Gần một triệu chiếc, một dấu hiệu chuyển dịch rõ rệt
Xe máy điện là dòng xe hai bánh sử dụng động cơ điện và pin thay cho động cơ đốt trong, đang nhanh chóng trở thành lựa chọn tăng trưởng nổi bật của người mua tại Việt Nam. Trong chín tháng đầu năm 2026, doanh số xe máy điện đạt 973.247 chiếc, gần chạm mốc một triệu; xe máy xăng bán được hơn 2,05 triệu chiếc. Đây không còn là một phân khúc nhỏ chỉ làm phong phú thêm lựa chọn: xe điện đã chiếm hơn 30% thị trường trong năm 2026. Khi toàn thị trường xe máy tiêu thụ hơn ba triệu chiếc, tăng 25,9% so với cùng kỳ, xe điện tăng nhanh hơn nhiều so với mặt bằng chung. Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô doanh số, mà là nhịp tăng ấy cho thấy người mua đang dần chọn khác đi. Xe xăng vẫn bán nhiều hơn, nhưng vị thế áp đảo của nó không còn đồng nghĩa với việc nắm phần lớn tăng trưởng mới.
Khoảng cách tăng trưởng khiến xe xăng hụt hơi
Dữ liệu theo từng giai đoạn cho thấy xu hướng không phải một cú nhảy nhất thời. Trong bảy tháng đầu năm, xe máy điện tăng 97,2%, còn xe xăng chỉ tăng 4,4%. Với số liệu chín tháng, mức tăng tương ứng được ghi nhận là 90,5% và 7,2% so với cùng kỳ năm trước. Hai mốc thống kê khác nhau, nhưng cùng chỉ về một hướng: tăng trưởng xe điện vượt xa xe xăng. Khoảng cách đó đang được phản ánh vào thị phần xe máy xăng. Trong số liệu bảy tháng, tỷ trọng xe xăng giảm từ 83,2% xuống 72,4%, còn xe điện tăng từ 16,8% lên 27,6%. Nói cách khác, xe xăng vẫn giữ quy mô bán hàng lớn hơn, nhưng ngày càng đóng góp ít hơn vào phần tăng thêm của thị trường. Đó là dấu hiệu hụt hơi đáng lưu ý hơn một con số doanh số đứng riêng.
Trong bảy tháng, toàn thị trường tăng gần 305.000 xe so với cùng kỳ; riêng xe điện tăng khoảng 253.000 chiếc, tương đương đóng góp khoảng 83% lượng tăng thêm. Con số này đặt sự dịch chuyển vào đúng trọng tâm: xe điện đang trở thành đầu kéo, còn xe xăng có nguy cơ biến thành phần tăng trưởng trì trệ của thị trường.
Người mua có thêm lý do thực tế để cân nhắc xe điện
Số liệu bán hàng không tự giải thích vì sao từng khách hàng đổi lựa chọn, nhưng các lợi ích được ghi nhận giúp lý giải sức hút ngày càng rõ của xe điện. Trên cùng quãng đường, chi phí sạc thường thấp hơn chi phí mua xăng; cấu tạo truyền động đơn giản hơn cũng giúp người dùng không phải thay dầu động cơ, bugi và bảo dưỡng nhiều bộ phận cơ khí như xe xăng. Đây là những khác biệt thiết thực trong quá trình sở hữu, nhất là với người dùng xe thường xuyên. Sản phẩm cũng đa dạng hơn, có mẫu phổ thông cạnh tranh về giá với xe tay ga truyền thống, cùng các tiện ích như kết nối điện thoại và định vị. Hạ tầng năng lượng là mảnh ghép quan trọng khác: mạng lưới tủ đổi pin được ghi nhận ở quy mô khoảng 80.000 tủ, với kế hoạch mở rộng lên 150.000 vào cuối năm 2026.
Với xe hỗ trợ đổi pin, người dùng có thể thay pin tại tủ trong thời gian ngắn thay vì chờ sạc. Ô nhiễm không khí và kế hoạch hạn chế xe máy xăng tại một số đô thị lớn cũng được xem là những yếu tố tạo điều kiện cho phương tiện điện. Tuy nhiên, không nên biến các yếu tố này thành lời giải thích duy nhất: dữ liệu cho thấy lựa chọn đang thay đổi, chứ chưa xác định động cơ của mọi người mua.
Dự báo tăng tốc, nhưng thị phần mới là phép thử
Dự báo doanh số xe máy điện có thể đạt khoảng 1,3 triệu chiếc trong cả năm 2026 và vượt hai triệu chiếc vào năm 2027 nếu duy trì được đà tăng hiện tại. Đây là triển vọng lớn, nhưng nên xem là dự báo chứ không phải kết quả đã được bảo đảm. Câu hỏi quan trọng của thị trường xe máy không còn đơn thuần là xe điện có bán thêm hay không; đó là liệu tốc độ tăng có tiếp tục chuyển thành thị phần và sức cạnh tranh dài hạn hay không. Các con số hiện tại đã đủ để bác bỏ cách nhìn rằng xe điện chỉ là lựa chọn bên lề. Ngược lại, chúng chưa cho phép kết luận xe xăng sẽ nhanh chóng biến mất: lượng bán xe xăng vẫn cao hơn đáng kể. Điều có thể nói chắc chắn là xe xăng đang mất lợi thế tăng trưởng, còn người mua ngày càng có thêm lựa chọn điện phù hợp.
Kết luận, gần một triệu xe máy điện bán ra trong chín tháng là dấu mốc cho thấy thị trường đã bắt đầu đổi hướng, không chỉ là một con số gây chú ý. Xe xăng vẫn giữ lượng bán lớn, nhưng mức tăng yếu và thị phần thu hẹp khiến vị thế dẫn dắt của nó không còn chắc chắn. Nếu các dự báo được hiện thực hóa, cuộc cạnh tranh sắp tới sẽ được định hình bởi khả năng giữ chân người mua và đáp ứng nhu cầu sử dụng, chứ không chỉ bởi lịch sử thống trị của xe xăng.
