Thỏa thuận 200 MW: Điện gió ven bờ trở thành trụ cột mới
Điện gió ven bờ Việt Nam là các dự án phong điện đặt tại vùng biển gần bờ, sử dụng tuabin công suất lớn kết nối trực tiếp vào lưới điện quốc gia, đóng vai trò là một phần quan trọng trong chiến lược năng lượng tái tạo nhằm thay thế dần các nguồn thủy điện và nhiên liệu hóa thạch, đồng thời gia tăng độ an toàn, đa dạng cho hệ thống năng lượng Đông Nam Á. Dự án điện gió ven bờ 200 MW tại Phú Cường do Envision Energy và REE Energy hợp tác phát triển là minh chứng rõ nhất cho bước chuyển này. Với tổng công suất 200 MW, đây là dự án điện gió ven bờ lớn nhất của Envision ở nước ngoài tính đến nay. Quan điểm cần nhấn mạnh là: đây không chỉ là một hợp đồng thương mại, mà là tuyên bố tham vọng của Việt Nam muốn đưa điện gió ven bờ thành trụ cột mới của năng lượng tái tạo.
Từ nhà máy phong điện đầu tiên đến cú nhảy 200 MW
Nếu muốn hiểu ý nghĩa chiến lược của Phú Cường 1A và 1B, cần nhìn lại vạch xuất phát của điện gió Việt Nam. Vào 14 giờ chiều 18/4/2012, nhà máy phong điện đầu tiên của Việt Nam với tổng vốn khoảng 2.000 tỷ đồng, công suất 30 MW, sử dụng 20 tuabin 1,5 MW đã chính thức đi vào hoạt động tại Bình Thuận cũ, nay là Lâm Đồng. Đây là dự án năng lượng tái tạo đầu tiên có công suất lớn được kết nối vào lưới điện quốc gia. Khi đó, điện gió chỉ chiếm phần rất nhỏ trong cơ cấu phát điện, còn thủy điện và nhiên liệu hóa thạch là nguồn chủ lực. Quy hoạch điện 7 được phê duyệt với mục tiêu tăng tỷ lệ điện năng từ năng lượng tái tạo lên 4,5% vào năm 2020 và 6% vào năm 2030.
Từ mốc 30 MW thử nghiệm đến dự án điện gió ven bờ 200 MW, khoảng cách không chỉ là con số mà là sự trưởng thành về tầm nhìn. Theo các đánh giá quốc tế, Việt Nam có tiềm năng gió lên tới 513.360 MW, hơn 200 lần công suất thủy điện Sơn La. Sự kiện mới của Envision Energy REE cho thấy Việt Nam bắt đầu chuyển tiềm năng này thành năng lực thực tế, thay vì chỉ dừng ở những báo cáo kỹ thuật và mục tiêu quy hoạch. Đó là bước nhảy từ "khai phá" sang "quy mô công nghiệp" trong hành trình năng lượng tái tạo.
Envision Energy – REE: Liên minh công nghệ cho hệ thống năng lượng tương lai
Thỏa thuận giữa Envision Energy và REE Energy không phải là một thương vụ đơn lẻ mà là bước tiếp theo trong chuỗi hợp tác đã được thử lửa. Trước Phú Cường, hai bên đã cùng triển khai các dự án điện gió tổng công suất 128 MW tại Vĩnh Long. Lô tuabin đầu tiên cho dự án này đã xuất xưởng vào cuối tháng 4 năm 2026 và đang được vận chuyển ra công trường đúng tiến độ. Sự ổn định trong triển khai là yếu tố then chốt tạo niềm tin để hai bên nâng cấp quy mô hợp tác lên một dự án điện gió ven bờ Việt Nam đầy tham vọng.
Phú Cường 1A và 1B sẽ dùng 25 tuabin EN-226/8.X YE, được thiết kế phù hợp điều kiện gió thấp đến trung bình tại vùng biển ven bờ Việt Nam và Đông Nam Á. Các đợt giao hàng dự kiến bắt đầu từ quý II/2027, với mục tiêu hòa lưới vào tháng 10/2027. Theo Envision, dự án này là một phần trong Hệ thống Năng lượng Tương lai mà họ đang xây dựng, tích hợp phát điện tái tạo thông minh, lưu trữ năng lượng và quản lý năng lượng dựa trên AI để nâng độ tin cậy và khả năng chống chịu của hạ tầng khu vực. Đây là tầm nhìn vượt xa một trang trại gió, hướng tới một hệ thống năng lượng Đông Nam Á có tính liên thông và linh hoạt cao hơn.
Điện gió ven bờ và lợi thế của các quốc gia ven biển
Đặt Phú Cường trong bức tranh rộng hơn, có thể thấy điện gió ven bờ đang trở thành con át chủ bài của các quốc gia ven biển. Việt Nam sở hữu nhiều vùng gió ổn định, tốc độ trung bình 6–7 m/s, số lượng bão ít và xu thế gió ổn định – những điều kiện rất thuận lợi để phát triển năng lượng gió. Các vùng như Sơn Hải (Ninh Thuận cũ, nay là Khánh Hòa) hay dải đồi cát phía tây Hàm Tiến đến Mũi Né được đánh giá có tiềm năng rất tốt. Khi điện gió ven bờ được triển khai với công nghệ phù hợp địa phương, nó không chỉ tạo sản lượng điện sạch đáng kể mà còn giảm phát thải CO2, hỗ trợ chương trình chống biến đổi khí hậu.
Dự án Phú Cường được kỳ vọng trở thành mô hình có thể nhân rộng về lựa chọn tuabin, triển khai kỹ thuật, vận hành và bảo trì dài hạn, qua đó góp phần định hình lại tiêu chuẩn ngành và thúc đẩy phát triển điện gió chất lượng trên toàn ASEAN. "Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình có thể nhân rộng trong việc lựa chọn tuabin, triển khai kỹ thuật, bàn giao dự án cũng như vận hành và bảo trì dài hạn". Nói cách khác, nếu Phú Cường thành công, nó sẽ trở thành bản thiết kế tham khảo cho nhiều dự án điện gió ven bờ khác trong khu vực.
Tác động khu vực: Từ dự án đơn lẻ đến hệ thống năng lượng ASEAN
Điểm đáng bàn nhất ở Phú Cường không chỉ là công suất 200 MW, mà là vai trò của nó trong chiến lược xây dựng hệ thống năng lượng Đông Nam Á tương lai. Envision mô tả dự án này như một bước tiến quan trọng trong Hệ thống Năng lượng Tương lai của họ trên khắp Đông Nam Á, nơi phát điện tái tạo, lưu trữ và quản lý năng lượng dựa trên AI được tích hợp thành một hạ tầng thống nhất, linh hoạt và chịu được biến động. Điều đó có nghĩa: mỗi trang trại điện gió ven bờ Việt Nam không còn là những “hòn đảo điện” riêng lẻ, mà là mắt xích trong một mạng lưới khu vực có thể tối ưu theo thời gian thực.
Dự án được đặt kỳ vọng sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng sạch trên toàn ASEAN. Quan điểm thẳng thắn là: nếu Việt Nam muốn giữ vai trò trung tâm trong quá trình này, những dự án như Phú Cường phải đạt hai mục tiêu song song – vận hành hiệu quả về kinh tế và thể hiện lợi thế công nghệ của điện gió ven bờ. Khi đó, điện gió ven bờ Việt Nam sẽ không chỉ là câu chuyện nội địa, mà là tham chiếu quan trọng cho lộ trình năng lượng tái tạo của các nước láng giềng ven biển.
