Từ cam kết ngoại giao đến năng lực làm chủ công nghệ
Hợp tác công nghệ Việt Nam - Ấn Độ là nỗ lực kết nối năng lực nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng của hai nước để giải quyết nhu cầu phát triển thực tế, thay vì dừng ở trao đổi công nghệ. Diễn đàn Công nghệ tương lai Việt Nam - Ấn Độ diễn ra tại TP.HCM ngày 26/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026; sự kiện do Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM và Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tại thành phố tổ chức. Điểm đáng chú ý không chỉ là danh sách lĩnh vực được nêu, mà là lời kêu gọi biến cam kết thành chương trình có đối tác, lộ trình và mục tiêu rõ ràng. Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh lợi thế cạnh tranh nằm ở khả năng nghiên cứu, tiếp thu, làm chủ và ứng dụng công nghệ vào bài toán cụ thể. Đó là tiêu chuẩn phù hợp để đánh giá tiến triển của quan hệ này.
AI, bán dẫn và hạ tầng số cần gắn với bài toán thật
AI Việt Nam Ấn Độ, bán dẫn, hạ tầng số công cộng và sản xuất thông minh là những hướng hợp tác được TP.HCM xác định có triển vọng. Các nội dung thảo luận còn mở rộng sang an ninh mạng, fintech, công nghệ 6G, thiết kế bán dẫn, vật liệu tiên tiến và khoáng sản tới hạn. Phạm vi rộng tạo cơ hội, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chọn dự án theo năng lực và nhu cầu thay vì dàn trải. Với bán dẫn Việt Nam, hợp tác có ý nghĩa khi hỗ trợ nghiên cứu, phát triển kỹ năng chuyên môn và kết nối doanh nghiệp với đối tác triển khai. Hạ tầng số và AI cũng cần được thử nghiệm trong những dịch vụ, ngành sản xuất hoặc vấn đề đô thị cụ thể. Khi kết quả nghiên cứu có đường đi tới ứng dụng và thương mại hóa, hợp tác mới có thể tăng năng lực cạnh tranh thay vì chỉ tạo thêm biên bản.
Lợi ích của các lĩnh vực này có thể đến gần người dân qua dịch vụ số thuận tiện hơn, sản xuất hiệu quả hơn và các giải pháp cho cảng biển, khí hậu, y tế hay chăm sóc sức khỏe. Diễn đàn cũng đề cập công nghệ không gian, dữ liệu địa lý, thành phố cảng thông minh, công nghệ sinh học và y tế như những hướng có thể đáp ứng nhu cầu phát triển chung. Vì vậy, thước đo thiết thực không phải số chủ đề được đưa vào tuyên bố, mà là công nghệ có cải thiện dịch vụ và đời sống hay không.
Đào tạo nhân lực phải đi cùng nhu cầu doanh nghiệp
Đào tạo nhân lực công nghệ là trụ cột, không phải phần phụ của hợp tác. TP.HCM muốn kết nối đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Ấn Độ để đào tạo chuyên gia, phát triển kỹ năng số, trao đổi học thuật và triển khai chương trình gắn với dự án thực tế. Hai bên cũng có thể thúc đẩy học bổng, nâng cao năng lực cho người trẻ Việt Nam tại Ấn Độ và các chương trình đào tạo công nghệ tiên tiến. Cách tiếp cận này có ưu điểm rõ ràng: người học được chuẩn bị cho công việc cụ thể, còn doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận nhân lực phù hợp hơn. Nhưng đào tạo chỉ tạo giá trị lâu dài nếu nội dung cập nhật theo nhu cầu ngành, có cơ hội thực hành và gắn với nơi sử dụng kỹ năng. Nếu thiếu những mắt xích đó, trao đổi học thuật khó chuyển thành năng lực làm chủ công nghệ.
Diễn đàn là điểm nối; chương trình cụ thể mới là phép thử
Diễn đàn có giá trị khi đưa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và nhà đầu tư vào cùng một cuộc trao đổi, rồi chuyển đề xuất thành chương trình nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng. HCMC C4IR được định vị là đầu mối kết nối xuyên suốt, giúp sáng kiến tiến gần hơn tới sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh thực tế. Mối quan hệ hữu nghị giữa TP.HCM và Mumbai, thiết lập vào tháng 5/2026, mở thêm một kênh liên kết giữa hai trung tâm kinh tế lớn. Bối cảnh rộng hơn là mục tiêu đưa thương mại song phương lên 25 tỉ USD vào năm 2030; hợp tác công nghệ có thể bổ trợ mục tiêu ấy bằng nghiên cứu chung, đào tạo và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, dịch vụ.
Bước tiếp theo cần có lịch trình và cơ chế theo dõi. Đại sứ Ấn Độ đề xuất tổ chức cuộc họp đầu tiên của Nhóm công tác về Công nghệ số cấp Thứ trưởng tại Hà Nội để thúc đẩy thực hiện các nội dung hợp tác. Cuộc họp này có thể tạo nhịp triển khai cho những cam kết đã thống nhất, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc xác định dự án, đơn vị phụ trách và mục tiêu đánh giá được. Kết luận cần thẳng thắn: diễn đàn đã mở cửa kết nối, còn thành công của hợp tác Việt Nam - Ấn Độ sẽ được quyết định bởi số chương trình thực sự vận hành và năng lực công nghệ mà hai bên cùng xây dựng.
