Điện rác Nghệ An: cột mốc mới của hạ tầng môi trường miền Trung
Nhà máy điện rác Nghệ An là dự án hạ tầng môi trường quy mô gần 7,2 ha, xử lý 1.500 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày đêm và phát điện với công suất 30MW, được xây dựng tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên, xã Hải Lộc, nhằm đồng thời giải quyết bài toán quá tải rác thải và bổ sung nguồn năng lượng tái tạo cho miền Trung. Điểm đáng nói của lễ khởi công ngày 19/8 tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên không chỉ nằm ở quy mô đầu tư 4.056 tỷ đồng, mà ở việc Nghệ An lần đầu tiên có một nhà máy điện rác, thay đổi cách nhìn về rác thải như một nguồn lực chứ không phải gánh nặng. Công ty cổ phần Galax trong hệ sinh thái Tập đoàn AMACCAO là chủ đầu tư, cho thấy điện rác đã được đưa vào chiến lược phát triển dài hạn chứ không phải dự án thử nghiệm đơn lẻ.
Quy mô đầu tư 4.056 tỷ đồng và năng lực xử lý 1.500 tấn rác/ngày
Con số 4.056 tỷ đồng không chỉ thể hiện tầm vóc của nhà máy điện rác Nghệ An, mà còn là lời tuyên bố rằng xử lý chất thải bền vững đã trở thành ưu tiên hạ tầng của tỉnh. Trên diện tích gần 72.000 m2, trong đó khoảng 2,1 ha dành cho cây xanh, dự án được thiết kế như một tổ hợp môi trường chứ không phải chỉ là khu lò đốt. Theo quy hoạch, giai đoạn một sẽ xử lý 1.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày đêm, phát điện 20MW và xử lý 3 tấn rác thải y tế/ngày; giai đoạn hai nâng thêm 500 tấn rác và 10MW điện, đồng thời bổ sung các dây chuyền tái chế nhựa PE và dầu DO. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây: "Lợi ích lớn nhất của nhà máy điện rác Nghệ An là giải quyết đồng thời hai bài toán: xử lý chất thải và tạo ra năng lượng từ chính nguồn chất thải đó". Khi hoàn thành, công suất 30MW đưa dự án trở thành nhà máy điện rác lớn nhất miền Trung, nằm trong nhóm công trình điện rác trọng điểm cả nước.
Áp lực rác thải và lựa chọn chuyển sang năng lượng tái tạo miền Trung
Việc khởi công nhà máy điện rác Nghệ An diễn ra trong bối cảnh tỉnh đối mặt áp lực rác thải ngày càng lớn: kết quả quan trắc năm 2025 cho thấy mỗi ngày phát sinh gần 1.918 tấn chất thải rắn sinh hoạt, khoảng 65% đến từ khu vực nông thôn. Nhiều nơi như Quỳ Hợp, Quế Phong, Con Cuông, Diễn Châu, Vinh rơi vào tình trạng quá tải bãi chôn lấp, kéo theo ô nhiễm và xung đột môi trường. Trong bối cảnh đó, điện rác không đơn thuần là một công nghệ mới, mà là lựa chọn chiến lược: biến rác thành nguồn năng lượng tái tạo miền Trung, thay vì tiếp tục mở rộng bãi rác. Việc thiết kế theo tiêu chuẩn khí thải châu Âu 2010/75/EU và nước thải đạt Cột A theo quy chuẩn quốc gia cho thấy tỉnh và nhà đầu tư không chấp nhận giải pháp "xử lý rác bằng mọi giá", mà đặt tiêu chí xanh và bền vững lên trước. Emissions được quan trắc trực tuyến, truyền thẳng về cơ quan quản lý và hiển thị tại cổng nhà máy, một thông điệp rõ ràng về minh bạch với cộng đồng.
Tác động tới đời sống người dân và bài toán kinh tế tuần hoàn
Điểm thuyết phục nhất của nhà máy điện rác Nghệ An, với người dân Nghi Yên và vùng lân cận, nằm ở các thay đổi rất cụ thể mà họ kỳ vọng: rác được xử lý nhanh hơn, bãi chôn lấp giảm tải, mùi hôi và nước rỉ rác được kiểm soát, môi trường sống trong lành hơn. Người dân không quan tâm nhiều đến công suất 30MW trên giấy, nhưng họ cảm nhận rõ nếu quanh nhà ít ruồi muỗi hơn và nguồn nước, không khí được cải thiện. Dự án được mô tả như hình mẫu của kinh tế tuần hoàn địa phương: rác sinh hoạt trở thành đầu vào cho quá trình phát điện, giảm lượng chất thải phải chôn lấp và tạo ra nguồn điện phục vụ phát triển kinh tế xanh. Đây không phải là "nhà máy của doanh nghiệp" mà là hạ tầng chung, nơi mỗi túi rác bỏ ra đường nếu được phân loại và thu gom đúng sẽ đi vào một chu trình xử lý chất thải bền vững, thay vì kết thúc ở một đống rác phình to qua năm tháng.
Vai trò của AMACCAO và kỳ vọng vào một lộ trình triển khai đúng hẹn
Công ty cổ phần Galax, thuộc hệ sinh thái Tập đoàn AMACCAO, không đến Nghệ An với một dự án đơn lẻ. Tập đoàn này đang triển khai ba dự án điện rác quy mô lớn trên cả ba miền, cho thấy điện rác được xem là một hướng đi chiến lược trong danh mục năng lượng tái tạo của họ. Dự án tại Nghệ An là mắt xích quan trọng trong mục tiêu phát triển hạ tầng môi trường và năng lượng mới trên phạm vi quốc gia. Theo tiến độ phê duyệt, nhà máy sẽ hoàn thành, vận hành thử và hoạt động chính thức từ cuối năm 2028, giai đoạn hai vận hành từ quý IV/2030. Tuy nhiên, nhà đầu tư đặt mục tiêu rút ngắn tiến độ 12 tháng, hướng tới đưa cả hai giai đoạn vào vận hành ngay trong quý IV/2027. Một câu tuyên bố đáng trích dẫn là cam kết "kiểm soát chặt các tiêu chuẩn về môi trường và hạn chế ảnh hưởng đến đời sống khu vực xung quanh trong quá trình thi công". Nếu họ giữ đúng lời hứa về tiến độ và chất lượng môi trường, nhà máy điện rác Nghệ An sẽ không chỉ là công trình công suất 30MW, mà là biểu tượng cho cách miền Trung bước vào kỷ nguyên xử lý chất thải bền vững.
