Từ cấm thu quỹ lớp đến thay đổi tư duy đồng hành cùng nhà trường
Quy định mới tại Thông tư 81/2026 về Ban đại diện cha mẹ học sinh là bộ khung pháp lý điều chỉnh việc cấm thu quỹ lớp bắt buộc, chấm dứt việc Ban đại diện trực tiếp thu, nhận, quản lý tiền đóng góp, đồng thời tái định nghĩa đóng góp tự nguyện như hình thức hỗ trợ linh hoạt, không kèm bất kỳ nghĩa vụ tài chính hay phân biệt quyền lợi học sinh. Ban đại diện cha mẹ học sinh từ nay hoạt động trên cơ sở tự nguyện, dân chủ, công khai, minh bạch và không được để phát sinh khoản đóng góp bắt buộc hoặc nghĩa vụ tài chính trái quy định. Điều này không chỉ là thay đổi kỹ thuật thu chi, mà là lời nhắc thẳng thắn: nhà trường và phụ huynh phải tách bạch giữa "đồng hành" và "huy động tiền", giữa hỗ trợ giáo dục và tạo thêm gánh nặng tài chính cho gia đình.
Thông tư 81/2026 nói rõ những gì Ban đại diện không được làm
Thông điệp mạnh nhất của Thông tư 81/2026 là: Ban đại diện cha mẹ học sinh không còn là "trung tâm tài chính" của lớp học nữa. Theo điều lệ mới, Ban đại diện và các thành viên không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, không được ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hay thời hạn hỗ trợ. Họ cũng không được trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban, đồng nghĩa với việc mô hình quỹ lớp, quỹ Ban phụ huynh do một vài người đứng ra thu – giữ – chi bị cấm hoàn toàn. Điểm quan trọng khác: Ban đại diện không phải là bộ phận của cơ cấu tổ chức nhà trường, không có tư cách pháp nhân, con dấu hay tài khoản riêng, nên càng không có quyền can thiệp vào quản trị, chuyên môn hay đánh giá giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục.
Đóng góp tự nguyện: được phép tới đâu và phải tránh điều gì?
Việc cấm thu quỹ lớp không có nghĩa phụ huynh hết quyền hỗ trợ hoạt động giáo dục; nó chỉ buộc mọi hỗ trợ phải đúng nghĩa đóng góp tự nguyện. Cha mẹ học sinh có quyền tự quyết định việc hỗ trợ bằng cách cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết cho từng hoạt động cụ thể hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Ban đại diện không được thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ; không được ấn định mức bình quân, tối thiểu, thời hạn hỗ trợ; không được lập danh sách "phụ huynh phải đóng" hay chỉ định từng người phải hỗ trợ. Một câu có thể trích dẫn nguyên văn là: "Hoạt động phải bảo đảm không làm phát sinh khoản đóng góp bắt buộc hoặc nghĩa vụ tài chính trái quy định". Nếu khoản hỗ trợ thực tế không đủ, Ban đại diện có trách nhiệm điều chỉnh nội dung, quy mô hoặc cách thức tổ chức, chứ không được quay lại đòi phụ huynh đóng thêm.
Quyền lợi học sinh phải đứng trước mọi khoản tiền
Điểm đáng hoan nghênh nhất là Thông tư 81 đặt quyền lợi học sinh lên trên chuyện tiền bạc. Việc phụ huynh hỗ trợ hay không hỗ trợ không được phép ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ mầm non, học sinh và cha mẹ học sinh; không được dùng làm căn cứ để phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi đối với các em. Quy định còn nhấn mạnh: Ban đại diện không được phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi với học sinh, phụ huynh vì việc tham gia hay không tham gia hoạt động, hỗ trợ của Ban đại diện. Nói cách khác, không đóng quỹ Ban đại diện không đồng nghĩa con bị cắt hay hạn chế bất kỳ quyền lợi hợp pháp nào ở trường. Đây là ranh giới pháp lý rõ ràng cho các kiểu “lớp chọn”, “lớp thân phụ huynh”, nơi từng có nguy cơ ưu ái học sinh đến từ gia đình đóng góp nhiều.
Không dùng tiền phụ huynh cho quà, thưởng giáo viên: phụ huynh nên hỗ trợ theo cách mới
Một thay đổi gây tranh luận nhưng cần thiết: khoản hỗ trợ thông qua Ban đại diện cha mẹ học sinh không được dùng cho xây dựng, cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm, lắp đặt, bảo dưỡng trang thiết bị, hoạt động quản trị, điều hành, chuyên môn; cũng không được dùng để chi trả thù lao, tiền công, tiền thưởng, quà tặng cho cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân sự hỗ trợ giáo dục. Nghĩa là các khoản “thưởng Tết”, “quà 20/11” từ quỹ lớp không còn hợp lệ; nếu phụ huynh muốn tri ân, đó phải là quyết định cá nhân, minh bạch, không gắn với danh nghĩa Ban đại diện. Thay vào đó, cách đồng hành là cho con ngày công, kinh nghiệm, hỗ trợ hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, hoặc trực tiếp cung cấp phương tiện, hàng hóa phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Quy định mới buộc nhà trường chuyển từ tư duy "có kinh phí mới tổ chức" sang tổ chức hoạt động phù hợp thực tế học sinh và địa phương.
