Quyết định dấn thân vào một thị trường tưởng như không thể
Viettel Haiti thành công là câu chuyện một doanh nghiệp viễn thông chấp nhận đầu tư dài hạn vào Haiti giữa hoang tàn sau động đất, xây dựng hạ tầng viễn thông Haiti đi trước nhu cầu, để Natcom Haiti lãnh đạo thị trường và trở thành hình mẫu hợp tác giữa nhà nước và doanh nghiệp. Năm 2010, khi Haiti vừa trải qua trận động đất khiến hơn 200.000 người thiệt mạng và nhiều nhà đầu tư quốc tế rút lui, Viettel vẫn giữ cam kết, chuẩn bị mạng lưới để khai trương dịch vụ di động vào tháng 9/2011. Đó không phải là nước đi an toàn, mà là lựa chọn có chủ đích: chấp nhận rủi ro chính trị, an ninh và hạ tầng để đổi lấy cơ hội tạo dấu ấn dài hạn cho một doanh nghiệp Việt tại châu Mỹ. Natcom bước vào Haiti với tư thế “đi trước một bước” về hạ tầng, chứ không đơn thuần là một nhà mạng đến bán SIM rồi chờ tăng thuê bao.
Từ kẻ mới đến thành nhà mạng số 1 và trụ cột ngân sách
Sau 15 năm, câu trả lời cho lựa chọn liều lĩnh ban đầu đã rõ: Natcom Haiti lãnh đạo thị trường với 52% thị phần di động, dự án hoàn vốn sớm hơn kế hoạch 8 tháng và giữ vị thế nhà mạng số 1 tại Haiti. Cùng với đó, Natcom xây dựng hạ tầng viễn thông vượt trội với hơn 1.300 trạm phát sóng và 5.000 km cáp quang, đưa 4G phủ tới khoảng 95% dân số Haiti. Đáng chú ý hơn con số thuê bao, Thủ tướng Haiti Alix Didier Fils-Aimé hiện đánh giá Natcom là “hình mẫu rất thành công” giữa Chính phủ Haiti và Viettel, đồng thời ghi nhận doanh nghiệp đã trở thành đơn vị đóng góp lớn nhất cho ngân sách nhà nước trong năm tài chính gần đây. Đây là điểm xoay quan trọng: Natcom không chỉ là một doanh nghiệp viễn thông, mà là trụ cột tài chính của chính quyền sở tại, buộc mọi quyết định kinh doanh phải cân nhắc đến ổn định vĩ mô và lợi ích dài hạn của đất nước.
Chiến lược hạ tầng đi trước và triết lý "Leading for Better"
Thành công của Viettel Haiti không dựa vào chiến lược “bán rẻ, mở rộng nhanh”, mà dựa trên việc đặt nền móng hạ tầng viễn thông Haiti đủ mạnh, bền vững và tin cậy. Natcom bước vào năm thứ 15 khi hạ tầng số đã tương đối vững, nên động lực tăng trưởng mới không còn nằm ở việc tăng thêm thuê bao, mà ở khai thác sâu giá trị của nền tảng đã xây. Triết lý “Leading for Better” ở đây mang tính thực dụng: xây mạng 4G, 5G, truyền dẫn, Internet băng rộng, trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây không phải để phô trương công nghệ, mà để tạo ra “hạ tầng của cơ hội” cho nền kinh tế số Haiti. Theo định hướng của Tập đoàn, hạ tầng viễn thông cần đi trước một bước để giúp người dân tiếp cận giáo dục, y tế thuận tiện hơn và hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa vận hành. Nói cách khác, Natcom dùng hạ tầng số như công cụ chính sách phát triển, chứ không chỉ là mạng lưới kinh doanh thu cước.
Tác động lên đời sống người dân: viễn thông thành công cụ kinh tế
Điểm đáng bàn nhất trong hành trình Viettel Haiti thành công là cách Natcom chuyển viễn thông từ dịch vụ liên lạc thành công cụ kinh tế cho người dân. Tổng giám đốc Nguyễn Công Thắng nhìn nhận điện thoại ngày nay có thể trở thành một công cụ kinh tế: bán hàng, nhận tiền, thanh toán, học tập, tiếp cận dịch vụ và kết nối với khách hàng ở bất kỳ đâu. Trên nền tảng đó, Natcom phát triển NatCash với khoảng 52% thị phần ví điện tử, cho phép người dân ở xa ngân hàng vẫn có thể nạp, rút, chuyển và nhận tiền ngay tại nơi mình sống. 5G được Natcom đầu tư không chỉ để tăng tốc độ dữ liệu, mà để giảm độ trễ, nâng độ ổn định cho các hoạt động kinh tế số: thương mại trực tuyến, làm việc từ xa, học tập qua Internet, tiếp cận dịch vụ tài chính. Một mạng lưới tốt hơn cũng hỗ trợ Chính phủ cung cấp dịch vụ công và doanh nghiệp nâng hiệu quả vận hành. Đây là lựa chọn đi ngược tư duy “người dân ăn chưa đủ thì không cần 5G” – Natcom coi hạ tầng số là điều kiện để người dân có thêm cơ hội kiếm sống, chứ không phải món xa xỉ.
Bước tiếp theo: từ nhà mạng đến lực lượng dẫn dắt chuyển đổi số
Đến cột mốc 15 năm, câu hỏi không còn là Viettel Haiti có trụ vững hay không, mà là Natcom sẽ đóng vai trò gì trong giai đoạn chuyển đổi số tiếp theo. Chính phủ Haiti kỳ vọng Viettel sẽ tiếp tục mở rộng đầu tư, đưa Natcom trở thành lực lượng dẫn dắt trong trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ cao và chuyển đổi số, thậm chí mở rộng sang năng lượng và công nghiệp. Phía Viettel khẳng định cam kết đầu tư lâu dài, định hướng Natcom phát triển đa ngành, giữ vai trò đầu tàu của nền kinh tế Haiti. Nếu giai đoạn đầu là xây mạng và chiếm lĩnh thị phần, giai đoạn mới đòi hỏi Natcom trở thành nền tảng số quốc gia: từ hạ tầng 5G, điện toán đám mây đến giải pháp cho Chính phủ và doanh nghiệp. Điều này đặt lên vai Natcom trách nhiệm vượt ra khỏi mô hình một doanh nghiệp Việt đầu tư ra Caribe, để trở thành bằng chứng sống cho luận điểm: đầu tư dài hạn, đặt niềm tin vào các thị trường khó và đi trước một bước về hạ tầng số có thể tạo ra giá trị kinh tế lẫn chính trị cho cả hai phía.
