Hợp tác AI Việt Nam – Hàn Quốc: bước ngoặt chiến lược, không chỉ là lời hứa
Hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc là giai đoạn hai nước cùng mở rộng liên kết khoa học, công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo, trong đó Việt Nam được tạo điều kiện tham gia các siêu dự án bán dẫn, AI, đồng thời tiếp cận hạ tầng tính toán, chuyển giao công nghệ và chương trình đào tạo nhân lực ở cấp độ khu vực, thay vì chỉ dừng ở vai trò điểm đến gia công, lắp ráp truyền thống.
Tín hiệu quan trọng nhất là sự đồng thuận ở cấp lãnh đạo cao nhất. Ngày 7-9, trong chuyến thăm chính thức Hàn Quốc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Thủ tướng Han Seong Sook. Hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác khoa học, công nghệ và tạo điều kiện để Việt Nam tham gia các siêu dự án về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) của Hàn Quốc. Đây không phải là một tuyên bố xã giao; nó đặt công nghệ cao Việt Nam vào trung tâm câu chuyện đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Từ góc nhìn lợi ích quốc gia, việc chủ động bước vào cuộc chơi siêu dự án bán dẫn và trí tuệ nhân tạo là lựa chọn buộc phải làm nếu Việt Nam muốn giữ tốc độ tăng trưởng và tránh bị mắc kẹt ở phân khúc lao động giá rẻ. Cơ hội đang mở, câu hỏi là Việt Nam có đủ quyết tâm và năng lực hấp thụ để biến cam kết chính trị thành kết quả kinh tế – công nghệ hay không.
Siêu dự án bán dẫn, AI: Việt Nam có thể tham gia gì và được gì?
Các siêu dự án bán dẫn và AI Hàn Quốc không chỉ là vài nhà máy mới, mà là cả hệ sinh thái R&D, thiết kế, sản xuất, hạ tầng tính toán và dịch vụ giá trị gia tăng. Hai bên đã thống nhất tạo cơ hội cho Việt Nam tham gia các siêu dự án này, bao gồm các dự án về bán dẫn và AI mới công bố tháng 6. Nếu tận dụng tốt, đây là con đường rút ngắn khoảng cách trong công nghệ cao Việt Nam so với nhóm dẫn đầu khu vực.
Ý nghĩa thực chất nằm ở chỗ Việt Nam không chỉ làm gia công mà có thể chen chân vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn của chuỗi bán dẫn – từ thiết kế, kiểm định, đến dịch vụ kỹ thuật và giải pháp AI cho doanh nghiệp. Khi Chủ tịch Quốc hội đề nghị Hàn Quốc hỗ trợ đào tạo chuyên gia công nghệ cao và mở rộng tiếp nhận lao động chất lượng cao, lao động thời vụ, đó là bước chuẩn bị nguồn nhân lực để không bị loại khỏi các gói hợp tác tinh vi nhất.
Về phía Hàn Quốc, Thủ tướng khẳng định sẽ thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trên các lĩnh vực công nghệ cao, AI, đồng thời mục tiêu thương mại hai bên là 100 tỉ USD vào năm 2026 và 150 tỉ USD vào năm 2030 theo hướng cân bằng, thực chất. Câu trích dẫn đáng chú ý là: "Hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác khoa học, công nghệ và tạo điều kiện để Việt Nam tham gia các siêu dự án về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) của Hàn Quốc".
Tập đoàn SK Hàn Quốc và tham vọng xây trung tâm AI tại Việt Nam
Nếu thỏa thuận cấp cao là khung chính trị thì Tập đoàn SK Hàn Quốc là mảnh ghép kỹ thuật cho hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc. Tại Trung tâm GPU Haein ở khu vực Gasan, Seoul, đoàn đại biểu Việt Nam đã nghe đại diện tập đoàn này giới thiệu về năng lực hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Trung tâm do SK Telecom vận hành, được trang bị hơn 1.000 GPU NVIDIA Blackwell B200 trong một cụm thống nhất, tích hợp nền tảng quản lý và ảo hóa hạ tầng AI.
