Anime chuyển thể manga: thành công hay thảm họa là do studio chọn hướng đi
Anime chuyển thể manga là quá trình biến một câu chuyện truyện tranh gốc thành sản phẩm hoạt hình mới, nơi mỗi quyết định về phong cách, nhịp kể và mức độ trung thành với nguyên tác có thể biến một tác phẩm thành hiện tượng văn hóa hoặc thành trải nghiệm gây thất vọng cho cả fan cũ lẫn khán giả mới. Nhìn vào Jujutsu Kaisen và Tokyo Ghoul, ta thấy thành bại không nằm ở chất lượng manga, mà ở lựa chọn chiến lược của studio: ưu tiên năng lượng sáng tạo hay chiều lòng số đông, giữ trọn tinh thần gốc hay bẻ lái câu chuyện để phù hợp định hướng riêng. Và chính ở đó, ranh giới giữa một anime chuyển thể manga bùng nổ và một bản chuyển thể bị yêu cầu làm lại được vạch ra rất rõ.
Năm 2019, Thanh gươm diệt quỷ do Ufotable thực hiện trở thành minh chứng sống cho mô hình anime có thể chinh phục khán giả ở nhiều độ tuổi bằng câu chuyện dễ tiếp cận, hình ảnh kỹ lưỡng và các trận chiến mang tính trình diễn mạnh. Nhưng thay vì sao chép công thức thành công đó, studio MAPPA lại quyết định đi đường vòng với Jujutsu Kaisen: họ đặt trọng tâm vào góc nhìn của thế hệ trẻ, chấp nhận không cố gắng "chiều" mọi nhóm khán giả. Đây là lựa chọn mang tính tuyên ngôn: thay vì hỏi “làm sao để an toàn?”, MAPPA hỏi “chúng ta – những người trẻ – thấy điều gì ngầu và đáng kể?”.
Jujutsu Kaisen: MAPPA chọn năng lượng tuổi trẻ thay vì công thức đại chúng
Jujutsu Kaisen phong cách không phải là bản sao của bất kỳ series shounen ăn khách nào, kể cả Thanh gươm diệt quỷ. Manabu Otsuka, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành MAPPA, khẳng định studio không muốn lặp lại khả năng tạo đồng cảm với nhiều thế hệ của Thanh gươm diệt quỷ; thay vào đó, họ phát huy những gì ê-kíp trẻ thấy "ngầu" và hợp với góc nhìn của chính họ. Hai tác phẩm Jujutsu Kaisen và Chainsaw Man vì vậy được thiết kế hướng đến khán giả trẻ, chứ không đặt mục tiêu chinh phục mọi nhóm tuổi.
Quyết định đó được thể hiện rõ trong nhịp độ nhanh, các pha hành động gắt, cách khai thác nhân vật gai góc và mối quan hệ giữa Yuji Itadori với đồng đội, nơi "năng lượng tuổi trẻ" luôn trực diện và đôi khi thô ráp. Theo Manabu Otsuka, chính nguồn năng lượng của đội ngũ làm phim trẻ đã tạo nên sức hút riêng của Jujutsu Kaisen và Chainsaw Man. Câu nói đáng trích ở đây là: "Hai tác phẩm không đặt mục tiêu chinh phục mọi nhóm tuổi mà tập trung nhiều hơn vào khán giả trẻ". Đó là tuyên bố về chiến lược khán giả cực kỳ rõ ràng, cho thấy MAPPA sẵn sàng đánh đổi độ bao phủ để giữ trọn cá tính.
Tokyo Ghoul: khi Studio Pierrot đánh mất linh hồn của một manga tâm lý xuất sắc
Trái ngược với Jujutsu Kaisen, Tokyo Ghoul là ví dụ đau lòng về một anime chuyển thể manga hụt hơi so với tiềm năng. Manga của Sui Ishida – bắt đầu phát hành hàng tuần từ ngày 8/9/2011 – được ca ngợi nhờ cách kể chuyện đặc sắc và phong cách nghệ thuật u tối, lắm chi tiết. Thành công này mở đường để Studio Pierrot thực hiện bản anime vào năm 2014, đúng thời điểm phần đầu manga đi đến hồi kết. Về lý thuyết, đây là combo hoàn hảo: thương hiệu mạnh, cộng đồng fan sẵn có, lại thêm sức bật từ truyền thông anime.
