Mỹ phẩm kém chất lượng là gì và vì sao người dùng phải cảnh giác
Mỹ phẩm kém chất lượng và không rõ nguồn gốc là những sản phẩm chăm sóc da, tóc, cơ thể được sản xuất hoặc lưu hành khi không đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, không minh bạch về thành phần, xuất xứ và giấy tờ pháp lý, thường được bán qua kênh không kiểm soát khiến người dùng có nguy cơ kích ứng da, tổn hại sức khỏe và mất tiền oan. Vấn đề không còn là rủi ro cá biệt: liên tiếp nhiều lô mỹ phẩm của Công ty TNHH Một thành viên Sản xuất và Thương mại Mỹ phẩm Nhật Việt bị phát hiện không đạt tiêu chuẩn chất lượng, buộc thu hồi và xử lý. Ngày 16/7, cơ quan chức năng tại TP.HCM cũng công bố quyết định xử phạt hàng loạt tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dược, mỹ phẩm vì bán mỹ phẩm giả kém chất lượng và hàng không rõ nguồn gốc. Nếu người tiêu dùng tiếp tục mua theo quảng cáo và giá rẻ, làn da sẽ là người chịu hậu quả đầu tiên.
Những vụ thu hồi gần đây: lời cảnh báo không nên xem nhẹ
Các quyết định thu hồi mỹ phẩm gần đây cho thấy nguy cơ không chỉ đến từ hàng xách tay vô danh mà cả từ doanh nghiệp có nhà xưởng và thương hiệu. Sữa rửa mặt Nhật Việt Cosmetics trà xanh tinh chất serum, số lô 04, bị xử phạt 70 triệu đồng vì không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu pH; doanh nghiệp phải thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô sản phẩm vi phạm. Trước đó, một lô kem ngừa tàn nhang, làm mờ nám sạm Nhật Việt chứa Acid salicylic nhưng hoạt chất này không có trong công thức đã được cấp số tiếp nhận phiếu công bố, vi phạm quy định về chất lượng và thành phần mỹ phẩm, nên bị đình chỉ lưu hành, thu hồi và tiêu hủy trên toàn quốc. Tại TP.HCM, sản phẩm Coop Select – dung dịch vệ sinh phụ nữ cũng bị phạt 70 triệu đồng và buộc tiêu hủy vì không đạt chỉ tiêu giới hạn vi sinh vật. Những con số xử phạt này là lời nhắc thẳng thắn: đừng mù quáng tin rằng cứ có thương hiệu là an toàn.
Mỹ phẩm bán qua mạng xã hội: vùng xám đầy rủi ro cho làn da
Phần lớn người dùng nghĩ rủi ro nằm ở vài trang bán hàng nhỏ lẻ, nhưng thực tế cho thấy mạng xã hội đang là điểm nóng của mỹ phẩm giả kém chất lượng. Lực lượng quản lý thị trường Sơn La đã phải thẩm tra một tài khoản Facebook thường xuyên quảng cáo và rao bán mỹ phẩm có dấu hiệu không rõ nguồn gốc xuất xứ. Khi kiểm tra đột xuất, cơ sở H.N đang bày bán 194 sản phẩm mỹ phẩm nhưng không xuất trình được bất kỳ hóa đơn, chứng từ hợp pháp nào để chứng minh nguồn gốc; bao bì và nhãn mác không thể hiện thông tin cơ sở sản xuất, không đủ căn cứ xác định xuất xứ. Kết quả là cơ sở bị phạt 12 triệu đồng, buộc tiêu hủy toàn bộ 194 sản phẩm vi phạm dưới sự giám sát của cơ quan chức năng. Đây không phải trường hợp lẻ loi: một hộ kinh doanh khác tại Gò Vấp bị phạt 90 triệu đồng vì kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ và phải tiêu hủy tang vật, nộp lại số lợi bất hợp pháp hơn 50 triệu đồng. Nếu vẫn mua đồ chăm sóc da qua những tài khoản không được kiểm chứng, người dùng đang tự đưa mình vào vùng xám pháp lý và rủi ro sức khỏe.
Cách nhận biết hàng không rõ nguồn và mỹ phẩm giả kém chất lượng
Trong bối cảnh mỹ phẩm bị thu hồi xuất hiện ngày càng nhiều, người dùng không thể dựa vào quảng cáo hay lời giới thiệu mà phải học cách nhận biết hàng không rõ nguồn. Đầu tiên, hãy xem nguồn gốc: sản phẩm cần có thông tin cơ sở sản xuất, địa chỉ, số lô, hạn dùng rõ ràng; nếu bao bì, nhãn mác không thể hiện nơi sản xuất, không có căn cứ xác định xuất xứ theo quy định, hãy coi đó là tín hiệu đỏ. Thứ hai, kiểm tra giấy tờ: người bán phải có hóa đơn hoặc chứng từ hợp pháp chứng minh nguồn gốc lô hàng; việc không thể xuất trình bất kỳ giấy tờ nào là dấu hiệu điển hình của hàng lậu, hàng giả. Thứ ba, cảnh giác với người bán trên mạng xã hội dùng tài khoản cá nhân, không có địa chỉ kinh doanh rõ ràng, thường livestream, bán hàng "chốt đơn" kiểu chớp nhoáng. Cuối cùng, cần nghi ngờ những sản phẩm chăm sóc da, sữa rửa mặt, kem chống nắng, kem dưỡng được rao bán với giá thấp bất thường, không rõ thành phần, không có phiếu công bố hay chứng nhận chất lượng. Rẻ vài chục nghìn nhưng có thể đổi lại bằng một lần kích ứng nặng hoặc điều trị da liễu tốn kém.
Người dùng nên làm gì để tự bảo vệ mình trước cảnh báo mỹ phẩm giả
Điều đáng lo nhất không phải là số vụ xử phạt, mà là thói quen mua sắm xem nhẹ nguồn gốc. Khi cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện các lô mỹ phẩm không đạt chất lượng và buộc thu hồi, tiêu hủy, đó là cảnh báo trực tiếp dành cho người tiêu dùng. Việc đầu tiên bạn nên làm là chuyển sang mua tại nhà thuốc, cửa hàng mỹ phẩm uy tín, có giấy phép, hóa đơn rõ ràng, thay vì phụ thuộc vào link đặt hàng trên Facebook hoặc livestream của người lạ. Thứ hai, tập thói quen tra cứu thông tin mỹ phẩm bị thu hồi trên các thông báo của cơ quan quản lý, vì họ thường đình chỉ lưu hành, yêu cầu thu hồi và tiêu hủy trên phạm vi toàn quốc đối với lô hàng vi phạm. Thứ ba, đọc kỹ nhãn: thành phần, pH, giới hạn vi sinh vật và hoạt chất phải trùng với thông tin công bố; trường hợp như kem chứa Acid salicylic nhưng không khai báo trong công thức đã được cấp số tiếp nhận là hành vi vi phạm. Cuối cùng, nếu phát hiện mỹ phẩm có dấu hiệu giả, không rõ nguồn gốc, hãy ngừng sử dụng, giữ lại sản phẩm, chụp hình bao bì và phản ánh với cơ quan chức năng. Tự bảo vệ mình không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm với làn da và sức khỏe lâu dài.
