Thất bại trong phòng thí nghiệm không phải dấu chấm hết
Hành trình từ những lần thí nghiệm thất bại đến học bổng tiến sĩ Nanyang là câu chuyện về cách sinh viên xuất sắc Việt Nam dùng nghiên cứu khoa học cơ bản như bệ phóng, cho thấy rằng sai sót trong phòng thí nghiệm không phải là dấu chấm hết mà là điểm khởi đầu để rèn tư duy khoa học, nuôi dưỡng sự kiên trì và mở ra cánh cửa hội nhập vào cộng đồng nghiên cứu quốc tế. Đó không chỉ là câu chuyện cá nhân mà là tấm gương cho cả một thế hệ trẻ đang dò đường trong nghiên cứu khoa học Việt Nam. Điểm chung đáng chú ý trong những câu chuyện này là thất bại xuất hiện từ sớm, lặp lại nhiều lần, nhưng không kéo người trẻ ra khỏi con đường khoa học. Ngược lại, chính các lần thí nghiệm không như mong muốn buộc họ học lại từ đầu, đọc thêm tài liệu, hỏi thêm thầy cô, và dần hình thành bản lĩnh học thuật – thứ mà không bài kiểm tra nào đo được. Khi kết quả là học bổng tiến sĩ Nanyang, điều quan trọng không phải là đích đến, mà là quá trình rèn mình qua nhiều năm âm thầm trong phòng thí nghiệm.
Hoàng Minh Quân: từ hoài nghi chính mình đến học bổng tiến sĩ Nanyang
Hoàng Minh Quân khép lại bậc đại học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) với GPA 3,73/4,0, tốt nghiệp loại xuất sắc và đứng đầu lớp Hóa học hệ chuẩn. Đằng sau những con số là hành trình nhiều lần hoài nghi chính mình, khi thí nghiệm lặp đi lặp lại mà kết quả vẫn sai lệch. Thay vì coi đó là dấu hiệu “không hợp với nghiên cứu”, Quân chọn cách ở lại phòng thí nghiệm lâu hơn, đọc thêm bài báo khoa học, nhặt từng chi tiết nhỏ trong quy trình để sửa. Việc sớm lao vào nghiên cứu khoa học – từ làm quen với phòng thí nghiệm, đọc tài liệu đến tham gia công bố kết quả – đã định hình con đường học thuật của Quân. Theo chính lời của nam sinh, điều quan trọng trong nghiên cứu không phải là không thất bại mà là biết kiên trì, học từ thất bại và liên tục cải thiện. Thành tích học bổng khuyến khích học tập 5/8 học kỳ, học bổng dành cho sinh viên xuất sắc khoa Hóa học cùng bài báo quốc tế đã trở thành nền tảng thuyết phục hội đồng trao cho Quân học bổng tiến sĩ Nanyang, mở ra chặng đường nghiên cứu mới tại NTU.
Nguyễn Vũ Thảo Trâm: học bổng, CRISPR và hành trình tích lũy dài hơi
Nếu Quân xây bản lĩnh từ những dung dịch không cho ra kết quả, thì Nguyễn Vũ Thảo Trâm lại đi lên từ các ống nghiệm sinh học phân tử và công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas. Ngay từ khi còn là sinh viên ngành Sinh học chương trình Tài năng tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), Trâm đã xác định nghiên cứu khoa học là quá trình tích lũy tri thức và kinh nghiệm qua từng giai đoạn học tập. Những ngày đầu, các thí nghiệm không như mong muốn, buộc cô phải đổi phương pháp học, hệ thống lại kiến thức, đọc thêm tài liệu chuyên ngành và chủ động tham gia nhóm nghiên cứu. Trong bốn năm đại học, Trâm nhận nhiều học bổng dành cho sinh viên khoa học cơ bản như BMB-HUS, KBSV, Vallet với tổng giá trị gần 400 triệu đồng. Đây là minh chứng rõ ràng rằng theo đuổi khoa học cơ bản không đồng nghĩa với “thiếu cơ hội”, nếu người học coi phòng thí nghiệm là nơi để tích lũy hơn là nơi để “chứng minh mình giỏi”. Bước ngoặt đến khi Trâm tham gia thực tập nghiên cứu tại NTU, lần đầu tiếp cận chỉnh sửa gen CRISPR-Cas để nghiên cứu chức năng các gen liên quan đến cơ chế chống ung thư. Thành quả mới nhất là học bổng tiến sĩ toàn phần NTU Research Scholarship, nơi cô tiếp tục nghiên cứu ứng dụng CRISPR-Cas trong lĩnh vực ung thư.
Điểm chung của hai hành trình: khoa học cơ bản và sự kiên trì
Quân và Trâm khác nhau về chuyên ngành – hóa học và sinh học – nhưng lại giống nhau ở hai điểm: đều trưởng thành từ khoa học cơ bản tại Đại học Khoa học Tự nhiên ĐHQG Hà Nội và đều coi kiên trì là điều kiện tiên quyết trong nghiên cứu. Họ không chạy theo điểm số ngắn hạn mà dùng kết quả học tập như thước đo mức độ hiểu bản chất vấn đề. Cả hai đều tham gia nghiên cứu từ sớm, chấp nhận thí nghiệm thất bại như “phần tất yếu của nghề” chứ không phải dấu hiệu cần bỏ cuộc. Điều đáng nói là chính các lần thất bại đã dạy họ quản lý thời gian, đọc tài liệu có mục tiêu và quan trọng nhất là đặt câu hỏi, xây dựng giả thuyết. Trong môi trường nghiên cứu ở NTU, tư duy độc lập và phản biện được đặt lên hàng đầu; những gì họ tích lũy trong các phòng thí nghiệm tại Việt Nam trở thành lợi thế rõ rệt. Nhìn từ hai câu chuyện, có thể nói rằng học bổng tiến sĩ Nanyang không chỉ là “phần thưởng cho người giỏi”, mà là kết quả tự nhiên của việc kiên trì với khoa học cơ bản trong nhiều năm liên tục.
Từ Nanyang trở về: triển vọng cho nghiên cứu khoa học Việt Nam
Điều khiến hành trình của Quân và Trâm đáng chú ý không chỉ là học bổng tiến sĩ Nanyang, mà là cách họ nhìn về tương lai nghiên cứu khoa học Việt Nam. Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ tại NTU, Quân mong muốn tiếp tục con đường nghiên cứu thông qua các chương trình sau tiến sĩ hoặc giảng dạy tại trường đại học, viện nghiên cứu. Xa hơn, Thảo Trâm bày tỏ mong muốn trở về Việt Nam để tiếp tục nghiên cứu và giảng dạy, đóng góp cho đào tạo và nghiên cứu khoa học sự sống. Hai lựa chọn này cho thấy một xu hướng tích cực: thế hệ trẻ không coi du học là cánh cửa “thoát ly”, mà là bước chuẩn bị để quay lại đóng góp cho hệ sinh thái nghiên cứu trong nước. Khi những người đã quen với chuẩn mực quốc tế quay về xây nhóm nghiên cứu, hướng dẫn sinh viên, chia sẻ kinh nghiệm về chỉnh sửa gen CRISPR hay thiết kế thí nghiệm hóa học, khoảng cách giữa các phòng thí nghiệm trong nước và nước ngoài có cơ hội thu hẹp. Nói cách khác, sự kiên trì trong nghiên cứu của thế hệ sinh viên xuất sắc hôm nay chính là vốn quý cho tương lai nghiên cứu khoa học Việt Nam ngày mai.
