Vành đai 4 TP.HCM: trục chiến lược và vai trò nổi lên của Tập đoàn Sơn Hải
Vành đai 4 TP.HCM là tuyến đường vành đai dài khoảng 159,31 km, gồm 10 dự án thành phần với tổng mức đầu tư sơ bộ 120.413 tỷ đồng, được định hướng trở thành trục hạ tầng giao thông chiến lược kết nối Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và Tây Nguyên, giảm áp lực ùn tắc cho khu vực TP.HCM và mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, logistics. Điểm đáng chú ý là trên trục chiến lược này, Tập đoàn Sơn Hải đang nổi lên như một nhà đầu tư trung tâm. Sau khi được UBND TP.HCM lựa chọn thực hiện dự án thành phần 2.1 trên đoạn Tóc Tiên – Châu Pha – cầu Châu Đức, doanh nghiệp tiếp tục được giao hai dự án cao tốc 2-4 và 2-5 do UBND tỉnh Tây Ninh làm cơ quan có thẩm quyền. Việc một nhà đầu tư tư nhân nắm giữ liên tiếp ba dự án trên cùng một tuyến cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt: Nhà nước đặt kỳ vọng lớn vào năng lực thi công, vận hành của khu vực tư nhân, và Sơn Hải đang tận dụng cơ hội đó để khẳng định vị thế trên bản đồ hạ tầng giao thông quốc gia.
Gói đầu tư hơn 43.000 tỷ đồng: không chỉ là con số mà là quyền định hình dòng chảy giao thông mới
Hai dự án thành phần 2-4 và 2-5 trên Vành đai 4 TP.HCM có tổng chiều dài khoảng 78,3 km, với tổng mức đầu tư dự kiến 43.298 tỷ đồng. Cụ thể, đoạn từ kênh Thầy Cai đến cao tốc TP.HCM – Trung Lương dài khoảng 42,55 km, mức đầu tư 20.485 tỷ đồng; đoạn từ cao tốc TP.HCM – Trung Lương đến Cảng Hiệp Phước dài khoảng 35,75 km, mức đầu tư 22.813 tỷ đồng. Đây là một trong những gói đầu tư hạ tầng giao thông lớn nhất hiện nay trên một tuyến vành đai đơn lẻ. Ở giai đoạn đầu, cả hai dự án cao tốc này đều được thiết kế quy mô 4 làn xe, vận tốc 100 km/giờ. Điều đó cho thấy tư duy không còn “làm đường cho có”, mà hướng tới một trục vận tải hàng hóa và hành khách đủ năng lực chia sẻ lưu lượng với các tuyến cao tốc xuyên tâm. Khi cộng thêm dự án thành phần 2.1 với chiều dài khoảng 18,23 km và tổng mức đầu tư theo nghị quyết khoảng 4.776 tỷ đồng, tổng giá trị các dự án mà Sơn Hải tham gia trên Vành đai 4 đã vượt 48.000 tỷ đồng. Đây không chỉ là quy mô vốn, mà là quyền định hình cách dòng người và dòng hàng di chuyển quanh vùng đô thị lớn nhất cả nước.
Cam kết bảo hành 10 năm: Sơn Hải đặt cược uy tín vào chất lượng hạ tầng giao thông
Trong lễ khởi động hai dự án thành phần 2-4 và 2-5 do UBND tỉnh Tây Ninh tổ chức sáng 15/10, Chủ tịch Nguyễn Viết Hải xuất hiện cùng con trai là Tổng Giám đốc Nguyễn Viết Vương, trực tiếp đại diện Tập đoàn Sơn Hải nhận dự án PPP theo hình thức BOT từ kênh Thầy Cai đến Cảng Hiệp Phước. Dự án này có phần vốn nhà nước tham gia, thời gian thu phí dự kiến kéo dài 22–25 năm, đồng nghĩa với việc nhà đầu tư phải gắn bó lâu dài với chất lượng công trình. Điểm khác biệt của Sơn Hải nằm ở cam kết bảo hành công trình 10 năm – dài hơn nhiều so với thông lệ 2 năm. Doanh nghiệp khẳng định mình là đơn vị đầu tiên và duy nhất đề xuất nâng thời gian bảo hành từ 2 lên 10 năm với cơ quan quản lý. Một câu nói đáng trích dẫn của ông Hải là: “Tôi đại diện cho liên danh, đại diện cho Tập đoàn Sơn Hải xin hứa sẽ thực hiện dự án này với thời gian tốt nhất, với chất lượng tốt nhất, mỹ thuật đẹp nhất và khẳng định sẽ có một dự án đi qua địa bàn Tây Ninh đẹp bậc nhất, hạng nhất trong số các dự án của Việt Nam”. Đây là lời hứa mang tính đặt cược uy tín, bởi thi công trên nền địa chất yếu, sình lầy ở miền Đông Nam Bộ nếu xử lý kỹ thuật không tốt sẽ khiến mặt đường gập ghềnh, nhấp nhô, đặc biệt tại vị trí tiếp giáp đường – cầu.
