Từ chuyến thăm cấp cao đến ưu tiên nông nghiệp công nghệ cao
Hợp tác nông nghiệp công nghệ cao giữa Việt Nam và Myanmar là định hướng chiến lược nhằm kết nối thế mạnh về sản xuất, chế biến và chuyển đổi số của hai nền kinh tế, gắn nông nghiệp với công nghệ thông tin, viễn thông, logistics và phát triển chuỗi giá trị, qua đó tạo ra mô hình tăng trưởng mới cho quan hệ hợp tác kinh tế Việt Myanmar trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Diễn đàn Doanh nghiệp Myanmar - Việt Nam sáng 06/9 tại Hà Nội diễn ra ngay sau cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Min Aung Hlaing ngày 5/9, nơi hai bên nhất trí đưa Đối tác hợp tác toàn diện đi vào chiều sâu, hiệu quả và thực chất hơn. Việc các lãnh đạo cùng xuất hiện tại diễn đàn cho thấy nông nghiệp và công nghệ cao không còn là khẩu hiệu ngoại giao, mà đã trở thành trục ưu tiên trong thiết kế hợp tác mới. Thay vì mở rộng dàn trải, hai nước đang lựa chọn những lĩnh vực có sức bổ trợ rõ rệt như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, viễn thông, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, năng lượng và hạ tầng giao thông.
Lúa gạo và chuỗi giá trị “từ trang trại đến bàn ăn”
Nếu phải chọn một ngành để đo sức nặng của hợp tác nông nghiệp Việt Nam Myanmar, lúa gạo rõ ràng là ứng viên hàng đầu. Tại diễn đàn, ông U Ye Min Aung, Chủ tịch Liên đoàn Lúa gạo Myanmar, đã đề xuất xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp và thực phẩm Myanmar - Việt Nam theo mô hình “từ trang trại đến bàn ăn”, nhấn mạnh hợp tác từ nghiên cứu giống, canh tác bền vững đến chế biến, kho chứa, bảo quản và truy xuất nguồn gốc số. Quan điểm này không chỉ là lý thuyết: trước đó, Liên đoàn Lúa gạo Myanmar và Tập đoàn Lộc Trời đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác, kèm theo việc trưng bày các giống lúa Việt Nam tại sự kiện. Việc kết nối kinh nghiệm chọn tạo giống, chế biến và phát triển thị trường của Việt Nam với nhu cầu hiện đại hóa sản xuất ở Myanmar mở ra cơ hội đầu tư cụ thể trong công nghệ cao nông nghiệp. Đây là bước chuyển quan trọng: lúa gạo không chỉ là nông sản xuất thô, mà trở thành ngành hàng gắn với dữ liệu, tiêu chuẩn chất lượng và thương hiệu khu vực.
Nông nghiệp số: từ cảm biến IoT đến kết nối nông dân với thị trường
Điểm khác biệt của hợp tác nông nghiệp Việt Nam Myanmar lần này là nông nghiệp số được đưa lên hàng trọng tâm, thay vì coi là phần hỗ trợ bên lề. Tổng Giám đốc Mytel, liên doanh viễn thông do Viettel đầu tư tại Myanmar, xác định nông nghiệp số và kinh tế khu vực nông thôn là một trong bốn lĩnh vực trọng tâm của chiến lược phát triển kinh tế số Myanmar giai đoạn 2026-2030. Các giải pháp được đề xuất khá cụ thể: cảm biến IoT phục vụ canh tác, cảnh báo sâu bệnh và thời tiết, cùng nền tảng kết nối trực tiếp nông dân với thị trường. Đây chính là khe hở thị trường mà doanh nghiệp hai nước có thể nhanh chóng đầu tư: hạ tầng viễn thông của nhà đầu tư Việt Nam tại Myanmar cho phép triển khai các nền tảng dữ liệu nông nghiệp, trong khi chính quyền Myanmar công khai khuyến khích mở rộng hợp tác về cơ sở hạ tầng số, an ninh mạng, hệ thống thanh toán số và môi trường kinh doanh đổi mới sáng tạo. Nếu những giải pháp này được triển khai đồng bộ với chuỗi giá trị lúa gạo, nông nghiệp công nghệ cao sẽ thoát khỏi mô hình dự án nhỏ lẻ, trở thành trục của chiến lược hợp tác kinh tế Việt Myanmar.
Ưu tiên đầu tư và vai trò của doanh nghiệp hai nước
Câu hỏi lớn sau mọi diễn đàn là: tiền sẽ chảy vào đâu trước? Câu trả lời, qua phát biểu của hai bên, khá rõ: vào nông nghiệp công nghệ cao gắn với chế biến, logistics và kinh tế số. Tổng thống Min Aung Hlaing kêu gọi doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào chế biến nông sản, kho lạnh, hậu cần, thực phẩm, thủy sản và cung ứng nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp chế biến, đồng thời cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án dài hạn. Ở chiều ngược lại, Việt Nam khẳng định luôn chào đón doanh nghiệp Myanmar trong các lĩnh vực giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, công nghệ cao, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành một trong những động lực quan trọng để biến thỏa thuận cấp cao thành dự án, sản phẩm và việc làm cụ thể. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa các thỏa thuận, cam kết giữa hai Chính phủ thành những dự án, sản phẩm và việc làm cụ thể". Điều đó đồng nghĩa sân chơi đã mở, nhưng sức bật hợp tác nông nghiệp Việt Nam Myanmar phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp chấp nhận rủi ro, đầu tư dài hạn và tận dụng lợi thế bổ trợ của nhau.
Triển vọng dài hạn: từ dư địa hợp tác đến tích hợp kinh tế
Vấn đề không còn là việc Việt Nam và Myanmar có dư địa hợp tác nông nghiệp công nghệ cao hay không, mà là hai nước sẽ tích hợp dư địa đó vào chiến lược kinh tế chung như thế nào. Hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước đã mở rộng từ chính trị, ngoại giao sang an ninh, quốc phòng, kinh tế, thương mại và đầu tư, với kim ngạch thương mại song phương hàng năm thể hiện tiềm năng đáng kể. Hai bên đề nghị tiếp tục phát huy các cơ chế như Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương và Tiểu ban Thương mại, tăng cường vai trò của bộ, ngành trong xử lý khó khăn cho doanh nghiệp và định hướng lĩnh vực hợp tác mới. Quan trọng hơn, việc giới thiệu các mẫu giống lúa tại diễn đàn lần này được xem như tiền đề để hai bên tiếp tục trao đổi kỹ thuật, nghiên cứu khả năng thích nghi và kết nối chuyên môn trong ngành hàng lúa gạo trên nền tảng hợp tác MRF – Lộc Trời. Nếu các sáng kiến về chuỗi giá trị, nông nghiệp số và logistics được gắn kết trong khuôn khổ đó, hợp tác nông nghiệp công nghệ cao sẽ không chỉ là một tiểu dự án, mà trở thành hạt nhân của quá trình tích hợp kinh tế sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Myanmar.
