Trung Quốc ra bên ngoài, mà còn tiếp thu văn hóa nước ngoài, đặc biệt là văn hóa Việt Nam” như chia sẻ của ông Lý Thiên Thắng, Trưởng đoàn. Khi các nghệ sĩ trẻ Trung Quốc trình diễn dưới bầu trời Hà Nội, câu chuyện không dừng lại ở kỹ thuật múa, mà là cách hai nền văn hóa Đông Á nhìn lại mình qua ánh trăng chung: mỗi bên đều mang di sản lâu đời, nhưng chỉ khi bước ra khỏi biên giới, giá trị ấy mới thực sự được thử thách và làm mới.
