Chợ ẩm thực Hà Nội: nơi 100.000 đồng thành chiếc vé về ký ức
Chợ ẩm thực Hà Nội là những khu chợ truyền thống lâu đời, nơi người dân vừa mua bán nhu yếu phẩm, vừa thưởng thức món ăn bình dân do tiểu thương chợ truyền thống nấu theo cách cổ truyền, với giá đủ mềm để chỉ với khoảng 100.000 đồng là có thể thử được nhiều món khác nhau trong cùng một buổi.
Điểm đáng nói là các khu chợ lâu đời không chỉ tồn tại như nơi buôn bán rau cá, vải vóc mà còn trở thành điểm hẹn ăn uống của người bản địa lẫn du khách. Trong khi các trung tâm thương mại ngày càng giống nhau với những quầy đồ ăn sáng bóng, thì chợ truyền thống vẫn giữ được mùi mỡ phi hành, tiếng dao thớt, câu chào hỏi quen thuộc. Đây là nơi bạn có thể ngồi cạnh người lao động, sinh viên, khách nước ngoài trên cùng một chiếc ghế nhựa, cầm bát bún nóng hay cốc chè mát và cảm nhận rõ ràng nhất sự công bằng của ẩm thực đường phố: ai cũng ăn ngon, mà không phải chi nhiều.
Chợ Mơ dưới lòng đất: thiên đường món ăn bình dân giữa Bạch Mai
Chợ Mơ ở phường Bạch Mai là một trong những khu chợ truyền thống lâu đời và nổi tiếng bậc nhất, nằm dưới tầng hầm của trung tâm thương mại cùng tên ngay ngã tư Bạch Mai – Minh Khai. Việc một khu chợ “dưới lòng đất” lại mang trong mình cả khu ẩm thực sống động là điều khiến nhiều người bất ngờ và thích thú.
Giờ trưa, khu ẩm thực chợ Mơ đông kín người với bún đậu mắm tôm, phở, bún riêu… Mùa hè, dân lao động, sinh viên, học sinh lân cận kéo nhau vào ăn chè, hoa quả dầm, tào phớ cho mát; mùa đông lại vây quanh nồi bánh đúc nóng, chè trôi tàu, bánh tôm, bánh gối. Đồ ăn được nhận xét đa dạng mà giá bình dân, trong khoảng 10.000–40.000 đồng mỗi món; từ bún đậu mắm tôm 35.000 đồng, nộm bò khô 25.000 đồng, gỏi cuốn 15.000 đồng/2 chiếc tới tào phớ 10.000 đồng/cốc. Một câu nói đáng nhớ là: “Ở chợ Mơ, chỉ với vài chục nghìn, bạn đã có thể ăn no và vẫn muốn quay lại”.
Chợ Thanh Hà: chợ quê giữa phố cổ và kho tàng món ăn dân dã
Chợ Thanh Hà, phát triển từ chợ Đồng Xuân, họp dọc ngõ Thanh Hà kéo dài ra phố Nguyễn Thiện Thuật, một đầu thông gần Ô Quan Chưởng. Sau nhiều thế kỷ, đây vẫn được coi là khu buôn bán dân dã, đậm chất quê hiếm hoi còn sót lại giữa lòng phố cổ Hà Nội. Nói cách khác, nếu muốn hiểu chợ ẩm thực Hà Nội không phải qua lối bày biện hiện đại mà từ hơi thở làng quê, bạn phải ghé chợ này.
Chỉ một vòng chợ, người mua đã thấy cả một nông thôn thu nhỏ: cua đồng, ốc mít, ốc nhồi, ếch, lươn, cá trạch, cá rô ron, nhộng tằm cùng đủ loại nông sản “của nhà trồng được”. Chợ bán sớm các đặc sản thời vụ như rươi, cá mòi, rồi những thứ “hiếm có khó tìm” như dưa gang muối, tinh dầu cà cuống, rượu hoa tiêu, hủ tiếu tươi. Các bà nội trợ quanh đây “canh” giờ nông sản từ quê lên, chọn đúng tiểu thương bán đồ chuẩn. Ở khu ăn uống, bún, miến ngan, bún riêu, bánh chưng rán, bún cá, bánh đúc, cháo trai, chè đỗ đen, bánh tẻ, bánh dày, xôi cốm, bánh cốm, bánh gai… tạo nên một bữa tiệc món ăn bình dân mà ít khu food court nào bắt chước nổi.
