Bản sắc là điểm khởi đầu, không phải phông nền
Du lịch cộng đồng là hình thức du khách khám phá một địa phương qua ký ức, văn hóa và sinh hoạt bản địa, trong đó người dân giữ vai trò chủ thể của trải nghiệm. Hai sản phẩm mới ở phường Xuân Hòa và làng Ia Nueng cho thấy bản sắc không cần được đóng khung trong một khuôn mẫu: nó có thể nằm trên phố thị, hoặc trong nếp sống của một cộng đồng làng.
Tại TP. Hồ Chí Minh, phường Xuân Hòa giới thiệu hành trình “Xuân Hòa - Bước chân qua miền ký ức”, kết nối di sản đô thị với trải nghiệm thực tế. Ở xã Biển Hồ, sản phẩm du lịch cộng đồng làng Ia Nueng được công bố ngày 25/4/2026 trong chuỗi sự kiện thuộc Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya. Hai cách tiếp cận này đáng chú ý vì không bán một danh sách điểm đến đơn thuần: chúng mời khách đọc địa phương qua những giá trị đã tạo nên nơi chốn.

Tour Xuân Hòa biến phố quen thành câu chuyện
Tour Xuân Hòa được thiết kế với khoảng 10 điểm dừng, kết hợp đi bộ và di chuyển bằng phương tiện. Từ trụ sở UBND phường, khách ghé khu vực Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP. Hồ Chí Minh, Nhà Thiếu nhi Thành phố, hai trường Marie Curie và Lê Quý Đôn, rồi đến thủy đài xây dựng năm 1886 và Hồ Con Rùa. Tuyến còn đưa khách tới cơ sở Sơn mài Đại Việt, đình Xuân Hòa và khép lại bằng chuyến đi trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.
Giá trị của hành trình không nằm ở việc đi qua nhiều điểm, mà ở cách nối kiến trúc, giáo dục, tín ngưỡng và cảnh quan sông nước thành một câu chuyện về đô thị. Người tham gia có cơ hội hiểu thêm chiều dài lịch sử, cảm nhận nét đẹp văn hóa và trân trọng những giá trị tinh thần còn hiện diện. Đây là hướng phát triển du lịch bền vững có sức thuyết phục hơn việc chỉ ngắm cảnh, miễn là lời kể tại mỗi điểm đủ sinh động và gắn với đời sống hôm nay.
Ia Nueng đặt văn hóa Jrai vào tay người dân
Nếu Xuân Hòa kể chuyện bằng lớp lang đô thị, làng Ia Nueng lấy văn hóa Jrai làm trục trải nghiệm. Không gian nhà rông, giọt nước, cồng chiêng, múa xoang, nghề dệt thổ cẩm, đan lát và ẩm thực truyền thống được kết nối thành hoạt động để khách tham gia, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát. Tại chương trình ra mắt, du khách xem trình diễn cồng chiêng, xoang, tìm hiểu nghề dệt, thưởng thức món địa phương và đi tour mẫu qua các điểm tiêu biểu.
Hơn 40 đơn vị lữ hành và cung ứng dịch vụ du lịch tham dự lễ công bố, cùng các bên ký kết hợp tác để quảng bá, xây dựng chương trình tham quan và đưa khách đến làng. Ia Nueng còn nằm cạnh danh thắng Biển Hồ, tạo điều kiện kết nối với các điểm tham quan trong khu vực. Tuy vậy, sức hấp dẫn lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc giữ cho hoạt động văn hóa có ý nghĩa với cộng đồng, chứ không biến thành màn trình diễn lặp lại chỉ để phục vụ khách.

Hai mô hình, một tiêu chuẩn: cộng đồng phải được hưởng lợi
Điểm khác biệt giữa hai mô hình cũng là thế mạnh của chúng. Tour Xuân Hòa khai thác ký ức đô thị qua công trình và không gian công cộng; Ia Nueng mở cửa cho khách tiếp xúc với tập quán, nghề truyền thống và sinh hoạt văn hóa của người Jrai. Cả hai cùng mở rộng khái niệm trải nghiệm văn hóa: khách không chỉ nhìn thấy địa danh hay hiện vật, mà cần hiểu câu chuyện và con người phía sau.
Ở Ia Nueng, người dân đã được hướng dẫn kỹ năng du lịch cộng đồng và tổ chức các nhóm phục vụ như ẩm thực, lưu trú, thuyết minh, đón khách. Địa phương cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng chất lượng dịch vụ, tăng liên kết với doanh nghiệp lữ hành và phát huy vai trò người dân trong bảo tồn văn hóa, tạo sinh kế bền vững. Xuân Hòa cũng xác định phát triển kinh tế du lịch bền vững trong thời gian tới. Kết luận nên rõ ràng: trải nghiệm chỉ có giá trị khi ký ức được kể đúng, văn hóa được tôn trọng và cộng đồng địa phương thực sự là chủ thể.







