Điện gió đang âm thầm thay đổi bản đồ năng lượng miền Tây và Tây Nguyên
Làn sóng đầu tư nhà máy điện gió Cà Mau và dự án Ia Dreng 1 ở Gia Lai cho thấy năng lượng tái tạo đang dịch chuyển trọng tâm về miền Tây và Tây Nguyên, nơi có tiềm năng gió lớn nhưng trước đây thường bị xem là vùng xa trung tâm phát triển. Thay vì các dự án nhỏ lẻ, những khoản đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào điện gió đang tạo ra hạ tầng công suất mới, giảm phụ thuộc vào điện than và thủy điện, đồng thời mở ra cơ hội kinh tế địa phương gắn với mục tiêu giảm phát thải và an ninh năng lượng dài hạn. Điểm đáng nói là bối cảnh chuyển dịch này không còn ở mức thử nghiệm, mà đã bước sang giai đoạn các nhà đầu tư tư nhân có tiểu sử hạ tầng lớn quyết định xuống tiền mạnh. Khi doanh nghiệp chấp nhận rót vốn cao vào điện gió, họ đặt cược vào tương lai năng lượng sạch của Việt Nam, và chọn Cà Mau, Gia Lai như những “cửa ngõ” mới cho chiến lược dài hơi.
Phương Anh Group và tham vọng điện gió tại Cà Mau
Tại Cà Mau, các dự án nhà máy điện gió Hòa Bình được xem là bước đi thể hiện rõ tham vọng chuyển từ nhà thầu hạ tầng sang nhà đầu tư năng lượng của Phương Anh Group. Dự án nhà máy điện gió Hòa Bình 2-1 có công suất thiết kế 50 MW, gồm 11 turbine gió công suất 4,5–5 MW mỗi turbine, với tổng vốn đầu tư khoảng 2.400 tỷ đồng. Cùng một chủ doanh nghiệp, Hòa Bình 3 cũng sở hữu công suất 50 MW với 11 turbine và tổng vốn 2.475 tỷ đồng, trong khi Hòa Bình 4 có công suất 50 MW và vốn 2.450 tỷ đồng. Các dự án này dự kiến khởi công trong giai đoạn quý II–III/2027 và hoàn thành lắp đặt thiết bị cuối năm 2028, trước khi đưa vào vận hành thương mại trong giai đoạn 2028–2029. Thêm vào đó, Cà Mau đã chấp thuận chủ trương đầu tư nhà máy điện gió Đông Hải 5 với công suất 36 MW, gồm 7 tuabin gió, vốn đầu tư 1.222,27 tỷ đồng, dự kiến khởi công từ quý III/2027–IV/2027 và vận hành từ quý III/2028–IV/2028. "Dự án Hòa Bình 2-1 có tổng vốn đầu tư khoảng 2.400 tỷ đồng cho 50 MW công suất". Chính việc cùng một nhóm doanh nghiệp từ Điện Biên rót hàng nghìn tỷ đồng vào nhà máy điện gió Cà Mau cho thấy họ nhìn thấy tương lai dài hạn của đầu tư năng lượng tái tạo, dù vốn điều lệ tại các công ty dự án đã được điều chỉnh giảm trong các lần đăng ký gần đây. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường điện gió không dành cho nhà đầu tư thiếu kiên nhẫn: phải chấp nhận chu kỳ đầu tư dài, nhưng đổi lại là vị thế trên bản đồ năng lượng sạch.
