Khu công nghiệp Việt Nam bước vào chu kỳ mở rộng mới
Làn sóng đầu tư vào các khu công nghiệp Việt Nam hiện nay là quá trình mở rộng mạnh mẽ quỹ đất sản xuất, nâng cấp dự án hạ tầng công nghiệp và gắn hệ sinh thái nhà máy với đầu tư công nghệ cao, từ đó tạo thêm không gian cho doanh nghiệp, thúc đẩy chuỗi cung ứng và tái cấu trúc kinh tế địa phương theo hướng công nghiệp hóa sâu hơn. Động lực chính của chu kỳ này không chỉ là nhu cầu thu hút vốn FDI, mà còn là nỗ lực nội địa hóa hạ tầng, dịch chuyển sang các ngành giá trị gia tăng cao và chuẩn bị nền tảng cho các khu công nghệ số trong dài hạn. Điểm chung: các địa phương chủ động đưa ra quỹ đất hàng trăm ha và cam kết tiến độ triển khai rõ ràng, thay vì chờ đợi dòng vốn đến rồi mới điều chỉnh.
Khánh Hòa đang nổi lên như một điểm sáng khi Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh vừa trao quyết định chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 5 dự án tại các khu công nghiệp trên địa bàn. Trong đó, 3 dự án hạ tầng khu công nghiệp Vạn Lương, Ninh Diêm 2, Ninh Diêm 3 sẽ bổ sung gần 690ha đất công nghiệp, dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia. Những con số này cho thấy đây không phải các dự án đơn lẻ, mà là một chiến lược mở rộng không gian sản xuất tại Khu kinh tế Vân Phong, hướng tới tiếp nhận những dự án thứ cấp quy mô lớn, công nghệ cao, giá trị gia tăng cao.
Khánh Hòa: Ninh Diêm 2, Ninh Diêm 3 và cuộc đua hạ tầng công nghiệp
Nếu phải chọn một địa phương đang chuyển mình mạnh mẽ về dự án hạ tầng công nghiệp, Khánh Hòa là cái tên xứng đáng được nhắc đầu tiên. Ninh Diêm 2 và Ninh Diêm 3 không chỉ bổ sung hàng trăm ha đất công nghiệp mà còn huy động tổng vốn hơn 5.700 tỷ đồng, đưa khu kinh tế Vân Phong đến gần hơn với hình ảnh một trung tâm công nghiệp – logistics quy mô vùng. Dự án Ninh Diêm 3 có diện tích gần 290ha, thời hạn hoạt động 50 năm, với tổng vốn đầu tư 3.016,0 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 628,577 tỷ đồng. Ninh Diêm 2 có quy mô 209,49ha với tổng vốn hơn 2.732,8 tỷ đồng. Hai con số này đặt Khánh Hòa vào nhóm địa phương sẵn sàng “đón” các nhà đầu tư sản xuất quy mô lớn chứ không chỉ là điểm đến du lịch.
Điểm đáng chú ý là mục tiêu xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho thuê đất, nhà xưởng, kho bãi và các công trình dịch vụ, tiện ích công cộng, nhằm hình thành không gian sản xuất hiện đại, đồng bộ. Đây là cách tiếp cận khác hẳn với mô hình khu công nghiệp manh mún, thiếu dịch vụ đi kèm từng khiến doanh nghiệp ngần ngại. Khi một khu công nghiệp được thiết kế ngay từ đầu để đón các dự án công nghệ cao, yêu cầu về điện, nước, xử lý môi trường, logistics… được đặt ngang với bài toán giá thuê đất. Chính điều này mở ra cơ hội cho cả nhà đầu tư hạ tầng lẫn doanh nghiệp thứ cấp: hạ tầng tốt giúp cho năng suất và khả năng hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp tăng rõ rệt.
Meyinpark Hưng Yên và Quế Võ III: miền Bắc gia cố “thủ phủ” công nghiệp
Khi nhìn lên miền Bắc, có thể thấy các dự án hạ tầng công nghiệp mới không chỉ bổ sung quỹ đất mà đang gia cố vị thế “thủ phủ” sản xuất của khu vực. Khu công nghiệp Meyinpark Hưng Yên hơn 199ha do Meygroup – thành viên Tập đoàn Tân Á Đại Thành – phát triển theo hướng công nghệ cao với tổng mức đầu tư dự kiến 2.842 tỷ đồng. Dự án định hướng trở thành khu công nghiệp công nghệ cao với hạ tầng sản xuất an toàn, tối ưu và hiệu quả, cung cấp đất công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn, kho ngoại quan cùng giải pháp đầu tư linh hoạt, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến vận hành. Theo mô tả, mô hình dịch vụ “một cửa” được đưa vào nhằm hỗ trợ nhà đầu tư xuyên suốt quá trình triển khai – một lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong bối cảnh thủ tục còn là rào cản lớn với nhiều doanh nghiệp.
