Phát hiện sớm tim bẩm sinh là gì và vì sao là “chìa khóa vàng”?
Phát hiện sớm tim bẩm sinh là việc chủ động khám sàng lọc tim mạch cho trẻ, kể cả khi trẻ chưa có triệu chứng rõ ràng, nhằm tìm các bất thường cấu trúc hoặc chức năng của tim ngay từ giai đoạn đầu để kịp thời điều trị trước khi xảy ra biến chứng nặng nề hoặc đột ngột nguy hiểm đến tính mạng. Nhiều cha mẹ vẫn nghĩ chỉ khi con tím tái, khó thở, ngã quỵ mới cần đưa đi khám tim, nhưng thực tế, ở bệnh tim trẻ em, giai đoạn hoàn toàn im lặng lại là lúc vàng để cứu chữa. Các bác sĩ nhấn mạnh mấu chốt là phải “bắt bệnh” sớm để không bỏ lỡ thời điểm vàng cứu chữa, bởi khi tim đã suy hoặc xuất hiện biến chứng, mọi can thiệp đều khó khăn hơn nhiều.
Những đứa trẻ “bình thường” nhưng mang bệnh tim trong người
Câu chuyện của chị Nguyễn Thị Thanh Trúc, sinh năm 1990 ở Khánh Hòa, là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ cho mọi gia đình. Con trai chị, bé Minh Phú, trước giờ đi lại, học tập bình thường, cho đến một ngày bỗng té xỉu giữa lúc không ai ngờ. Chỉ sau cú ngã ấy, gia đình mới tất tả đưa con vào TP Hồ Chí Minh khám và được chẩn đoán rối loạn nhịp tim – một dạng bệnh tim trẻ em có thể dẫn đến suy tim, đột quỵ và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Khi chương trình “Trái tim cho em” về địa phương, chị lại lặn lội đưa con đi khám sàng lọc và được bác sĩ xác nhận cần đặt máy điều trị. Đằng sau là nỗi lo chi phí chữa bệnh với con số dự kiến 100 triệu đồng hiện lên rõ trên gương mặt người mẹ. Câu chuyện này cho thấy: nếu gia đình chủ động khám tim sớm, hành trình điều trị có thể bớt bất ngờ, ít nước mắt hơn.
Khám tim miễn phí “Trái tim cho em”: 14 ca bệnh trong hơn 200 trẻ ở Hưng Yên
Chúng ta hay tự trấn an rằng “con khỏe, chạy nhảy bình thường, chắc không sao”, nhưng số liệu từ chương trình khám tim miễn phí “Trái tim cho em” cho thấy điều ngược lại. Ngày 9/8, hơn 200 trẻ dưới 18 tuổi đã được khám sàng lọc tim bẩm sinh miễn phí tại một bệnh viện ở Kusumi Ecopark trong khuôn khổ chương trình “Trái tim cho em”. Sau một ngày khám lâm sàng, điện tim, siêu âm tim khi có chỉ định, bác sĩ phát hiện 14 trường hợp mắc bệnh tim. Một câu nói đáng nhớ là: “Kết quả phát hiện 14 ca bệnh tim trong hơn 200 trẻ cho thấy tầm quan trọng của sàng lọc chủ động, nhất là với các bệnh lý chưa biểu hiện rõ”. Nhiều em đến khám vẫn vui chơi, không có triệu chứng khiến gia đình nghi ngờ bệnh tim. Nếu không có đợt sàng lọc này, rất có thể những đứa trẻ ấy sẽ đi qua tuổi thơ với một quả tim âm thầm bệnh lý.
Dấu hiệu tim bẩm sinh cha mẹ phải thuộc lòng
Dù nhiều trẻ không có biểu hiện rõ, vẫn có những dấu hiệu tim bẩm sinh mà cha mẹ hoàn toàn có thể quan sát nếu chịu khó để ý. Từ góc độ y khoa, các bác sĩ cho biết những dấu hiệu để phát hiện bệnh tim bẩm sinh ở trẻ nhỏ không khó nhận ra. Môi hoặc đầu ngón tay có màu xanh tím, trẻ hay thở hổn hển, thở nhanh; than đau ngực; thường xuyên ho khò khè, chậm tăng cân, cơ thể còi cọc… đều là cảnh báo quan trọng. Những dấu hiệu này cần được truyền thông nhắc đi nhắc lại, không chỉ trong giới bác sĩ mà đến tận phụ huynh, người thân, thầy cô giáo. Khi người lớn nắm được kiến thức sơ bộ, họ mới kịp nhận ra sự “khác thường” của trẻ và chủ động đưa con đi khám sớm, thay vì chờ đợi đến khi biến chứng xảy ra mới cuống cuồng tìm bệnh viện.
Cha mẹ cần làm gì để không lỡ “thời điểm vàng”?
Với bệnh tim trẻ em, mấu chốt là phát hiện sớm tim bẩm sinh, không bỏ lỡ thời điểm vàng cứu chữa như lời khẳng định của các bác sĩ tim mạch. Điều này càng đúng ở các khu vực nông thôn, xa xôi, nơi điều kiện y tế còn hạn chế và cha mẹ thiếu kiến thức chăm sóc trẻ. Những buổi khám sàng lọc cộng đồng như chương trình “Trái tim cho em”, được triển khai suốt 18 năm, chính là chiếc cầu nối để trẻ em tiếp cận bác sĩ chuyên khoa và siêu âm tim miễn phí. Không dừng lại ở chẩn đoán, bác sĩ còn tư vấn theo dõi, điều trị, giúp gia đình chủ động hơn trong hành trình chăm sóc con. Phụ huynh vì thế cần thay đổi thói quen: đưa trẻ, nhất là trẻ sơ sinh và nhỏ tuổi, đi khám tim định kỳ; tích cực tham gia các đợt khám tim miễn phí; và luôn lắng nghe bất kỳ thay đổi nhỏ nào trong nhịp thở, màu da, sức chịu đựng của con. Phát hiện sớm không chỉ cứu trái tim nhỏ bé hôm nay, mà còn mở ra tương lai khỏe mạnh cho cả cuộc đời của trẻ.