Chợ Hôm – Đức Viên và chợ Hàng Da: nơi khách nước ngoài “vỡ òa” vì đồ ăn
Chợ Hôm – Đức Viên là một trong những khu chợ truyền thống lâu đời bậc nhất, nằm ở ngã tư Phố Huế – Trần Xuân Soạn – Trần Nhân Tông, vị trí được coi là đẹp hàng đầu nội đô. Từ chợ vải nổi tiếng, nơi đây phát triển khu ăn uống phục vụ đa dạng món ngon mang nét đặc trưng ẩm thực Thủ đô. Đồ ăn được bán với giá bình dân khoảng 20.000–40.000 đồng/món, nên chỉ cần khoảng 100.000 đồng, khách có thể ăn tới 2–3 món khác nhau, từ bánh bột lọc 60.000 đồng/đĩa, gỏi cuốn 20.000 đồng/chiếc tới chè thập cẩm 20.000 đồng/cốc.
Chợ Hàng Da cũng có khu ẩm thực là điểm hẹn quen thuộc giờ trưa, nơi khách nước ngoài vừa tham quan mua sắm vừa bất ngờ khi giữa trung tâm chợ lại bày bán nhiều món ăn đến vậy. Tiểu thương chợ truyền thống ở đây không chỉ bán hàng mà còn là người kể chuyện: họ giải thích cách ăn, chia sẻ bí quyết nấu, hướng dẫn thực khách chọn món để không lãng phí 100.000 đồng ít ỏi nhưng đầy trải nghiệm. “Với 100.000 đồng, du khách có thể thưởng thức 2–3 món khác nhau ở chợ Hàng Da” là lời khẳng định cho thấy chợ vẫn là nơi hiếm hoi giữ được chuẩn ngon – rẻ – gần gũi.
Bún ốc nguội Pháp Vân: câu chuyện tiểu thương và cái khó của món kén khách
Giữa bản đồ chợ ẩm thực Hà Nội, làng Pháp Vân (làng Vân) thuộc khu vực Hoàng Mai là mảnh ghép đặc biệt: nơi từng “nhà nhà làm bún ốc”, phụ nữ dậy từ 2h30–3h sáng chuẩn bị bún, ốc, nước dùng rồi quẩy đôi quang gánh rong ruổi khắp phố phường. Một bên là lu sành nước dùng, bên kia là mẹt bún lá trắng với rau sống; họ chính là hình ảnh nguyên mẫu của những tiểu thương chợ truyền thống gắn với ký ức Hà Nội xưa.
Đặc sản nơi đây là bún ốc nguội: bún lá ăn cùng nước dùng ốc có vị chua thanh từ giấm bỗng, kết hợp nước luộc ốc và nước mắm. Ốc được nhể bằng chiếc dùi nhỏ gõ vào vỏ rồi khéo léo xoáy một vòng để lấy thịt, con ốc vẫn tròn và nguyên vẹn; người làng Vân còn nhận ra nhau qua cách nhể ốc. Ngày nay, bún ốc nguội đã xuất hiện lại ở một số hàng quán nhưng vẫn kén khách, thua xa bún ốc nóng về độ phổ biến. Nếu chỉ bán bún ốc nguội truyền thống, việc kinh doanh không hề dễ; một bộ phận khách trẻ e ngại vấn đề vệ sinh hoặc chưa quen với việc ăn bún nguội. Nghề cũ vì thế mai một: thời bao cấp, việc gánh hàng rong gặp nhiều khó khăn, nhiều gia đình phải bán chui hoặc bỏ nghề về làm ruộng.