Điểm đáng chú ý là Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng hoan nghênh đề xuất của tập đoàn SK Hàn Quốc về việc đầu tư xây dựng trung tâm AI quy mô lớn tại Việt Nam. Ông đề nghị dự án không dừng ở hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu, mà hướng tới hình thành trung tâm AI và đổi mới sáng tạo có tầm vóc khu vực, gắn với R&D, ứng dụng AI, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là quan điểm rất rõ ràng: Việt Nam muốn nhận công nghệ, không chỉ nhận máy móc.
Cũng trong trao đổi, phía Việt Nam nhấn mạnh ưu tiên thu hút các dự án đầu tư có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao, gắn với tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước. Phó Thủ tướng đề nghị tập đoàn SK tăng cường hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu Việt Nam, tạo điều kiện để cả doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp cận hạ tầng tính toán, công nghệ và hệ sinh thái AI của tập đoàn. Đây là cách biến một nhà đầu tư ngoại thành “bệ phóng” cho cả hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo nội địa.
Tác động tới doanh nghiệp, người lao động và vai trò của kết nối khu vực
Những thỏa thuận về siêu dự án bán dẫn và AI sẽ vô nghĩa nếu không chảy xuống đời sống doanh nghiệp và người lao động. Ở tầng doanh nghiệp, đặc biệt là startup, việc phía Việt Nam đề nghị SK tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận hạ tầng tính toán, công nghệ và hệ sinh thái AI của tập đoàn là động thái rất thực tế. Hạ tầng GPU tầm cỡ như Haein – hiện đang cung cấp hạ tầng tính toán cho chương trình phát triển mô hình nền tảng AI có chủ quyền của Hàn Quốc – là thứ mà phần lớn công ty công nghệ Việt Nam khó có thể tự đầu tư.
Ở tầng con người, hai bên bàn sâu về đào tạo chuyên gia công nghệ cao, mở rộng tiếp nhận lao động chất lượng cao và lao động thời vụ. Chính phủ Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực bảo vệ quyền lợi công dân Việt Nam, cải thiện môi trường lao động và tạo thuận lợi về thị thực nhập cảnh. Nếu thực thi nghiêm túc, điều này sẽ nâng chất lượng nguồn nhân lực Việt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao thông qua “đào tạo tại chỗ” trong các dự án lớn.
Ngoài song phương, hai nước cũng nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, trong đó Hàn Quốc với kinh nghiệm đăng cai APEC 2025 sẽ hỗ trợ Việt Nam tổ chức APEC 2027 tại Phú Quốc. Điều này cho thấy hợp tác AI và bán dẫn không tách rời chiến lược hội nhập rộng hơn, mà là một trụ cột trong cách Việt Nam định vị mình trong chuỗi giá trị khu vực.
Kết luận: Đã đến lúc Việt Nam chọn vai trò mới trong chuỗi giá trị AI – bán dẫn
Các tín hiệu từ chuyến thăm cấp cao, thỏa thuận về siêu dự án bán dẫn và AI, cùng đề xuất trung tâm AI quy mô lớn của tập đoàn SK Hàn Quốc cho thấy cánh cửa đã mở. Nhưng cánh cửa mở không đồng nghĩa Việt Nam tự động bước lên nấc thang mới trong công nghệ cao. Nếu Việt Nam chỉ dừng lại ở việc “chào đón đầu tư” mà không cải cách thể chế, nâng chuẩn nhân lực và buộc chuyển giao công nghệ được ghi thành điều kiện cụ thể, hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc rất dễ trượt về quỹ đạo cũ: nhiều nhà máy, ít tri thức.
Điểm tích cực là nhận thức chung ở cấp lãnh đạo hai nước đã khá rõ: coi trọng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, củng cố tin cậy chính trị, tăng cường hợp tác thực chất, ưu tiên dự án giá trị gia tăng cao gắn với R&D và đào tạo nhân lực. Phần còn lại thuộc về cách Việt Nam triển khai – từ quy hoạch hạ tầng số, chính sách ưu đãi chọn lọc, đến năng lực đàm phán của từng bộ, ngành. Trong cuộc đua AI và bán dẫn, cơ hội đi cùng rủi ro tụt hậu lần nữa; lựa chọn nằm trong tay chúng ta ngay từ hôm nay.