Tác động thực tế: giảm ùn tắc, mở rộng không gian phát triển và nâng chuẩn dự án cao tốc
Vành đai 4 TP.HCM được định hướng kết nối vùng Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ và Tây Nguyên, tăng cường liên kết giữa các khu công nghiệp, đô thị, cảng biển và cảng hàng không. Khi hoàn thành, tuyến đường này được kỳ vọng tạo thêm hướng vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp, vùng sản xuất và cửa khẩu đến hệ thống cảng biển, đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và logistics. Nói cách khác, đây là công trình hạ tầng giao thông không chỉ giải quyết ùn tắc trước mắt, mà còn tái cấu trúc cách vùng TP.HCM phát triển trong dài hạn. Việc một nhà đầu tư tư nhân như Sơn Hải gánh vác liên tiếp ba dự án thành phần 2.1, 2.4, 2.5 cho thấy sự thay đổi trong cách Nhà nước phân bổ vai trò giữa khu vực công và tư. Nghị quyết 220/2025/QH15 về Vành đai 4 cùng với tinh thần khuyến khích kinh tế tư nhân sau 40 năm đổi mới mà ông Nguyễn Viết Hải nhắc lại tạo nền tảng chính sách cho bước đi này. Nếu Sơn Hải thực hiện đúng cam kết về tiến độ, chất lượng và mỹ thuật, chuẩn mực mới cho dự án cao tốc PPP có thể được thiết lập: nhà đầu tư không chỉ thu phí, mà phải chịu trách nhiệm dài hạn với trải nghiệm di chuyển của người dân.
Từ Tây Ninh đến toàn vùng: vì sao các mốc 2029 và 10 năm bảo hành mang ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án
Theo kế hoạch của tỉnh Tây Ninh, hai dự án thành phần 2-4 và 2-5 đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2029. Mốc thời gian này không chỉ là hạn chót kỹ thuật, mà là nhịp trống cho chiến lược phát triển vùng: nếu Vành đai 4 được thông suốt đúng kế hoạch, áp lực lên các tuyến xuyên tâm TP.HCM sẽ giảm, không gian cho các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp mới và trung tâm logistics quanh vành đai sẽ mở ra nhanh hơn. Ở chiều ngược lại, cam kết bảo hành 10 năm của Sơn Hải khiến doanh nghiệp phải tính toán bài toán dài hơi: lựa chọn công nghệ, vật liệu, giải pháp xử lý nền đất yếu sao cho chi phí bảo trì trong một thập kỷ không “ăn mòn” hiệu quả tài chính của dự án PPP. Điều này, nếu được thực hiện nghiêm túc, sẽ tạo lợi ích trực tiếp cho người sử dụng: mặt đường êm, cầu – đường không bị “gờ”, thời gian di chuyển ổn định hơn, chi phí logistics giảm. Tập đoàn Sơn Hải đang đặt mình vào vị thế vừa hưởng lợi từ dòng xe thu phí 22–25 năm, vừa phải chịu trách nhiệm với chất lượng hạ tầng giao thông mà hàng triệu người đi qua mỗi ngày. Đó là sự đánh đổi mà xã hội có quyền kỳ vọng, và cũng là thước đo thực tế cho tham vọng “công trình đẹp bậc nhất Việt Nam” mà ông Nguyễn Viết Hải đã công khai tuyên bố.