Ia Dreng 1: cách Levanta Renewables và SCI Group nâng tầm điện gió Gia Lai
Ở Tây Nguyên, dự án Ia Dreng 1 tại Gia Lai đang được xem như bước đi bài bản của dòng vốn quốc tế kết hợp với doanh nghiệp nội địa có kinh nghiệm thi công năng lượng. Dự án Ia Dreng 1 – Chư Pưh có công suất 40 MW, tổng vốn đầu tư hơn 1.859 tỷ đồng, triển khai tại các khu vực Ia Hrú, Chư Sê và Ia Ko. Nhà đầu tư là liên danh Levanta Thailand Pte. Ltd. (thuộc Levanta Renewables) và Công ty Cổ phần SCI Quảng Trị (thuộc SCI Group), với Levanta được công ty quản lý đầu tư Actis hậu thuẫn phía sau. Đây không phải khoản đầu tư đơn lẻ. Levanta Renewables là nền tảng phát triển và đầu tư năng lượng tái tạo tại Đông Nam Á, đặt mục tiêu xây dựng danh mục khoảng 1,5 GW công suất trong khu vực. Tại Việt Nam, trong năm 2026, Levanta đã mua 80% một dự án điện gió 50 MW đang vận hành ở Gia Lai, nhà máy sản xuất hơn 150 triệu kWh điện mỗi năm và đã có hợp đồng mua bán điện dài hạn với Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Nếu Ia Dreng 1 được triển khai đúng tiến độ, tổng công suất hai dự án mà Levanta tham gia tại Gia Lai sẽ đạt 90 MW. "Khi đi vào hoạt động, Ia Dreng 1 được kỳ vọng sản xuất khoảng 120 triệu kWh điện mỗi năm". Với sản lượng dự kiến này, Ia Dreng 1 có thể cung cấp lượng điện tương đương nhu cầu sử dụng của khoảng 60.000 hộ gia đình và giảm khoảng 80.000 tấn khí thải carbon dioxide mỗi năm. Tuy con số 40 MW không quá lớn so với nhiều nhà máy điện truyền thống, lợi ích trực tiếp cho người dùng là thêm nguồn điện sạch ổn định, giảm áp lực lên hệ thống truyền tải và hạn chế rủi ro thiếu điện vào các thời điểm nhu cầu tăng.
Gia Lai và Cà Mau: không còn là “vùng xa” trong bản đồ đầu tư năng lượng tái tạo
Điều đáng chú ý là cả Cà Mau và Gia Lai đều đang chủ động biến mình thành điểm đến của dòng vốn đầu tư năng lượng tái tạo. Ia Dreng 1 được triển khai đúng thời điểm Gia Lai đẩy mạnh thu hút vốn vào lĩnh vực này; trong đợt lựa chọn nhà đầu tư cuối tháng 5/2026, tỉnh đã hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư cho 17 dự án năng lượng tái tạo, trong đó 10 dự án điện gió có tổng vốn khoảng 14.470 tỷ đồng, với tổng công suất khoảng 430 MW. Còn tại Cà Mau, việc liên tiếp chấp thuận chủ trương đầu tư các nhà máy điện gió Hòa Bình và Đông Hải 5 cho thấy tỉnh không muốn đứng ngoài làn sóng chuyển đổi năng lượng. Nếu nhìn từ góc độ người dân, những dự án này không chỉ là các con số trên giấy. Khi Ia Dreng 1 đi vào hoạt động, sản lượng điện tương đương nhu cầu của khoảng 60.000 hộ gia đình sẽ góp phần giảm tình trạng thiếu điện cục bộ, đồng thời cắt giảm 80.000 tấn CO₂ mỗi năm. Với Cà Mau, cụm nhà máy điện gió mới sẽ bổ sung nguồn điện cho khu vực cuối nguồn hệ thống, nơi trước đây thường phụ thuộc lớn vào lưới truyền tải từ xa. Nói cách khác, điện gió đang làm cho các tỉnh “xa trung tâm” trở nên gần hơn với tương lai năng lượng sạch.
Kết luận: điện gió là lựa chọn chiến lược, không phải phong trào nhất thời
Nhìn tổng thể, sự xuất hiện đồng thời của Phương Anh Group tại các nhà máy điện gió Cà Mau và liên danh Levanta Renewables – SCI Group tại Ia Dreng 1 cho thấy điện gió đã vượt qua giai đoạn phong trào, bước sang thời kỳ được coi là lựa chọn chiến lược. Đây là sân chơi nơi các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính dài hạn và kinh nghiệm hạ tầng chấp nhận đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, kéo theo các cam kết về tiêu chuẩn kỹ thuật, thời gian vận hành 50 năm và mục tiêu giảm phát thải trong nhiều thập kỷ. Từ góc nhìn chính sách, việc các tỉnh như Cà Mau và Gia Lai chủ động mời gọi và chọn lọc nhà đầu tư năng lượng tái tạo cho thấy chuyển đổi xanh đang được cụ thể hóa bằng dự án, chứ không chỉ dừng ở chiến lược trên giấy. Người hưởng lợi cuối cùng vẫn là người dùng điện: thêm nguồn cung sạch, ổn định, ít phụ thuộc vào giá nhiên liệu hóa thạch và phù hợp xu hướng giảm phát thải toàn cầu. Điện gió vì thế đáng được xem như một trụ cột tương lai của hệ thống điện, chứ không chỉ là một nhánh bổ sung.
