Từ kết nối quốc tế đến năng lực làm chủ
Hợp tác công nghệ TP.HCM – Ấn Độ là định hướng kết nối đào tạo, nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm giúp thành phố tiếp thu, ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ phục vụ nhu cầu phát triển. Đây là mục tiêu đáng theo đuổi, nhưng thước đo không nên là số cuộc gặp hay biên bản ký kết: kết quả phải thể hiện ở kỹ năng của người lao động, năng lực của doanh nghiệp và sản phẩm giải quyết được vấn đề trong nước. Ngày 26/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Diễn đàn Công nghệ Tương lai Việt Nam – Ấn Độ diễn ra tại TP.HCM. Tại đây, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đề xuất ba hướng hợp tác với Ấn Độ, trong bối cảnh AI, bán dẫn và tự động hóa đang làm thay đổi sản xuất, quản trị và kết nối thị trường. Quy mô của thành phố tạo cơ hội thử nghiệm đáng kể: TP.HCM có diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người và đóng góp khoảng 23,5% GDP cả nước. Nhưng quy mô chỉ trở thành lợi thế công nghệ khi đi kèm khả năng tiếp nhận và phát triển tri thức.
Đào tạo phải nối thẳng với công việc
Hướng đi đầu tiên — đào tạo nhân lực công nghệ — có thể là nền móng vững nhất cho hợp tác AI và hợp tác bán dẫn. Lãnh đạo TP.HCM muốn liên kết với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Ấn Độ, đồng thời gắn chương trình học với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này quan trọng hơn đào tạo theo danh mục công nghệ thời thượng: người học cần có cơ hội áp dụng kiến thức vào dự án và môi trường sản xuất cụ thể. Đề xuất tại diễn đàn là xây dựng chương trình kéo dài 6–9 tháng cho 20–30 học viên mỗi năm, kết hợp cố vấn chuyên môn với dự án thực tiễn. Trong lĩnh vực bán dẫn, các bên xem xét phát triển 2–3 mô-đun chuyên sâu về thiết kế vi mạch, hệ thống nhúng, tự động hóa và AI công nghiệp. Quy mô ban đầu không lớn, nhưng đó có thể là ưu điểm nếu chương trình đo được năng lực sau đào tạo và tạo được đường nối tới công việc. Đào tạo nhân lực công nghệ chỉ có ý nghĩa khi người học không dừng lại ở chứng chỉ.
Chuyển giao công nghệ phải bắt đầu từ bài toán thật
Hướng thứ hai là nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong AI, bán dẫn, hạ tầng số và sản xuất thông minh, cùng các giải pháp cho quản trị đô thị, logistics và môi trường. Điểm đáng chú ý là yêu cầu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Nếu thiếu đơn vị tiếp nhận, nhân lực phù hợp và khả năng mở rộng, một công nghệ mới dễ dừng ở trình diễn thay vì cải thiện hoạt động. Các bên dự kiến xem xét chọn 2–3 lĩnh vực ứng dụng AI và hạ tầng số để thí điểm, hướng tới nâng chất lượng dịch vụ công và năng lực doanh nghiệp. Với người dân, giá trị sẽ nằm ở những thay đổi cụ thể như dịch vụ công thuận tiện hơn hay hoạt động đô thị được xử lý hiệu quả hơn — không phải ở nhãn “AI” gắn trên một dự án. Vì vậy, chuyển giao công nghệ cần bao gồm khả năng vận hành, điều chỉnh và duy trì giải pháp tại chỗ. Mục tiêu không chỉ là đưa công nghệ vào thành phố mà còn giúp doanh nghiệp trong nước hiểu, cải tiến và phát triển tiếp công nghệ đó.
Thương mại hóa là phép thử cuối cùng
Hướng thứ ba — kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ — sẽ quyết định nghiên cứu có đi xa khỏi phòng thí nghiệm hay không. Định hướng được nêu là đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh. Điều này đòi hỏi trường, viện, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng xác định ai phát triển, ai sử dụng và cách mở rộng giải pháp; nếu thiếu những mắt xích ấy, kết quả nghiên cứu khó tạo ra năng lực cạnh tranh. Diễn đàn hướng tới xác định 3–5 sáng kiến hợp tác ưu tiên, chọn 1–2 dự án thí điểm để triển khai trong 12–24 tháng; trong vòng 30 ngày sau sự kiện, các bên dự kiến thống nhất đầu mối phối hợp và xây dựng kế hoạch triển khai. Những mốc này là cơ hội để chuyển cam kết thành trách nhiệm và tiến độ có thể kiểm tra. Lập trường của thành phố nên rõ ràng: hợp tác quốc tế có giá trị khi nguồn lực bên ngoài được chuyển hóa thành năng lực công nghệ nội sinh, nâng năng suất và vị thế doanh nghiệp trong chuỗi giá trị. Thành công vì thế không nằm ở việc tiếp nhận nhiều công nghệ, mà ở khả năng làm chủ, ứng dụng và tạo ra sản phẩm từ những gì đã tiếp nhận.
