Điện gió trở thành trụ cột mới trong chiến lược năng lượng Việt Nam
Năng lượng gió Việt Nam là việc khai thác nguồn gió trên bờ, gần bờ và ngoài khơi để phát điện sạch, gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng tăng trưởng nhu cầu điện, đồng thời hình thành một ngành công nghiệp nội địa và chuỗi cung ứng dịch vụ kỹ thuật, cảng biển, logistics mới phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia. Chính phủ không còn nhìn điện gió như một nguồn bổ sung bên lề, mà như một trụ cột của chiến lược năng lượng dài hạn. Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh điện gió là định hướng quan trọng để đáp ứng nhu cầu điện cho phát triển kinh tế – xã hội và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia đã xác định điện gió là một trong những nguồn điện được định hướng phát triển mạnh trong dài hạn, đặc biệt nhờ bờ biển dài hơn 3.260 km và vùng gió thuận lợi. Câu chuyện hiện nay không chỉ là xây thêm trụ tuabin, mà là xây dựng một ngành công nghiệp năng lượng có năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng trong nước.
Hợp tác Vestas Đan Mạch: từ thiết bị sang xây dựng năng lực công nghiệp
Việc Thứ trưởng Trương Thanh Hoài làm việc với Vestas tại Aarhus cho thấy Việt Nam chọn bắt tay với những người dẫn đầu ngành điện gió thế giới thay vì chạy theo các giải pháp rẻ nhưng kém chất lượng. Vestas hiện có hơn 207 GW công suất điện gió được lắp đặt trên toàn cầu và khoảng 1,6 GW thiết bị Vestas đã vận hành tại hơn 35 dự án ở Việt Nam – một con số cho thấy doanh nghiệp này không phải là cái tên mới xuất hiện. Với hơn 150 nhân sự tại Việt Nam, 95% là người Việt, Vestas đang cùng doanh nghiệp trong nước tham gia từ phát triển dự án, xây dựng, lắp đặt đến vận hành bảo dưỡng, đồng thời hợp tác với CS Wind Việt Nam sản xuất tháp tuabin. Thứ trưởng và đoàn công tác đã tham quan cơ sở R&D và thử nghiệm công nghệ tua-bin ở Aarhus, trao đổi về xu hướng công nghệ, yêu cầu kỹ thuật với điện gió ngoài khơi và khả năng tăng cường hợp tác chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Việc ông đề nghị Vestas chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, mở rộng hợp tác với nhà cung cấp trong nước, hỗ trợ đào tạo nhân lực và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa cho thấy mục tiêu rõ ràng: biến Việt Nam từ thị trường tiêu thụ thành điểm đến của công nghiệp điện gió.
Siemens Energy công nghệ: đặt nền cho chuyển giao và sản xuất tại chỗ
Khảo sát nhà máy sản xuất nacelle tại Cuxhaven của Siemens Energy cho thấy Việt Nam không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu thiết bị điện gió ngoài khơi, mà hướng tới tham gia sâu hơn vào chế tạo. Tại nhà máy nacelle cho tuabin gió ngoài khơi lớn nhất và hiện đại nhất của Siemens Gamesa Energy, đại diện Siemens đã giới thiệu công nghệ sản xuất nacelle và cách các khoản đầu tư được thiết kế cho định hướng dài hạn, phù hợp với các thế hệ thiết bị tương lai. Hai bên cập nhật tình trạng chuyển giao công nghệ giữa PTSC và Siemens Energy, đồng thời trao đổi về mô hình chuyển giao công nghệ tua-bin gió, tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam làm đối tác, và những cấu phần, dịch vụ mà doanh nghiệp trong nước có thể tham gia trong từng giai đoạn. Thứ trưởng nêu rõ đây là cơ hội để hình thành một ngành công nghiệp mới, phát triển năng lực chế tạo nội địa và tham gia chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Ông kỳ vọng sau buổi làm việc, hai bên sẽ cụ thể hóa hợp tác, bắt đầu từ đánh giá năng lực doanh nghiệp Việt, xác định cấu phần có thể tham gia, xây dựng lộ trình chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nghiên cứu đầu tư cơ sở sản xuất, lắp ráp, trung tâm dịch vụ kỹ thuật và R&D tại Việt Nam.
Copenhagen Infrastructure Partners: mở rộng kênh vốn dài hạn cho điện gió ngoài khơi
Nếu Vestas và Siemens Energy mang đến công nghệ và kinh nghiệm vận hành, Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) mang đến một điều không kém quan trọng: nguồn vốn và năng lực đầu tư hạ tầng năng lượng tái tạo ở quy mô lớn. CIP là tập đoàn quản lý đầu tư chuyên về hạ tầng năng lượng tái tạo, đã huy động cho 15 quỹ với hơn 2.300 chuyên gia tham gia các dự án trên toàn cầu và hiện diện tại hơn 30 quốc gia. CIP hoạt động tại Việt Nam từ năm 2019, từng bước hợp tác với Petrovietnam, PTSC và doanh nghiệp Việt trong điện gió ngoài khơi. Tại buổi làm việc, hai bên tập trung vào tiềm năng phát triển chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi. CIP đánh giá Việt Nam đã có năng lực chế tạo tháp tuabin, kết cấu thép, trạm biến áp ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật, cảng và logistics, thậm chí một số doanh nghiệp đã cung cấp sản phẩm cho dự án điện gió ngoài khơi quốc tế. Thứ trưởng đề nghị CIP tiếp tục phối hợp với cơ quan quản lý và doanh nghiệp Việt, chia sẻ kinh nghiệm phát triển dự án, huy động vốn quốc tế, quản lý dự án và xây dựng chuỗi cung ứng, đồng thời kỳ vọng tập đoàn sẽ đồng hành lâu dài để nâng cao năng lực chuỗi cung ứng và hỗ trợ chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Từ các cuộc làm việc tới chiến lược dài hạn cho năng lượng gió Việt Nam
Nhìn tổng thể ba cuộc làm việc với Vestas, Siemens Energy và CIP, có thể thấy Chính phủ Việt Nam đang chủ động xây dựng một ma trận đối tác chiến lược cho năng lượng gió Việt Nam: nhà cung cấp công nghệ, nhà sản xuất thiết bị, và nhà đầu tư hạ tầng. Đây là cách tiếp cận khác với mô hình mua – lắp đặt – vận hành từng dự án đơn lẻ. Thay vào đó, Việt Nam hướng tới một hệ sinh thái công nghiệp và tài chính cho điện gió, trong đó doanh nghiệp nội địa không bị kẹt ở vai trò nhà thầu phụ mà từng bước đi lên các nấc cao hơn của chuỗi giá trị. Bộ Công Thương đang phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chính sách để tạo điều kiện phát triển năng lượng tái tạo, trên cơ sở bảo đảm an ninh năng lượng, hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững. Nếu lộ trình quy hoạch ổn định, đủ lớn và có tính dự báo được giữ vững, Việt Nam có cơ hội thu hút đầu tư dài hạn từ các tập đoàn quốc tế, đồng thời tạo sân chơi cho doanh nghiệp trong nước nâng cấp năng lực, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và khẳng định vị trí trong ngành công nghiệp năng lượng tái tạo.
