Ba ưu tiên cho hợp tác nông nghiệp và lâm nghiệp
Nông nghiệp xanh ASEAN là hướng hợp tác khu vực nhằm bảo đảm nguồn lương thực, giảm tác động môi trường và giúp hệ thống sản xuất thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Tại Hội nghị Bộ trưởng Nông Lâm nghiệp ASEAN lần thứ 48 (AMAF 48) ở Singapore ngày 29/10/2026, Việt Nam đề xuất ba ưu tiên hợp tác cho giai đoạn 2026–2030: củng cố an ninh lương thực và chuỗi cung ứng, thúc đẩy nông nghiệp bền vững phát thải thấp, thích ứng khí hậu, và tăng cường đổi mới sáng tạo. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh các định hướng này trong khuôn khổ kế hoạch ngành Lương thực, Thực phẩm, Nông nghiệp và Lâm nghiệp ASEAN, văn bản tạo lộ trình thực hiện tầm nhìn đến năm 2045. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: hợp tác chỉ có ý nghĩa khi vừa bảo vệ nguồn cung hôm nay, vừa đổi mới cách sản xuất cho ngày mai.
An ninh lương thực bắt đầu từ chuỗi cung ứng có sức chống chịu
Ưu tiên thứ nhất đặt an ninh lương thực bên cạnh khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nông sản. Đó là cách tiếp cận thực tế: thiếu hụt phân bón, thức ăn chăn nuôi hay các đầu vào thiết yếu có thể làm gián đoạn sản xuất trước khi tác động xuất hiện trên thị trường thực phẩm. Việt Nam ủng hộ nâng cao hiệu quả Hệ thống thông tin an ninh lương thực ASEAN (AFSIS) và cơ chế Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 (APTERR), đồng thời đề xuất phối hợp tốt hơn giữa các cơ chế và mở rộng chia sẻ dữ liệu về đầu vào nông nghiệp. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động thị trường gây sức ép lên sản xuất, thông tin kịp thời giúp các nước nhận diện rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó. Với nông dân, lợi ích cần thấy được ở nguồn cung ổn định hơn, ít biến động dây chuyền lên chi phí sản xuất và thu nhập.
Chuyển đổi xanh phải đi từ ruộng đồng đến rừng
Ưu tiên thứ hai là chuyển sang nông nghiệp bền vững, phát thải thấp và thích ứng với khí hậu; ưu tiên thứ ba là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó chuyển đổi số được xem là một hướng hỗ trợ thiết thực. Các giải pháp được Việt Nam nêu gồm cải thiện sức khỏe đất, sử dụng nước hiệu quả, phát triển lúa phát thải thấp và tận dụng phụ phẩm theo hướng tuần hoàn. Muốn những cách làm này lan rộng, chuyển giao công nghệ cần đi cùng chia sẻ kinh nghiệm và mô hình phù hợp với điều kiện sản xuất địa phương. Số hóa cũng không thể dừng ở việc đưa công nghệ vào trang trại: cần gắn với đào tạo, khuyến nông, hợp tác xã và doanh nghiệp để nông dân có thể tiếp cận, ứng dụng hiệu quả. Phạm vi chuyển đổi còn mở rộng tới lâm nghiệp, từ phục hồi cảnh quan và quản lý rừng bền vững đến phòng cháy rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và sáng kiến trồng một tỷ cây trong ASEAN.
Thước đo thành công là kết quả cho người sản xuất
Bối cảnh khu vực khiến ba ưu tiên này không thể trì hoãn: công nghệ, kỳ vọng người tiêu dùng và thị trường đang thay đổi, trong khi biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng, diễn biến địa chính trị cùng dịch bệnh mới nổi làm tăng rủi ro cho hệ thống lương thực. Tại AMAF 48, các bộ trưởng cũng rà soát hoạt động của các nhóm chuyên ngành trong năm 2026 và bàn về kế hoạch hợp tác 2026–2030; các nội dung được thống nhất đặt trong lộ trình thực hiện tầm nhìn ngành đến năm 2045. Vì vậy, thành công không nên chỉ được đánh giá bằng số kế hoạch hay tuyên bố được thông qua. Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh hiệu quả hợp tác cần thể hiện qua năng suất, thu nhập, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng chống chịu của người sản xuất. Đây là thước đo hợp lý: nếu người nông dân và cộng đồng sống dựa vào rừng không nhận được lợi ích cụ thể, chuyển đổi xanh khó bền vững. Ba ưu tiên của Việt Nam sẽ có trọng lượng khi ASEAN biến chúng thành phối hợp xuyên biên giới và thay đổi có thể nhìn thấy trên thực địa.
