Xăng dầu là lực đẩy chính của CPI tháng 10
CPI tháng 10 là chỉ số phản ánh mức biến động giá của rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng trong tháng so với tháng liền trước, qua đó cho thấy sức ép giá đang tác động đến sinh hoạt thường ngày. Theo số liệu Cục Thống kê công bố, chỉ số này tăng 0,2% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh theo diễn biến nhiên liệu thế giới. Mức tăng không lớn nếu chỉ nhìn riêng một tháng, nhưng nguyên nhân lại đáng chú ý: chi phí nhiên liệu có thể lan sang vận tải và các hoạt động phụ thuộc vào di chuyển. Vì vậy, không nên xem con số 0,2% như tín hiệu rằng áp lực giá đã nhẹ đi. Nó cho thấy một biến động đầu vào có thể đủ sức định hình xu hướng CPI tháng, dù nhiều nhóm hàng khác giảm giá.
Tác động tập trung rõ nhất ở nhóm giao thông. Giá xăng tăng 6,86% trong tháng, còn dầu diesel tăng 0,75%; cùng với một số khoản dịch vụ và phụ tùng tăng, nhóm này tăng 2,66%, mức cao nhất trong 11 nhóm hàng hóa, dịch vụ chính. Nhóm giao thông làm CPI chung tăng 0,27 điểm phần trăm—cao hơn mức tăng ròng 0,2% của toàn chỉ số. Nói cách khác, nếu không có các lực kéo giảm từ những nhóm khác, áp lực nhiên liệu có thể hiện lên rõ hơn trong kết quả tháng. Đây là lời nhắc rằng giá xăng dầu không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người đổ xăng; nó còn tạo sức ép lên chi phí đi lại và vận chuyển.
Các nhóm giảm giá chỉ bù đắp một phần
Đà tăng của giao thông không lan đều sang toàn bộ rổ tiêu dùng. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ chính, bảy nhóm tăng giá, còn bốn nhóm giảm. Đáng kể, hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,24%, kéo CPI chung giảm 0,09 điểm phần trăm; nhóm văn hóa, giải trí và du lịch cũng giảm 0,87%. Giá vận tải hành khách hàng không giảm 10,58% khi nhu cầu đi lại vào mùa thấp điểm, góp phần hạn chế sức ép trong chính nhóm giao thông. Những mức giảm này giúp giải thích vì sao CPI toàn phần chỉ nhích 0,2%, dù giá nhiên liệu tăng mạnh. Tuy nhiên, giảm giá ở một số dịch vụ theo mùa không đồng nghĩa chi phí thiết yếu đã được giải tỏa: người dân vẫn đối mặt trực tiếp với biến động xăng dầu mỗi khi đi lại.
Một tín hiệu đáng để theo dõi là chênh lệch giữa các nhóm. Nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng chỉ tăng 0,04%, nhưng bên trong nhóm, giá gas tăng 10,35%; mức tăng này được ghìm lại bởi giá điện sinh hoạt giảm 1,99%, giá thuê nhà giảm 0,22% và nước sinh hoạt giảm 0,09%. Bức tranh vì thế không thể tóm gọn bằng một chỉ số bình quân: một bộ phận hộ gia đình được hưởng lợi từ giá điện, nước thấp hơn, trong khi nhóm khác chịu sức ép từ nhiên liệu và chất đốt. Với chi phí sinh hoạt, mức tăng trung bình có thể che khuất những khoản tăng tập trung vào các nhu cầu khó tránh.
Mức tăng 10 tháng cho thấy áp lực tích lũy
Điểm cần chú ý hơn cả tháng riêng lẻ là xu hướng tích lũy: bình quân 10 tháng, CPI tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,27% của cùng kỳ năm trước đó. CPI tháng 10 cũng cao hơn 5,09% so với cùng kỳ và tăng 4,41% so với tháng 12/2025. Các cách so sánh này trả lời những câu hỏi khác nhau, nhưng cùng cho thấy mặt bằng giá đã tăng đáng kể trong năm. Lạm phát 10 tháng vì thế không thể quy hết cho cú nhích của xăng trong tháng 10; thay vào đó, nhiên liệu là một phần của sức ép rộng hơn đã tích lũy qua nhiều tháng. Mức CPI bình quân 4,57% cũng cao hơn lạm phát cơ bản 4,24%, cho thấy giá năng lượng và các yếu tố biến động góp phần tạo khoảng cách giữa hai thước đo.
Diễn biến tính từ đầu năm củng cố nhận định ấy: nhóm giao thông tăng 6,98%, đóng góp 0,7 điểm phần trăm vào CPI chung; riêng giá nhiên liệu tăng 13,09%. Tác động không dừng ở ngân sách đi lại của từng gia đình. Giao thông và các khoản liên quan đến nhà ở, điện nước, chất đốt, vật liệu xây dựng đều gắn trực tiếp với chi phí sinh hoạt và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bởi vậy, con số CPI 4,57% nên được đọc như dấu hiệu sức ép đã hiện diện ở nhiều khoản thiết yếu, chứ không chỉ là kết quả của một đợt điều chỉnh giá. Kết luận đáng lưu tâm là xăng dầu đã làm CPI tháng 10 bật lên, còn bức tranh 10 tháng cho thấy áp lực lạm phát rộng và bền hơn một biến động đơn lẻ.
