Từ lithium toàn cầu đến trục hợp tác Hà Nội – Tây Úc
Hợp tác năng lượng xanh Úc – Việt Nam giữa Hà Nội và bang Tây Úc là một chiến lược liên kết địa phương nhằm kết nối tiềm lực khoáng sản thiết yếu và năng lượng tái tạo của Tây Úc với nhu cầu chuyển đổi năng lượng sạch, phát triển đô thị thông minh và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng khoáng sản phục vụ năng lượng xanh tại Việt Nam, qua đó định vị Hà Nội như một mắt xích quan trọng trong mạng lưới hợp tác năng lượng và công nghệ xanh khu vực Đông Nam Á. Chiều 23/9, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã tiếp Thủ hiến bang Tây Úc Roger Cook và đoàn đại biểu để trao đổi các lĩnh vực hợp tác cùng quan tâm. Cùng thời điểm, ngày 22/9, lãnh đạo TP.HCM cũng làm việc với Thủ hiến Tây Úc, cho thấy Hà Nội không đi đơn lẻ mà nằm trong một chiến lược kết nối rộng hơn giữa Việt Nam và Tây Úc.
Tây Úc – cường quốc lithium và lợi ích chuỗi cung ứng cho Việt Nam
Nếu Hà Nội đang đặt ưu tiên vào chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng, thì Tây Úc mang đến điều Việt Nam thiếu: khoáng sản thiết yếu và kinh nghiệm khai thác bền vững. Theo phát biểu của Thủ hiến Roger Cook, bang Tây Úc đóng góp khoảng 50% sản lượng lithium của toàn thế giới. Đây là con số cho thấy bất kỳ hợp tác nào về hợp tác lithium Việt đều mang ý nghĩa chuỗi cung ứng toàn cầu chứ không chỉ là giao thương song phương. TP.HCM đã đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp, chia sẻ công nghệ khai thác – chế biến sâu và xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu phục vụ chuyển đổi năng lượng sạch và các ngành công nghệ cao. Nếu Hà Nội đi tiếp bước này với Tây Úc, Việt Nam có cơ hội không chỉ nhập nguyên liệu mà có tiếng nói trong cấu trúc mới của thị trường năng lượng xanh.
Bốn trụ cột hợp tác: Hà Nội muốn gì từ năng lượng xanh Úc?
Điều đáng chú ý là Hà Nội không chỉ nói chung về thiện chí hợp tác, mà đưa ra bốn trụ cột rất cụ thể với Tây Úc. Trụ cột thứ nhất là chuyển đổi năng lượng và phát triển năng lượng xanh: Hà Nội muốn kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển giao công nghệ về năng lượng sạch, giao thông xanh, đô thị thông minh, ứng phó biến đổi khí hậu và giải pháp giảm phát thải. Trụ cột thứ hai là đào tạo đại học và dạy nghề, hướng tới nguồn nhân lực chất lượng cao cho kinh tế xanh của cả hai bên. Trụ cột thứ ba xoay quanh thương mại và kết nối doanh nghiệp, mở cửa thị trường Thủ đô cho sản phẩm thế mạnh của Tây Úc đồng thời đưa sản phẩm Hà Nội tiếp cận bang này. Trụ cột thứ tư là nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, văn hóa và giao lưu nhân dân – mảng mềm nhưng không kém phần chiến lược, tạo nền xã hội cho liên kết kinh tế dài hạn.
Tại sao là lúc này: từ đối tác chiến lược toàn diện đến kế hoạch đường bay thẳng
Sự dịch chuyển này không xuất hiện trong khoảng trống chính sách. Quan hệ Việt Nam – Australia vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện tháng 3/2024, mở ra cơ hội hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, chuyển đổi xanh, giáo dục và giao lưu nhân dân. Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia tháng 8 càng củng cố niềm tin chính trị và định rõ các lĩnh vực hợp tác mới. Trên nền đó, Hà Nội chủ động cụ thể hóa bằng các nhóm hợp tác với Tây Úc, đồng thời giao các sở, ban, ngành làm đầu mối làm việc với phía bạn để hiện thực hóa các nội dung. Thành phố cũng mong muốn đường bay thẳng Hà Nội – Perth sớm được khai thác, coi đây là hạ tầng mềm để mở rộng giao thương, du lịch và kết nối người dân giữa hai địa phương.
Từ năng lượng đến con người: cơ hội và trách nhiệm của Hà Nội
Nếu chỉ nhìn hợp tác Hà Nội Tây Úc ở góc độ nhập khẩu công nghệ và khoáng sản, chúng ta sẽ bỏ qua một tầng ý nghĩa quan trọng: xây dựng năng lực nội sinh cho chuyển đổi năng lượng sạch. TP.HCM đặt mục tiêu liên kết giáo dục, đào tạo nghề với nhu cầu nhân lực của các ngành kinh tế mới, từ năng lượng sạch đến công nghiệp xanh. Hà Nội đi xa hơn, gói đào tạo đại học – dạy nghề vào một trụ cột hợp tác riêng, cùng với kết nối doanh nghiệp và giao lưu văn hóa – du lịch. Năng lượng xanh Úc chỉ thực sự trở thành tài sản chiến lược của Việt Nam khi được chuyển hóa thành năng lực vận hành, thiết kế, quản trị dự án ngay tại các đô thị lớn. Chính vì vậy, mở rộng hợp tác lithium Việt hay năng lượng tái tạo không chỉ là chuyện hợp đồng, mà là bài kiểm tra xem Hà Nội có dám đặt mình ở vị trí "đồng kiến tạo" trong chuỗi giá trị xanh toàn cầu hay không.
