Từ giấc mơ 100 tỷ USD đến cú sốc 26,3 tỷ USD
Shein IPO Hong Kong là sự kiện niêm yết của một nền tảng thời trang siêu nhanh (ultra-fast fashion), nơi doanh nghiệp từng được định giá ở mức cực cao nay phải chấp nhận con số thấp hơn nhiều, qua đó bộc lộ sự thay đổi thái độ của nhà đầu tư đối với mô hình bán quần áo siêu rẻ dựa trên chuỗi cung ứng giá thấp và tăng trưởng nhờ lỗ hổng thuế quan.
Ngay tại thời điểm chào sàn, Shein chỉ còn được thị trường định giá khoảng 26,3 tỷ USD, tức bằng khoảng một phần tư so với mức gần 100 tỷ USD trong các vòng huy động vốn tư nhân trước đó. Đây là một cú rơi định giá Shein sụp đổ mang tính biểu tượng, báo hiệu thời kỳ tiền rẻ và kỳ vọng vô hạn vào các nền tảng thương mại online đã khép lại. Cổ phiếu Shein giảm mạnh, có lúc mất tới khoảng 10% ngay sau khi mở cửa giao dịch, phản ánh mức độ hoài nghi rõ rệt của thị trường về triển vọng lợi nhuận trong bối cảnh tăng trưởng doanh thu chậm lại và biên lợi nhuận bị siết.
Kỷ nguyên vàng của áo 3 USD đã hết: Ultra-fast fashion thất bại ở đâu?
Shein từng được xem như biểu tượng của ultra-fast fashion: dùng dữ liệu và thuật toán để bám sát xu hướng, tung ra hàng nghìn mẫu mới mỗi ngày với giá bán cực thấp. Những chiếc váy, áo vài đôla từng giúp hãng chinh phục giới trẻ toàn cầu, nhưng kỷ nguyên tăng trưởng nhờ lỗ hổng thuế quan đã chính thức khép lại. Khi các nước xóa bỏ cơ chế de minimis, hàng hóa giá rẻ phải gánh thêm thuế và chi phí tuân thủ, khiến lợi thế giá của Shein bốc hơi. Khoản miễn thuế từng cho phép công ty gửi hàng triệu bưu kiện trực tiếp đến người mua nay biến mất, kéo theo doanh thu tại Mỹ sụt giảm rõ rệt và công ty chuyển từ lãi sang lỗ trong quý gần nhất. Đây là minh chứng: ultra-fast fashion thất bại ngay khi không còn được nuôi dưỡng bởi lỗ hổng pháp lý và chi phí ngoại lai bị đẩy về đúng chỗ.
Một câu nói đáng ghi lại là: "Khi các khoản thuế và chi phí tuân thủ bị cộng trực tiếp vào giá bán, sức hút lớn nhất của mô hình siêu thời trang nhanh hoàn toàn vỡ vụn". Đó không chỉ là lời mô tả hiện trạng của Shein, mà là cảnh báo cho toàn bộ ngành.
Định giá Shein sụp đổ: Không chỉ vì thuế, mà vì niềm tin
Cú rơi từ gần 100 tỷ xuống 26,3 tỷ USD không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật; đó là sự tái định giá niềm tin của nhà đầu tư đối với mô hình siêu rẻ. Tốc độ tăng trưởng doanh thu của Shein đã giảm từ hơn 20% xuống chỉ còn khoảng một chữ số, và trong quý đầu năm gần nhất, doanh thu chỉ tăng hơn 1% trong khi công ty ghi nhận khoản lỗ ròng. Đợt chào bán cổ phiếu lần này phản ánh sự quay lưng của giới đầu tư khi mô hình kinh doanh siêu rẻ đối mặt với vô vàn rào cản pháp lý và tiêu chuẩn ESG ngày càng nghiêm ngặt. Thêm vào đó, cạnh tranh từ các nền tảng giá rẻ khác khiến lợi thế chi phí của Shein không còn là độc quyền. Khi cổ phiếu Shein giảm ngay trong phiên đầu, thông điệp khá rõ ràng: thị trường không còn sẵn sàng trả phí cho một câu chuyện tăng trưởng mà phần lớn dựa trên việc đốt tài nguyên, môi trường và lao động giá rẻ.
Chuỗi cung ứng Trung Quốc: Điểm tựa duy nhất còn lại?
Dù bị định giá thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, Shein vẫn giữ được một lợi thế mà ít đối thủ sánh kịp: mạng lưới nhà cung cấp và chuỗi cung ứng dệt may tại Trung Quốc, vốn cho phép hãng tung ra hơn 4.700 thiết kế mới mỗi ngày và duy trì hơn 2 triệu mặt hàng thời trang đang bán. Đây là nền tảng tạo nên mô hình ultra-fast fashion với tốc độ xoay vòng sản phẩm vượt xa các thương hiệu thời trang nhanh truyền thống. Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc này cũng khiến Shein hứng chịu rủi ro địa chính trị, thuế quan và các cáo buộc liên quan tới môi trường, xã hội, quản trị. Shein đã bắt đầu đa dạng hóa cơ sở sản xuất bằng cách hợp tác với một tập đoàn lớn tại Ấn Độ để sản xuất hàng tại quốc gia này, nhằm vừa khai thác thị trường nội địa vừa phục vụ xuất khẩu. Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu, không đủ để xóa đi hình ảnh một doanh nghiệp sống còn nhờ chuỗi cung ứng chi phí thấp gắn chặt với Trung Quốc.
IPO Hong Kong: Lời cảnh tỉnh cho nhà đầu tư và tương lai Shein
Shein tuy bị thị trường trừng phạt về định giá, nhưng không bước lên sàn Hong Kong để đầu hàng. Công ty công bố sẽ dùng phần lớn số tiền huy động được để nâng cấp năng lực công nghệ, tăng cường khả năng phân tích dữ liệu và quảng bá thương hiệu trên phạm vi toàn cầu. Kế hoạch này cho thấy Shein hiểu rằng chơi trò “áo 3 USD” không còn đủ; họ phải thuyết phục nhà đầu tư bằng câu chuyện hiệu quả vận hành và sức mạnh thương hiệu, chứ không chỉ bằng tăng trưởng doanh thu thô. Tuy vậy, diễn biến cổ phiếu Shein giảm mạnh trong ngày đầu tiên là một thực tế khó né: thị trường đang sử dụng Shein như phép thử cho tính bền vững của toàn bộ ngành ultra-fast fashion. Kết luận hợp lý nhất cho cả nhà đầu tư lẫn các ông lớn bán lẻ khác là: thời kỳ kiếm tiền dễ dàng từ việc bơm ra biển quần áo rẻ đã qua. Ai muốn tồn tại sau cú sốc Shein sẽ phải chứng minh được mình có thể sống sót trong một thế giới có thuế, có chuẩn ESG và có nhà đầu tư khó tính.