Nhưng Tokyo Ghoul anime thất bại trong mắt nhiều người hâm mộ vì không truyền tải trọn vẹn tinh thần nguyên tác. Studio Pierrot bị cho là chưa tái hiện được phong cách hình ảnh gai góc của Ishida, và vấn đề không dừng ở mặt hình họa. Cách xử lý nội dung, nhịp kể và những thay đổi lớn ở các phần sau khiến khoảng cách giữa manga và anime ngày càng rõ rệt. Nhiều nội dung quan trọng bị thay đổi, làm người đọc gắn bó với manga thất vọng sâu sắc. Dù vậy, anime vẫn đóng vai trò cánh cổng đưa Tokyo Ghoul đến với đông đảo khán giả, chủ yếu nhờ sức lan tỏa của ca khúc mở đầu "Unravel". Hệ quả là đến nay, vẫn có một bộ phận fan toàn cầu kêu gọi một bản remake trung thành hơn với câu chuyện của Sui Ishida.
studio MAPPA vs Pierrot: bài học về tự do sáng tạo và sự trung thành với nguyên tác
Đặt studio MAPPA vs Pierrot cạnh nhau, ta thấy hai triết lý gần như đối lập về anime chuyển thể manga. MAPPA biến Jujutsu Kaisen thành sân chơi của thế hệ làm anime mới, phát huy cá tính và cảm quan của đội ngũ sáng tạo trẻ. Họ không ngại nhắm thẳng vào khán giả trẻ, chấp nhận bỏ qua một phần khán giả lớn tuổi để đổi lại cảm xúc dồn dập, thậm chí góc cạnh. Ngược lại, Pierrot lại tỏ ra lúng túng giữa việc làm một anime thị trường và giữ nguyên cấu trúc câu chuyện kinh dị – tâm lý nặng nề mà Tokyo Ghoul đã xây dựng.
Điểm mấu chốt nằm ở cách mỗi studio ứng xử với "tinh thần manga". MAPPA không cần Jujutsu Kaisen phải hoàn hảo mọi mặt; họ cần ít nhất một điểm nổi bật – nhịp hành động, năng lượng trẻ – đủ mạnh để hút khán giả. Pierrot lại can thiệp quá sâu vào tuyến truyện và nhịp kể, dẫn đến việc anime mất đi chiều sâu tâm lý mà fan manga yêu thích. Câu chuyện Tokyo Ghoul cho thấy: "Không chỉ vậy, vấn đề còn nằm ở cách bản anime xử lý nội dung và nhịp kể chuyện". Khi studio không hiểu rõ họ đang nói với ai và điều gì làm nên linh hồn nguyên tác, bản chuyển thể dễ biến thành phiên bản loãng giữa hai mục tiêu.
Khác đối tượng, khác chiến lược: làm sao để anime chuyển thể chạm được cả fan cũ lẫn khán giả mới?
Từ Jujutsu Kaisen và Tokyo Ghoul, bài học rõ rệt nhất là: khác đối tượng, phải khác chiến lược kể chuyện. Thanh gươm diệt quỷ thành công vì tạo được sự đồng cảm với nhiều thế hệ, trong khi Jujutsu Kaisen chủ động từ bỏ tham vọng đó để tập trung vào khán giả trẻ. Tokyo Ghoul lại bị kẹt giữa hai cực: muốn giữ chất kinh dị tâm lý nặng đô cho fan manga, nhưng anime thì liên tục rút gọn và đổi nhịp, khiến cả hai phía đều khó hài lòng.
Điều trớ trêu là ngay cả một bản chuyển thể gây tranh cãi như Tokyo Ghoul vẫn giúp thương hiệu này có cộng đồng người hâm mộ đông đảo trên toàn thế giới. Điều đó chứng tỏ anime có sức mạnh mở rộng tầm ảnh hưởng, nhưng nếu studio không tôn trọng điểm mạnh cốt lõi của manga, họ sẽ đánh mất nhóm khán giả trung thành nhất. Manabu Otsuka kỳ vọng việc hiểu lịch sử phát triển anime Nhật sẽ giúp khán giả trẻ có thêm góc nhìn khi thưởng thức tác phẩm đương đại. Với người xem hôm nay, có lẽ câu hỏi công bằng nhất dành cho mọi anime chuyển thể manga là: studio đang làm bộ phim này cho ai – và họ dám nhất quán với lựa chọn đó đến mức nào?
