Cung ứng điện Việt Nam: không chỉ đủ mà phải ổn định
Cung ứng điện Việt Nam hiện nay là tổng hợp các giải pháp kỹ thuật, đầu tư và vận hành nhằm bảo đảm hệ thống điện quốc gia có đủ công suất, sản lượng và độ tin cậy để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt trong mọi điều kiện thời tiết, thiên tai và biến động kinh tế, đồng thời giữ vững an ninh năng lượng dài hạn. Trong tháng 8, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tập trung bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục cho toàn bộ nền kinh tế và đời sống người dân. Việc này không diễn ra trong phòng thí nghiệm mà trên thực địa: các đơn vị miền Bắc phải chủ động ứng phó mưa lớn diện rộng do hoàn lưu bão số 4, khôi phục cấp điện nhanh cho khách hàng bị ảnh hưởng. Đây là minh chứng rõ ràng rằng chiến lược năng lượng của EVN không chỉ nằm trên giấy, mà gắn với năng lực xử lý các cao điểm mùa mưa, mùa khô và thiên tai.
Sản lượng tăng 9,3%: tín hiệu tích cực nhưng chưa phải chiếc "lá chắn" tuyệt đối
Điểm sáng rõ nhất của năm nay là sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt 32,26 tỷ kWh trong tháng 8, tăng 8,7% so với cùng kỳ. Lũy kế 8 tháng đạt 235,82 tỷ kWh, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là con số biết nói: “Sản lượng 8 tháng đầu năm đạt 235,82 tỷ kWh, tăng 9,3% so với cùng kỳ”. Tuy nhiên, tăng sản lượng chưa đủ nếu cơ cấu nguồn và lưới điện quốc gia không được tối ưu. Nhiệt điện than vẫn chiếm 50,6% tổng sản lượng, tương ứng 119,24 tỷ kWh, trong khi thủy điện chiếm 24,9% và năng lượng tái tạo 12,9% với 30,5 tỷ kWh. Tỷ trọng này cho thấy EVN chiến lược năng lượng vẫn dựa đáng kể vào nguồn truyền thống, đồng thời từng bước gia tăng vai trò của điện mặt trời (19,3 tỷ kWh) và điện gió (10,09 tỷ kWh). Về truyền tải, 8 tháng đầu năm ước đạt 190,1 tỷ kWh, tăng 10,82% so với cùng kỳ.
Tăng tốc dự án nguồn và lưới: từ Quảng Trạch đến lắp đặt BESS
Nếu coi sản lượng tăng là bề nổi, thì chiều sâu của chiến lược nằm ở các dự án nguồn và lưới điện. Tại Nhiệt điện Quảng Trạch I, tổ máy 1 đã chạy thử đạt công suất thiết kế và đang hiệu chỉnh thiết bị phụ trợ, tổ máy 2 đã hoàn thành thông thổi hơi và dự kiến hòa lưới trong tháng 9. EVN đặt mục tiêu cả 2 tổ máy phát điện thương mại trong năm, đồng thời hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án LNG Quảng Trạch III. Ở khu vực thủy điện, các dự án Trị An mở rộng và Bác Ái tích năng được thi công bám sát tiến độ, trong khi Tuyên Quang, Sê San 3 và Sê San 4 mở rộng đang chờ phê duyệt chủ trương đầu tư. Đây là các bước đi thể hiện EVN chiến lược năng lượng theo hướng đa dạng hóa nguồn và tăng khả năng điều tiết hệ thống. Về lưới điện quốc gia, 8 tháng đầu năm EVN đã khởi công 118 công trình và đóng điện 116 công trình từ 110–500kV, gồm 5 dự án 500kV, 15 dự án 220kV và 96 dự án 110kV. Cùng với đó, EVN lắp đặt hệ thống lưu trữ BESS tại miền Bắc, với EVNHANOI hoàn thành 50MW, EVNNPC 70MW và mục tiêu 305MW trong tháng 9, song song chuẩn bị các dự án BESS tập trung 550MW và 300MW tại khu vực này.
Nhập khẩu điện Trung Quốc qua Quảng Tây: lựa chọn chiến lược, không phải sự lệ thuộc
Một điểm dễ gây tranh luận là quyết định nhập khẩu điện Trung Quốc qua Quảng Tây. Hiện điện nhập khẩu chiếm 3,7% tổng sản lượng với 8,82 tỷ kWh – tỷ lệ đủ nhỏ để không làm suy yếu an ninh năng lượng, nhưng đủ lớn để giảm áp lực vào các mùa cao điểm. EVN đang chuẩn bị khởi công các dự án nhập khẩu này với Trạm biến áp 220kV Móng Cái, đường dây 220kV Hải Hà – Móng Cái và đường dây từ biên giới – Hải Hà, đặt mục tiêu hoàn thành trong năm. Việc tăng kết nối biên giới cho thấy tư duy mở về lưới điện quốc gia: dùng nhập khẩu như "van an toàn" hỗ trợ những giai đoạn hệ thống trong nước căng thẳng, nhất là khu vực miền Bắc thường chịu tác động thời tiết cực đoan. Tuy nhiên, nhập khẩu chỉ là một nhánh trong chiến lược lớn hơn về an ninh năng lượng, vì song song với nó là đầu tư nguồn nội địa, lưới truyền tải 500kV và hệ thống lưu trữ BESS.
Chuẩn bị cho cao điểm cuối năm: bài kiểm tra thực chất của an ninh năng lượng
Theo tính toán của đơn vị điều độ, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống tháng 9 ước đạt 30,3 tỷ kWh, tăng 10,3% so với cùng kỳ; công suất cực đại có thể lên tới 52.473MW. Các tháng cuối năm sẽ là bài kiểm tra quan trọng: EVN buộc phải bảo đảm cung ứng trong mọi tình huống, từ mưa bão đến khô hạn, đồng thời tiếp tục đẩy nhanh đầu tư lưới điện và giảm tổn thất trên đường dây. Để giữ vững an ninh năng lượng, EVN yêu cầu các đơn vị thủy điện thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, thủy văn, tăng cường quan trắc an toàn đập, hồ chứa và cảnh báo vùng hạ du. Các nhà máy nhiệt điện phải bảo đảm nhiên liệu, vật tư thiết yếu, chủ động trước nguy cơ gián đoạn giao thông, hoàn thành bảo dưỡng để sẵn sàng phát điện cao trong các tháng cuối năm và mùa khô năm sau. Quan điểm xuyên suốt là: cung ứng điện Việt Nam không được phép có khoảng trống, bởi mỗi giờ mất điện đều là chi phí kinh tế và xã hội. Kết luận, cách EVN kết hợp tăng công suất, tối ưu lưới, lắp BESS và nhập khẩu chọn lọc là bước đi hợp lý trước nhu cầu tăng vọt, nhưng mức độ thành công sẽ phụ thuộc vào việc duy trì kỷ luật tiến độ và minh bạch trong thực thi.