Về vị trí, Meyinpark nằm trên trục hành lang kinh tế Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, thuận lợi tiếp cận các trung tâm sản xuất, đầu mối giao thông và chuỗi cung ứng lớn của miền Bắc. Kinh nghiệm vận hành 17 nhà máy giúp Meygroup nhìn bài toán bất động sản công nghiệp từ chính nhu cầu thực tế của doanh nghiệp sử dụng hạ tầng. Điều này giải thích vì sao dự án tập trung vào chất lượng hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực, logistics và dịch vụ hỗ trợ – các yếu tố mà doanh nghiệp sản xuất coi trọng không kém giá thuê. Cùng thời điểm, tại Bắc Ninh, Khu công nghiệp Quế Võ III – Phân khu 2 với diện tích 208,54ha và tổng vốn đầu tư hơn 2.779 tỷ đồng đã được khởi công, mở rộng không gian phát triển công nghiệp và tạo thêm quỹ đất sẵn sàng cho các dự án sản xuất mới.
Khu công nghệ số, năng lượng tái tạo: tầng mới của hệ sinh thái công nghiệp
Các dự án khu công nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ tập trung vào sản xuất, mà đang mở rộng sang các tầng mới của hệ sinh thái công nghiệp: công nghệ số và năng lượng tái tạo. Stavian lên kế hoạch đầu tư một khu công nghệ số 300ha tại TP. Hồ Chí Minh. Theo lộ trình, giai đoạn 2026 – 2028 sẽ tập trung hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư, lập và phê duyệt quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng và triển khai giải phóng mặt bằng; giai đoạn 2028 – 2030 tiếp tục giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng, và từ sau năm 2030 khu công nghệ cao dự kiến đi vào vận hành, thu hút các dự án đầu tư. "Khu Công nghệ cao được định hướng trở thành không gian nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược; sản xuất sản phẩm công nghệ cao; đồng thời cung cấp dịch vụ, đào tạo, ươm tạo và chuyển giao công nghệ".
Ở lĩnh vực năng lượng, tỉnh Đắk Lắk vừa chấp thuận cho Công ty Cổ phần Solar Tân Lập đầu tư Nhà máy điện mặt trời Tây Hòa 1 tại xã Sơn Hòa, với diện tích khoảng 50ha, công suất thiết kế 50MW và tổng vốn đầu tư 977,5 tỷ đồng. Những dự án như Tây Hòa 1 cho thấy năng lượng tái tạo bắt đầu được tích hợp vào chiến lược phát triển công nghiệp: không gian sản xuất mới sẽ cần nguồn điện ổn định, sạch và bền vững. Điều này đặc biệt quan trọng với các nhà đầu tư công nghệ cao vốn đặt tiêu chuẩn môi trường rất cao trong chuỗi cung ứng. Khi hạ tầng điện xanh và khu công nghệ số cùng được triển khai, doanh nghiệp có cơ hội xây dựng mô hình sản xuất thông minh, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu.
Cơ hội và thách thức cho nhà đầu tư, doanh nghiệp
Nhìn tổng thể, loạt dự án hạ tầng công nghiệp mới – từ Ninh Diêm 2, Ninh Diêm 3 ở Khánh Hòa, Meyinpark Hưng Yên, Quế Võ III – Phân khu 2 ở Bắc Ninh, khu công nghệ số của Stavian cho tới Nhà máy điện mặt trời Tây Hòa 1 – đang tạo lực đẩy đáng kể cho công nghiệp, hạ tầng và công nghệ tại nhiều địa phương. Với doanh nghiệp sản xuất, lựa chọn địa điểm đặt nhà máy không chỉ là câu chuyện mặt bằng mà còn cần bảo đảm pháp lý, hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực, logistics và dịch vụ hỗ trợ. Lợi thế của làn sóng này là đa số dự án được định hướng ngay từ đầu theo chuẩn hiện đại, ưu tiên đầu tư công nghệ cao, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, từ điện, nước, xử lý nước thải đến đường nội khu và dịch vụ hỗ trợ.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng thách thức. Tiến độ giải phóng mặt bằng, chất lượng triển khai và khả năng phối hợp giữa chính quyền địa phương với nhà đầu tư hạ tầng sẽ quyết định xem các khu công nghiệp Việt Nam có thực sự trở thành điểm đến dài hạn cho doanh nghiệp hay không. Theo kế hoạch, nhiều dự án đã đặt mốc thời gian rõ ràng: Ninh Diêm 3 có tiến độ thực hiện không quá 36 tháng kể từ ngày được nhà nước giao đất; VSIP Huế dự kiến hoàn thành phần diện tích 252,1ha vào cuối năm 2026 và tiếp tục bồi thường, giải phóng thêm khoảng 215,1ha đến 30/10/2027. Nếu các mốc này được giữ vững, nhà đầu tư và doanh nghiệp sẽ có một bản đồ khu công nghiệp mới với hạ tầng rõ ràng, thời điểm vận hành cụ thể – nền tảng quan trọng để lên kế hoạch sản xuất và chuỗi cung ứng trong nhiều năm tới.
