Gạo xanh là định hướng, không chỉ là khẩu hiệu
Festival Quốc tế Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam là sự kiện kết nối sản xuất, khoa học, thương mại và văn hóa nhằm thúc đẩy ngành lúa gạo chuyển sang hướng xanh, chất lượng cao và có trách nhiệm với người sản xuất. Lần thứ II diễn ra tại Cần Thơ với chủ đề “Gạo xanh Việt Nam – Vươn tầm quốc tế”, đặt ra tham vọng đáng chú ý: đưa chuyển đổi bền vững thành nền tảng nâng vị thế hạt gạo Việt, thay vì chỉ quảng bá sản lượng. Festival diễn ra từ ngày 22 đến ngày 25 tháng 11 năm 2026 tại Công viên Sông Hậu, phường Cái Khế, thành phố Cần Thơ. Chủ đề này phù hợp với sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường. Ngành hàng lúa gạo cần chuyển từ chú trọng sản lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng; từ sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh, phát thải thấp và thích ứng khí hậu. Điều đáng kỳ vọng là người nông dân được đặt ở vị trí chủ thể, không bị bỏ lại ngoài lợi ích của quá trình chuyển đổi.
Cần Thơ có cơ sở để đảm nhận vai trò kết nối này nhờ vị trí trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long cùng thế mạnh về sản xuất, chế biến, thương mại, logistics, khoa học và đào tạo. Tuy vậy, tầm vóc của Festival Cần Thơ sẽ không nên được đánh giá chủ yếu qua quy mô tổ chức. Giá trị thật nằm ở việc chuyển những cam kết về gạo xanh thành liên kết chuỗi, thị trường và lợi ích cụ thể cho người trồng lúa.

Từ tư duy sản xuất đến tương lai của hạt gạo
Điểm mới được nêu tại họp báo nằm ở sự dịch chuyển trong trọng tâm: nếu Festival tổ chức tại Hậu Giang (cũ) năm 2023 tập trung định hình lại tư duy sản xuất trước khi triển khai đề án một triệu héc-ta, kỳ này hướng đến tương lai của hạt gạo theo xu hướng xanh, bền vững, thích ứng và có trách nhiệm xã hội. Đây là bước chuyển cần thiết. Sản xuất ít phát thải sẽ khó tạo thay đổi rộng nếu không đi cùng chất lượng ổn định, thương hiệu đáng tin và đầu ra có khả năng duy trì lâu dài.
Một điểm nhấn có tính thực tế là con đường lúa gạo và các khu trưng bày sẽ giúp khách tham quan theo dõi kết quả của đề án qua diện tích sản xuất, các hợp tác xã tham gia, sản phẩm được xây dựng thương hiệu, đóng nhãn và đưa đi tiêu thụ, xuất khẩu. Cách trình bày này có ý nghĩa hơn một thông điệp chung chung về bền vững: nó cho thấy hành trình từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm và thị trường. Nếu các mắt xích ấy được kết nối tốt, Festival lúa gạo có thể giúp chuyển sự chú ý của công chúng và đối tác thành hợp tác có ích cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Hướng đi đó cũng gắn với Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Trọng tâm được thành phố nêu gồm phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số, đồng thời giảm chi phí, phát thải và nâng năng lực chế biến, truy xuất nguồn gốc, kết nối thị trường. Đây là những điều kiện cần để gạo xanh Việt Nam có sức cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị, chứ không chỉ bằng lời giới thiệu.

Hơn 500 gian hàng, nhưng hợp tác mới là thước đo
Tại họp báo ngày 11 tháng 11, ban tổ chức giới thiệu chuỗi hoạt động gồm lễ khai mạc, triển lãm dự kiến hơn 500 gian hàng, không gian “Con đường lúa gạo từ quá khứ đến tương lai”, trưng bày thành tựu, sản phẩm và công nghệ, trình diễn máy móc phục vụ sản xuất, hội thảo khoa học, diễn đàn xúc tiến đầu tư, kết nối thương mại và gặp gỡ song phương. Sự kiện dự kiến đón khoảng 1.000 đại biểu tại lễ khai mạc, trong đó có đại diện các quốc gia Đông Nam Á, những nước xuất nhập khẩu gạo lớn, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và đối tác thương mại.
Quy mô triển lãm tạo cơ hội để các bên gặp gỡ, nhưng số gian hàng không thể tự nó chứng minh hiệu quả. Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh Festival cần là không gian kết nối thực chất giữa nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và đối tác quốc tế, nơi trao đổi tri thức, chuyển giao công nghệ, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường. Đó là tiêu chuẩn đúng để đánh giá sự kiện: các cuộc gặp có tạo ra hợp tác bền vững và cơ hội tiêu thụ rõ ràng hay không.
Vì vậy, giá trị của Festival lúa gạo sẽ nằm ở phần việc tiếp nối sau triển lãm và hội thảo. Nếu công nghệ đến được với vùng trồng, thỏa thuận thương mại mang lại đầu ra và nông dân được hưởng thành quả, thông điệp “vươn tầm quốc tế” mới có nội dung cụ thể. Cần Thơ có dịp đưa gạo xanh vào đối thoại quốc tế; thử thách là biến sự chú ý đó thành tiến triển lâu dài cho toàn ngành hàng lúa gạo.







