Biến cam kết thành trách nhiệm quản lý
Phòng, chống bạo lực học đường là tập hợp những biện pháp giúp ngăn ngừa, phát hiện và xử lý hành vi gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần trong môi trường giáo dục, đồng thời bảo vệ học sinh và duy trì quan hệ tôn trọng trong trường. Từ năm học 2026-2027, Nghệ An đưa công tác này thành tiêu chí cứng trong xếp loại cơ sở giáo dục và hiệu trưởng. Đây là một thay đổi đáng chú ý: an toàn học sinh không còn có thể bị xem như khẩu hiệu bên lề công tác chuyên môn.
Tại diễn đàn “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn” tổ chức chiều 28/10 ở Trường THPT Hà Huy Tập, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An Đặng Xuân Quang nhấn mạnh bạo lực không phải chuyện riêng của một cá nhân hay trường học. Diễn đàn do Sở phối hợp tổ chức thu hút hơn 1.000 học sinh. Thông điệp ấy đặt đúng trọng tâm: nếu chỉ xử lý sau khi sự việc lan rộng, nhà trường đã bỏ lỡ trách nhiệm phòng ngừa.
Hiệu trưởng phải phát hiện sớm, không né tránh
Gắn kết quả phòng chống bạo lực với xếp loại người đứng đầu có thể tạo động lực để hiệu trưởng theo sát đời sống học sinh thay vì chỉ tập trung vào hồ sơ, thành tích học tập hay kỷ luật sau vi phạm. Theo yêu cầu của Sở, hiệu trưởng phải coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, chủ động nắm tình hình, phát hiện và tháo gỡ mâu thuẫn từ sớm; không chủ quan, né tránh hoặc che giấu sự việc.
Trách nhiệm hiệu trưởng vì thế không nên được hiểu là phải bảo đảm trường không bao giờ có vụ việc. Một môi trường cởi mở có thể khiến học sinh mạnh dạn báo cáo hơn, và số vụ được ghi nhận tăng không nhất thiết đồng nghĩa với quản lý kém. Điều cần đánh giá là nhà trường có nhận biết tín hiệu, tiếp nhận phản ánh an toàn, xử lý khách quan và bảo vệ người bị tổn thương hay không. Nếu tiêu chí chỉ thưởng cho con số vụ việc thấp, trường có thể bị khuyến khích im lặng thay vì giải quyết tận gốc.
Đánh giá phải đo được việc làm, không chỉ khẩu hiệu
Nguồn thông tin hiện có chưa nêu cụ thể thang điểm, minh chứng cần nộp hay cách xử lý khi trường thực hiện chưa tốt. Đây là phần cần được làm rõ trước khi tiêu chí đi vào xếp loại, để tránh đánh giá tùy nghi giữa các cơ sở. Một khung có ý nghĩa nên xem xét cả hoạt động phòng ngừa, chất lượng kênh tiếp nhận phản ánh, tốc độ và tính khách quan khi xử lý, cũng như việc hỗ trợ học sinh sau sự việc. Đây là hướng cần cân nhắc, không phải các quy định đã được công bố.
Nghệ An đã nêu những việc làm nền tảng: giáo dục nhân cách và kỹ năng sống; dạy học sinh kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột, tôn trọng khác biệt và lên tiếng trước hành vi sai trái. Nhà trường cũng cần duy trì tư vấn tâm lý cùng các kênh hỗ trợ an toàn, bảo mật. Khi có vụ việc, yêu cầu là xử lý kịp thời, đúng quy định, ưu tiên bảo vệ người bị tổn thương, đồng thời hỗ trợ và giáo dục học sinh vi phạm để các em sửa đổi hành vi.
Trường học an toàn cần phối hợp nhiều phía
Không thể giao toàn bộ trách nhiệm cho hiệu trưởng rồi bỏ qua gia đình, học sinh và các lực lượng liên quan. Nghệ An yêu cầu tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội; đồng thời trang bị cho học sinh kỹ năng sử dụng mạng xã hội văn minh, nhận diện và phòng tránh bạo lực trên không gian mạng. Cách tiếp cận này phù hợp với thực tế: mâu thuẫn có thể bắt đầu trong lớp, tiếp diễn trên mạng và cần người lớn cùng phối hợp để ngăn tổn thương kéo dài.
Ở cấp quốc gia, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 31/10 rằng Bộ sẽ đề xuất Chính phủ sửa đổi Nghị định 80 năm 2017, làm rõ trách nhiệm của nhà trường, địa phương, gia đình và các bên trong phòng ngừa, xử lý bạo lực học đường. Hướng đi này cho thấy tiêu chí của Nghệ An nằm trong yêu cầu rộng hơn: bảo vệ học sinh phải đi cùng kỷ cương trường học. Tiêu chí xếp loại chỉ phát huy tác dụng khi kéo theo hành động thực chất và phối hợp rõ ràng.
