Từ xử lý vụ việc đến trách nhiệm thường xuyên
Bạo lực học đường là hành vi gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần trong môi trường giáo dục, đòi hỏi nhà trường phải chủ động ngăn ngừa, phát hiện và bảo vệ người bị ảnh hưởng. Từ năm học 2026-2027, Nghệ An đưa công tác phòng, chống bạo lực học đường thành tiêu chí cứng khi xếp loại cơ sở giáo dục và hiệu trưởng. Đây là lựa chọn đáng chú ý: thay vì chỉ đánh giá nhà trường sau mỗi vụ việc, ngành giáo dục đặt năng lực phòng ngừa vào thước đo quản lý.
Tại diễn đàn “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn” tổ chức chiều 28/10 ở Trường THPT Hà Huy Tập, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Đặng Xuân Quang nhấn mạnh bạo lực học đường không phải chuyện riêng của một cá nhân hay một trường học. Diễn đàn do Sở phối hợp tổ chức thu hút hơn 1.000 học sinh. Quy mô ấy cho thấy thông điệp cần được lan tỏa rộng, nhưng giá trị của chủ trương sẽ được quyết định bởi việc nó có làm thay đổi công việc hằng ngày trong mỗi trường hay không.
Tiêu chí chỉ có ý nghĩa khi hiệu trưởng không né tránh
Quy định mới gắn trách nhiệm hiệu trưởng với việc xây dựng trường học an toàn bằng những yêu cầu cụ thể: xem phòng, chống bạo lực là nhiệm vụ thường xuyên, chủ động nắm tình hình, phát hiện và giải quyết mâu thuẫn từ sớm; không chủ quan, né tránh hay che giấu sự việc. Đây là điểm mạnh của cách tiếp cận Nghệ An: người đứng đầu không thể coi bạo lực là vấn đề chỉ phát sinh khi có khủng hoảng, rồi giao toàn bộ việc xử lý cho giáo viên chủ nhiệm hoặc bộ phận tư vấn.
Tuy vậy, xếp loại chỉ tạo áp lực tích cực nếu đi kèm đánh giá thực chất. Nếu trường bị chấm thấp vì đã báo cáo vụ việc, còn nơi im lặng lại tránh được trách nhiệm, tiêu chí sẽ khuyến khích che giấu thay vì phòng ngừa. Vì thế, hiệu quả cần được nhìn qua khả năng phát hiện sớm, kênh hỗ trợ an toàn, cách bảo vệ học sinh bị tổn thương và việc xử lý khách quan. Mục tiêu không phải tạo ra hồ sơ đẹp, mà là để học sinh có thể lên tiếng mà không sợ bị bỏ mặc.
Phòng ngừa cần đi cùng xử lý nghiêm và hỗ trợ
Chủ trương của Nghệ An đặt trách nhiệm quản lý ở cấp trường, còn quan điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh giới hạn không thể thỏa hiệp: ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi vi phạm đúng trình tự, thẩm quyền và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, an toàn của giáo viên, học sinh. Bối cảnh càng khiến yêu cầu này cấp thiết: tại họp báo Chính phủ ngày 4/11, báo chí nêu tình trạng bạo lực học đường còn phức tạp, trong đó có vụ học sinh THPT hành hung giáo viên trên bục giảng ở Hà Nội.
Bộ cho biết đang triển khai các giải pháp theo Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/01/2026, gồm giáo dục và phòng ngừa chủ động, can thiệp kịp thời và xử lý nghiêm, tư vấn tâm lý và hỗ trợ sau vụ việc, cùng siết an ninh và trách nhiệm quản lý. Vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải chuyển cơ quan có thẩm quyền, không bao che hoặc chỉ giải quyết nội bộ. Xử lý cũng cần đi cùng giáo dục, tư vấn và giám sát để hạn chế tái diễn.
Trường học an toàn phải bắt đầu từ việc lắng nghe
Kỷ luật và đánh giá người đứng đầu là cần thiết, nhưng phòng chống bạo lực bền vững còn cần kỹ năng sống, tư vấn tâm lý và phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội. Nghệ An đề cao việc giúp học sinh kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột, tôn trọng khác biệt và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm; đồng thời mở kênh hỗ trợ an toàn, bảo mật để các em chia sẻ khó khăn. Bộ cũng nhấn mạnh việc bồi dưỡng giáo viên xử lý tình huống sư phạm và phối hợp với gia đình để nhận diện sớm những vướng mắc của học sinh.
Với học sinh, lời cam kết “Tôi chọn tôn trọng - Tôi chọn lắng nghe - Tôi không bạo lực - Tôi không im lặng” cần được biến thành hành động: không bắt nạt, không cổ súy bạo lực và lên tiếng khi chứng kiến việc sai trái. Nghệ An đã chọn một hướng đi đúng khi đưa phòng ngừa vào tiêu chí xếp loại, nhưng phép thử cuối cùng không nằm ở văn bản. Nó nằm ở việc mỗi hiệu trưởng có phát hiện sớm, bảo vệ người bị hại và tạo được một trường học an toàn, nơi học sinh dám tìm đến người lớn khi cần giúp đỡ hay không.
