Máy tính miễn phí đang viết lại cơ hội học tập công nghệ

Máy tính miễn phí trường học: chìa khóa thu hẹp khoảng cách số

Các chương trình cung cấp máy tính miễn phí trường học là những sáng kiến cộng đồng trong đó doanh nghiệp, tổ chức xã hội và chính quyền địa phương cùng đầu tư thiết bị, hạ tầng công nghệ giáo dục để mở rộng tiếp cận công nghệ học sinh, đặc biệt với những em ít điều kiện sử dụng máy tính tại nhà, qua đó hình thành kỹ năng số tiểu học sớm và thu hẹp khoảng cách số trong môi trường học đường. Những chương trình này không trung lập; chúng buộc chúng ta nhìn lại cách hệ thống giáo dục đang bỏ quên những đứa trẻ không có màn hình, không có kết nối và không có phòng máy. Nếu coi giáo dục số là nền tảng cho nguồn nhân lực kỷ nguyên số, việc hỗ trợ thiết bị trở thành trách nhiệm xã hội rõ ràng, chứ không phải hoạt động thiện nguyện mang tính phong trào.

Đồng Nai: LG biến phòng học công nghệ từ ước mơ thành hiện thực

Trường Tiểu học Tân Mai ở Đồng Nai là ví dụ điển hình cho việc kỹ năng số tiểu học bị chậm lại vì thiếu hạ tầng công nghệ giáo dục. Phân hiệu có 1.054 học sinh thuộc 31 lớp, phần lớn là con em công nhân, trong đó "nhiều năm qua nhà trường cũng chưa có một phòng học công nghệ được trang bị đầy đủ để phục vụ việc dạy và học". Khi cơ hội tiếp cận công nghệ học sinh tại nhà hạn chế, nhà trường phải trở thành nơi bù đắp. Không gian Khám phá Sáng tạo "Mở lối Tương lai" ra đời từ nhu cầu rất thực tế đó, với sự phối hợp của LG Electronics Việt Nam và các đối tác tại địa phương. Việc cải tạo toàn bộ phòng học và bổ sung 32 màn hình thông minh LG Smart Monitor 27 inch, 01 TV LG AI 4K 65 inch, 01 laptop LG gram AI 2026 cùng hệ thống điều hòa cho thấy khi doanh nghiệp nghiêm túc đầu tư, hạ tầng được thay đổi chứ không chỉ dừng ở vài món quà tượng trưng.

Quan trọng hơn, không gian này đang giải bài toán mà gia đình lao động khó tự giải: cho con làm quen với máy tính trong môi trường an toàn. "Một không gian học tập mới tại Đồng Nai đang giúp hơn 1.000 học sinh có thêm điều kiện làm quen với công nghệ, từng bước hình thành kỹ năng số ngay từ bậc tiểu học". Thông qua các giờ học Tin học – nay là môn bắt buộc từ lớp 3 – và các hoạt động ứng dụng công nghệ, học sinh được trực tiếp thao tác, tìm kiếm thông tin, khám phá kiến thức và xây kỹ năng số cần thiết. Đây không chỉ là chuyện thêm vài thiết bị; đó là sự dịch chuyển từ "không có" sang "có thể học được", từ việc bị bỏ lại phía sau sang có cơ hội gia nhập hệ sinh thái giáo dục số.

Hà Nội: 55 máy tính mới và câu chuyện công bằng công nghệ

Ở ngoại thành Hà Nội, trước khi chương trình "Bytes for Future – Cỗ máy tri thức" xuất hiện, chuyện tiếp cận công nghệ học sinh cũng đầy chật vật. Tại một điểm trường tiểu học, mỗi máy tính từng phải phục vụ 2–4 học sinh trong một tiết học, thiết bị cũ và nhà trường thiếu cả máy chiếu hỗ trợ giảng dạy. Trường tiểu học – THCS khác thì chỉ có một phòng máy với 27 máy tính, tất cả đều cũ và thường xuyên hỏng. Nếu chúng ta nói nhiều về chuyển đổi số mà phòng máy vẫn như vậy, đó là sự mâu thuẫn. Ngày 11/9, một tập đoàn cùng các đối tác đã trao tặng 55 máy tính để bàn, 90 tai nghe và 2 TV thông minh cho hai trường thuộc xã Sơn Đồng và Vân Canh. Tổng giá trị thiết bị hơn 1,4 tỷ đồng, hỗ trợ hơn 2.300 học sinh – một con số đủ lớn để đặt câu hỏi: tại sao phải chờ vào tài trợ thì học sinh mới được chạm tới công nghệ?

