Gạo xanh là định hướng, không chỉ là khẩu hiệu
Festival Quốc tế Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II là sự kiện kết nối sản xuất, khoa học, thương mại và văn hóa, hướng ngành gạo tới mô hình xanh, bền vững và có trách nhiệm với xã hội. Tổ chức tại Cần Thơ từ ngày 22 đến 25 tháng 11 năm 2026, festival mang chủ đề “Gạo xanh Việt Nam – Vươn tầm quốc tế”, đặt ra một lựa chọn phát triển rõ ràng: nâng giá trị hạt gạo thay vì chỉ chạy theo sản lượng. Sự kiện diễn ra tại Công viên Sông Hậu, phường Cái Khế. Ngày 11 tháng 11, UBND TP. Cần Thơ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức họp báo giới thiệu chương trình. Chủ đề này có sức nặng vì ngành lúa gạo đang chịu sức ép từ biến đổi khí hậu, biến động thị trường và các yêu cầu cao hơn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.
Thông điệp “Gạo xanh Việt Nam” chỉ thuyết phục nếu chuyển thành thay đổi trong cách sản xuất và phân phối: giảm phát thải, thích ứng với khí hậu, tạo sản phẩm có giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu. Đó cũng là hướng đi để người nông dân không đứng ngoài lợi ích của quá trình nâng cấp ngành hàng. Với vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ có cơ sở để kết nối các mắt xích này; song bản thân một lễ hội không thể thay thế những hợp tác dài hạn. Giá trị của Cần Thơ 2026 vì thế nên được đánh giá qua việc các cuộc gặp, diễn đàn và trao đổi công nghệ có tạo ra bước tiến thiết thực hay không.

Từ triển lãm đến cơ hội hợp tác thực chất
Chương trình dự kiến có lễ khai mạc, không gian triển lãm hơn 500 gian hàng, triển lãm “Con đường lúa gạo từ quá khứ đến tương lai”, phần giới thiệu thành tựu và công nghệ, cùng hoạt động trình diễn máy móc phục vụ sản xuất lúa. Các hội thảo khoa học, diễn đàn xúc tiến đầu tư, kết nối thương mại và gặp gỡ song phương được thiết kế để đưa nội dung trưng bày tiến gần hơn tới hợp tác trong chuỗi cung ứng. Quy mô này tạo cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã và đối tác quốc tế gặp gỡ; nhưng đông gian hàng tự nó chưa phải thước đo thành công. Điều đáng chờ đợi là các cuộc trao đổi có giúp chuyển giao công nghệ, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường hay không.
Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh rằng thành công không chỉ được đo bằng quy mô hay số lượng gian hàng, mà bằng cơ hội hợp tác và giá trị thiết thực cho người sản xuất, doanh nghiệp và toàn ngành hàng. Đây là tiêu chuẩn đúng cho một festival quốc tế: kết nối nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và đối tác nước ngoài, thay vì dừng ở hoạt động quảng bá. Sự kiện phù hợp với những đơn vị tìm kiếm đối tác, công nghệ và thị trường; với nông dân, ý nghĩa sẽ rõ nhất khi các thỏa thuận mở ra đầu ra ổn định và giúp họ hưởng lợi từ quy trình sản xuất xanh.

Nền tảng của Cần Thơ và bài toán chuyển đổi
Cần Thơ bước vào vai trò đăng cai với quy mô sản xuất đáng kể: năm 2026, diện tích gieo trồng lúa của thành phố ước đạt khoảng 708.000 ha, sản lượng khoảng 4,66 triệu tấn. Trong 9 tháng đầu năm, GRDP thành phố ước tăng 7,89%, còn khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,30%. Thành phố cũng có hơn 2.580 ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hơn 20.700 ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Những con số này cho thấy có nền tảng để bàn về gạo xanh, nhưng không nên nhầm quy mô với mức độ chuyển đổi: thách thức là mở rộng quy trình đạt chuẩn, giảm phát thải và kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, truy xuất nguồn gốc cùng thị trường.
Một hướng triển khai quan trọng là Đề án phát triển bền vững một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Cần Thơ cho biết sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã để phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số. Festival có thể giúp các bên tìm được tiếng nói chung và đối tác phù hợp, nhưng hiệu quả sau sự kiện mới là phép thử. Muốn nâng vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế, hướng xanh phải đi cùng chất lượng, khả năng truy xuất và lợi ích cụ thể cho người trồng lúa.

Kết quả cần đo sau ngày hội
Điểm đáng kỳ vọng ở festival lúa gạo tại Cần Thơ không nằm riêng ở hơn 500 gian hàng hay lượng khách tham dự, mà ở những kết nối có thể tiếp tục sau khi sự kiện khép lại. UBND thành phố và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra một chủ đề đúng với sức ép hiện nay của ngành hàng lúa gạo: sản xuất phải xanh hơn, sản phẩm phải có giá trị cao hơn và người nông dân cần là chủ thể của quá trình thay đổi. Cần Thơ 2026 sẽ có ý nghĩa nếu diễn đàn và hoạt động xúc tiến tạo ra hợp tác có thể triển khai, giúp công nghệ đến được với vùng trồng và mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường.
Tóm lại, festival là cơ hội để Cần Thơ đưa định hướng gạo xanh ra đối thoại trong nước và quốc tế, đồng thời nối những người đang cùng định hình tương lai của hạt gạo Việt Nam. Nhưng tham vọng vươn tầm không thể chỉ dựa vào thông điệp hay quy mô tổ chức. Tiêu chuẩn đánh giá cuối cùng phải là mức độ chuyển đổi bền vững, hợp tác thực chất và phần lợi ích đến được với người sản xuất. Đó mới là cách để chủ đề “Gạo xanh Việt Nam – Vươn tầm quốc tế” trở thành cam kết có thể kiểm chứng, thay vì chỉ là lời giới thiệu tại một sự kiện.






