Từ 9 dự án khởi công đến hai “đầu kéo” mới của hạ tầng TP.HCM
Liên danh CII trên Quốc lộ 13 mở rộng và Tập đoàn Sơn Hải trên Vành đai 4 TP.HCM là hai nhà đầu tư tư nhân đang nắm vai trò then chốt trong chiến lược giải tỏa ách tắc hạ tầng giao thông, mở rộng không gian phát triển và tái định vị lại các cửa ngõ kinh tế của TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ, đặc biệt trên trục kết nối TP.HCM – Bình Dương và hành lang xuyên Á liên vùng. Ngày 29/8, TP.HCM đồng loạt khởi công 9 dự án hạ tầng trọng điểm, từ giao thông đến chỉnh trang đô thị và nhà ở xã hội, cho thấy thành phố chọn thời điểm này để bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, lấy giao thông làm nền tảng kích hoạt các lớp phát triển mới từ trung tâm ra vùng ven và liên tỉnh. Câu chuyện không chỉ là vài cây số đường, mà là cách thành phố “thiết kế lại” mạng lưới vận tải và dòng vốn.
Quốc lộ 13 mở rộng: CII tái định nghĩa cửa ngõ phía Đông
Quốc lộ 13 mở rộng không đơn thuần là dự án nâng cấp một tuyến đường quá tải; đây là bước tái cấu trúc cửa ngõ phía Đông của TP.HCM với dấu ấn rất rõ của khu vực tư nhân. Tuyến từ cầu Bình Triệu đến ranh tỉnh Bình Dương cũ dài 5,9 km được thực hiện theo hình thức PPP, hợp đồng BOT, với tổng mức đầu tư khoảng 6.276 tỉ đồng. Liên danh CII – CII PPP – IMIC được chỉ định trong trường hợp đặc biệt để đảm nhận dự án, cho thấy chính quyền chấp nhận trao vai trò lớn cho một hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân trong một tuyến huyết mạch nối TP.HCM với Bình Dương và các trung tâm công nghiệp vùng Đông Nam Bộ. Theo mô tả, Quốc lộ 13 thường xuyên quá tải và trở thành một điểm nghẽn lớn trên hành lang kết nối liên vùng. Nếu không “phẫu thuật” dứt điểm, cửa ngõ này sẽ tiếp tục kéo lùi năng lực cạnh tranh của cả vùng.
Thiết kế mới của Quốc lộ 13: Cửa ngõ chiến lược nối trung tâm với Bình Dương
Điểm đáng nói của Quốc lộ 13 mở rộng là triết lý thiết kế: tách giao thông liên vùng với giao thông đô thị. Toàn tuyến được quy hoạch mặt cắt ngang tới 60 m, gấp 2–3 lần hiện trạng 19–27 m. Tuyến đường trên cao 4 làn, tốc độ thiết kế 80 km/giờ, kết hợp đường song hành dưới mặt đất 8–10 làn, tốc độ thiết kế 60 km/giờ. Công trình cầu cạn khoảng 3,75 km và 10 nút giao, trong đó hai nút Bình Lợi, Bình Phước có hầm chui để giảm xung đột với nhiều hướng di chuyển, kể cả đường sắt Bắc – Nam. "Nhờ tránh giao cắt, tuyến trên cao giúp xe chạy nhanh và ổn định hơn, đồng thời dự kiến là phần đường sẽ thu phí BOT sau khi dự án hoàn thành và tuyến phía dưới không thu phí". Khi hoàn thành cuối năm 2028, trục này sẽ trở thành tuyến tốc độ nhanh nối từ ngã tư Hàng Xanh ra Vành đai 3, biến Quốc lộ 13 thành cửa ngõ chiến lược kết nối trung tâm TP.HCM với Bình Dương và mạng cao tốc liên vùng.
Tập đoàn Sơn Hải và Vành đai 4: Đặt nền cho không gian kinh tế mới
Nếu Quốc lộ 13 mở rộng giải quyết nút thắt cửa ngõ phía Đông, thì dự án thành phần 2.1 của Vành đai 4 TP.HCM do Tập đoàn Sơn Hải đầu tư lại mở ra một lớp không gian phát triển mới trên quy mô vùng. Đoạn từ ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha đến cầu Châu Đức có chiều dài 18,25 km, tổng mức đầu tư hơn 5.247 tỉ đồng, thực hiện theo hợp đồng BOT, dùng 100% vốn nhà đầu tư, không sử dụng vốn nhà nước. Vành đai 4 được mô tả là dự án đường bộ có quy mô lớn nhất vùng Đông Nam Bộ từ trước đến nay, tổng chiều dài khoảng 160 km, tổng mức đầu tư hơn 120.400 tỉ đồng, và đã được Quốc hội thông qua chủ trương. Tuyến này khi hoàn thành sẽ kết nối TP.HCM với Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nam Bộ, Tây Nguyên và cả Campuchia thông qua hành lang xuyên Á. Nói cách khác, Sơn Hải đang cầm một mảnh của "chiếc nhẫn" giao thông bao quanh đại đô thị phía Nam, nơi sẽ tái phân bổ dòng hàng hóa, logistics và cả dòng người.
Tác động kinh tế vùng và những điều cần giữ mắt mở
Cả Quốc lộ 13 mở rộng và Vành đai 4 TP.HCM đều nằm trong chiến lược tháo gỡ nghẽn giao thông và mở rộng dư địa phát triển vùng kinh tế phía Nam. Quốc lộ 13 là tuyến huyết mạch hiện hữu, giải quyết ngay tình trạng quá tải giữa TP.HCM – Bình Dương; Vành đai 4 là cấu trúc mới, định hình lại cách các tỉnh Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nam Bộ và Tây Nguyên kết nối với TP.HCM và hành lang xuyên Á. Người dân phổ thông sẽ hưởng lợi trực tiếp: thời gian di chuyển, chi phí logistics, khả năng tiếp cận việc làm và dịch vụ sẽ thay đổi khi các trục tốc độ nhanh được vận hành trơn tru. Tuy nhiên, BOT và PPP cũng đồng nghĩa với trách nhiệm giám sát xã hội về tiến độ, chất lượng và chính sách thu phí. Liên danh CII cam kết giảm tối thiểu 5% thời gian thu phí so với phê duyệt; đây là tín hiệu tích cực, nhưng niềm tin chỉ được củng cố nếu các cam kết được thực hiện minh bạch. Kết luận, nếu TP.HCM giữ được cân bằng giữa tốc độ đầu tư và quản trị rủi ro, CII và Sơn Hải sẽ trở thành hai "đầu kéo" giúp bản đồ kinh tế phía Nam bước sang một chu kỳ tăng trưởng hoàn toàn khác.
