Một cột mốc giao hưởng đáng nhớ tại Nhà hát Hồ Gươm
Dàn nhạc Kyushu của Nhật Bản là một dàn nhạc giao hưởng lâu đời, được thành lập tại Fukuoka năm 1953, hiện thực hiện hơn 130 buổi biểu diễn mỗi năm, và hai đêm biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm ở Hà Nội đánh dấu một cơ hội hiếm có để khán giả Việt Nam tiếp cận trực tiếp nhạc giao hưởng Nhật Bản và âm nhạc cổ điển thế giới trong không gian hàn lâm ngay giữa trung tâm thủ đô. Hai đêm hòa nhạc không chỉ là một sự kiện nghệ thuật, mà thực sự là một cột mốc cho Nhà hát Hồ Gươm – một địa điểm đang dần trở thành điểm hẹn mới cho âm nhạc giao hưởng và opera. Việc một dàn nhạc quốc tế lâu đời như Dàn nhạc Kyushu xuất hiện tại đây cho thấy Hà Nội đã bước vào bản đồ giao lưu âm nhạc cổ điển khu vực. Điều đó xứng đáng được nhìn nhận như một bước chuyển mình chứ không chỉ là “một sự kiện biểu diễn” đơn lẻ.
“Khúc hoan ca”: Mozart, Brahms và chiều sâu của âm nhạc cổ điển
Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Gen Ota, Dàn nhạc Kyushu mang đến chương trình “Khúc hoan ca” tập trung vào hai trụ cột Mozart và Brahms, một lựa chọn cho thấy họ muốn giới thiệu đúng tinh hoa âm nhạc cổ điển chứ không chiều chuộng những bản phối dễ dãi. Chương trình mở đầu bằng các trích đoạn opera của Wolfgang Amadeus Mozart, với những aria và song ca khắc họa tình yêu và những cung bậc cảm xúc bằng ngôn ngữ âm nhạc tinh tế, duyên dáng, giàu sức biểu cảm. Tiếp đó, Giao hưởng số 2 cung Rê trưởng, Op.73 của Johannes Brahms đưa người nghe sang một không gian khác: trữ tình, ấm áp nhưng đầy chiều sâu tư duy. Sự tương phản giữa kịch tính opera và tính nội tâm của giao hưởng tạo nên hành trình lắng nghe trọn vẹn, buộc khán giả phải theo dõi bằng cả cảm xúc lẫn trí tuệ – đúng tinh thần của âm nhạc hàn lâm.
Sức sống của nhạc giao hưởng Nhật Bản qua Dàn nhạc Kyushu
Được thành lập tại Fukuoka năm 1953, Dàn nhạc Kyushu là một trong những dàn nhạc giao hưởng tiêu biểu của nhạc giao hưởng Nhật Bản, với hơn 130 buổi biểu diễn mỗi năm và hoạt động giao lưu quốc tế sôi nổi. Con số này không chỉ là dữ liệu khô khan; nó cho thấy một hệ sinh thái giao hưởng năng động, nơi dàn nhạc không ngừng đem âm nhạc cổ điển đến công chúng trong nước và ra nước ngoài. Khi xuất hiện tại Hà Nội, Dàn nhạc Kyushu mang theo cả phong cách làm việc chuyên nghiệp, kỷ luật và thẩm mỹ âm nhạc đã được mài giũa qua nhiều thập kỷ. Điều đáng nói là họ không đến với tâm thế “trình diễn rồi rời đi”, mà nằm trong dòng chảy hợp tác, giao lưu nghệ thuật quốc tế lâu dài – nghĩa là mỗi buổi biểu diễn tại Việt Nam đều có khả năng mở ra các dự án tiếp nối, từ đào tạo, đồng diễn đến các chương trình song phương.
Cơ hội hiếm có cho khán giả Việt Nam tiếp cận âm nhạc hàn lâm
Sự hội tụ của Dàn nhạc Kyushu tại Nhà hát Hồ Gươm mang đến cơ hội để khán giả Việt Nam trực tiếp thưởng thức nghệ thuật giao hưởng và opera qua phần trình diễn của các nghệ sĩ Nhật Bản, qua đó đưa những giá trị của âm nhạc hàn lâm thế giới đến gần hơn với công chúng Việt Nam. Đây là cơ hội mà đời sống âm nhạc trong nước còn thiếu: được nghe một dàn nhạc quốc tế lâu năm, với nhạc trưởng Gen Ota cùng hai nghệ sĩ opera hàng đầu là soprano Michiko Hariu và tenor Kohei Yamamoto ngay tại Hà Nội. Ở góc nhìn người nghe, trải nghiệm đó không chỉ là nghe nhạc, mà còn là sự so sánh, đối chiếu với các dàn nhạc trong nước, là cảm nhận tiêu chuẩn biểu diễn toàn cầu. Nếu biết tận dụng, giới chuyên môn Việt Nam có thể xem đây như “lớp học mở” về âm nhạc cổ điển, còn khán giả phổ thông sẽ có thêm lý do để bước vào thế giới giao hưởng, bớt e dè trước khái niệm âm nhạc hàn lâm.
Nhịp cầu âm nhạc giữa Nhật Bản, Hà Nội và không gian giao hưởng Việt Nam
Chương trình “Khúc hoan ca” không đứng một mình; nó nằm trong bức tranh rộng hơn của giao lưu âm nhạc cổ điển ở Việt Nam, nơi các đơn vị như Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM cũng tổ chức những đêm nhạc kết nối kiệt tác giao hưởng thế giới với nghệ sĩ Việt Nam, như “A Night of Virtuoso Concertos” với Dvořák, Hoàng Cương và Brahms dưới sự chỉ huy của NSƯT Trần Vương Thạch. Trong bối cảnh đó, các buổi biểu diễn Hà Nội của Dàn nhạc Kyushu tại Nhà hát Hồ Gươm là một mắt xích quan trọng: chúng tăng cường giao lưu, kết nối nghệ thuật giữa hai quốc gia, mở rộng hợp tác văn hóa giữa Việt Nam và Nhật Bản. Điều quan trọng là chúng ta không xem những sự kiện như vậy là ngoại lệ, mà là bước khởi đầu cho một “đường bay giao hưởng” ổn định giữa hai nền âm nhạc. Khi nhạc giao hưởng Nhật Bản liên tục hiện diện tại Việt Nam, khán giả, nhạc công, nhà soạn nhạc sẽ có thêm chất liệu để đối thoại và cùng nâng tầm đời sống âm nhạc cổ điển trong nước.