Điểm tích cực là khi thiết bị được đưa vào đúng nơi thiếu thốn, tác động diễn ra gần như tức thì: điều kiện dạy và học được cải thiện và học sinh có thể tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn. Với máy tính miễn phí trường học, mỗi tiết Tin học không còn là thời gian "xem người khác thao tác" mà trở thành giờ thực hành thật sự. Lãnh đạo địa phương nhấn mạnh trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, thiết bị mới hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp, giúp học sinh phát triển kỹ năng số, năng lực tự học và tiếp cận nguồn tri thức mở. Tuy nhiên, để máy tính không biến thành đồ trưng bày, trường phải quản lý, bảo dưỡng và đưa thiết bị vào sử dụng trực tiếp trong dạy – học, đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng Internet an toàn, biết chọn lọc thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Từ phòng máy đến hệ sinh thái giáo dục số cho kỷ nguyên số

Điểm chung của các sáng kiến ở Đồng Nai và Hà Nội là chúng không dừng lại ở việc "trao máy", mà đang xây những mảnh ghép đầu tiên của hệ sinh thái giáo dục số. Hạ tầng công nghệ giáo dục được cải thiện khi phòng học được thiết kế lại, bổ sung màn hình thông minh, TV AI, laptop và điều hòa để tạo môi trường học tập thoải mái. Khi đó, công nghệ không còn là vật dụng xa lạ mà trở thành công cụ quen thuộc trong quá trình học. Cơ hội tiếp cận công nghệ từ sớm được chứng minh là có thể tạo ra tác động lâu dài tới năng lực học tập và làm việc. Ở Hà Nội, thiết bị mới được kỳ vọng giúp bài giảng trực quan hơn, mở thêm cơ hội cho học sinh học tập, khám phá và phát triển. Điều này cho thấy hệ sinh thái số chỉ có ý nghĩa nếu học sinh được tiếp xúc trực tiếp với phần cứng và không gian học tập, chứ không phải chỉ vài ứng dụng trên giấy.

Các doanh nghiệp cũng bắt đầu coi giáo dục là ưu tiên chiến lược, không phải hoạt động CSR bên lề. Đại diện LG tại Việt Nam khẳng định giáo dục luôn là lĩnh vực được ưu tiên trong quá trình hoạt động, với kỳ vọng thiết bị thông minh sẽ giúp học sinh có những bước đi đầu tiên vào thế giới công nghệ, tiếp cận tri thức an toàn và xây kỹ năng số cho chặng đường phía trước. Một chương trình toàn cầu được triển khai để tìm và hỗ trợ các sáng kiến giải quyết vấn đề xã hội tại địa phương theo cách thiết thực. Nếu các tập đoàn khác có cùng cách tiếp cận – bắt đầu từ nhu cầu rất cụ thể của học sinh, giáo viên – chúng ta sẽ dần có mạng lưới các không gian học tập số đan khắp hệ thống trường công. Khi đó, phát triển nguồn nhân lực kỷ nguyên số không còn là khẩu hiệu, mà là quá trình được hỗ trợ bởi thiết bị, kỹ năng và môi trường học tập rõ ràng.

Kết luận: Thiết bị là khởi đầu, trách nhiệm là phần còn lại

Từ những phòng máy mới ở Đồng Nai đến các bộ máy tính miễn phí trường học ở Hà Nội, một thông điệp hiện ra khá rõ: nếu không có sự chung tay của doanh nghiệp và tổ chức xã hội, rất nhiều học sinh vẫn sẽ học Tin học trên giấy. Các sáng kiến đã chứng minh rằng khi tiếp cận công nghệ học sinh được đảm bảo, kỹ năng số tiểu học không còn là đặc quyền của những gia đình có điều kiện. Tuy vậy, thiết bị chỉ là khởi đầu. Trách nhiệm duy trì, sử dụng hiệu quả và tích hợp công nghệ vào chương trình học thuộc về nhà trường và ngành giáo dục. Đã đến lúc đưa câu hỏi "mỗi học sinh có một thiết bị và một không gian học tập số" vào trung tâm các chính sách, thay vì coi đó là phần "tùy điều kiện". Bởi trong kỷ nguyên số, khoảng cách màn hình rất dễ trở thành khoảng cách cuộc đời.