Từ tâm nguyện người thầy đến trọng trách dẫn dắt
Định hướng lãnh đạo Giáo hội của Hòa thượng Thích Thiện Nhơn là cách kết hợp giới luật, kỷ cương và tinh thần đổi mới nhằm giúp Phật giáo thích ứng với thời đại mà vẫn gắn bó với dân tộc. Đây không phải lựa chọn giữa gìn giữ truyền thống và thay đổi, mà là tìm cách để hai yêu cầu nâng đỡ lẫn nhau. Sinh năm 1950, xuất gia từ năm 10 tuổi, Hòa thượng đi từ con đường tu học, giảng dạy đến nhiều vị trí trong Giáo hội; hiện giữ chức Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh và Chủ tịch Hội đồng Trị sự. Hành trình ấy định hình một quan niệm về lãnh đạo Giáo hội bắt nguồn từ tâm nguyện người thầy: học đạo, hành đạo và phụng sự. Trọng trách hôm nay vì thế không chỉ là điều hành tổ chức, mà còn là gìn giữ nền tảng tu học và dẫn dắt Giáo hội trước những đòi hỏi mới.
Đổi mới phải đi cùng kỷ cương
Điểm đáng chú ý trong định hướng của Hòa thượng là xem kỷ cương và đổi mới như hai vế không thể tách rời. Giữ giới luật, truyền thống không đồng nghĩa với khép mình trước biến chuyển; đổi mới cũng không thể làm suy yếu những nguyên tắc tạo nên bản sắc và sự ổn định của Giáo hội. Cách tiếp cận ấy được thể hiện trong phương châm Đại hội X: “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”. Mục tiêu không dừng ở khẩu hiệu: Giáo hội cần củng cố đoàn kết, làm rõ trách nhiệm của các cấp, phối hợp tốt hơn trong hoạt động Phật sự và nâng cao năng lực quản trị. Bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, thay đổi mô hình chính quyền địa phương và nhu cầu tâm linh đa dạng khiến việc hoàn thiện tổ chức trở nên cấp thiết. Kỷ cương tạo nền để đổi mới có hướng đi; đổi mới giúp kỷ cương phục vụ hiệu quả hơn.
Đào tạo tăng tài để thích ứng với thời đại
Một định hướng Phật giáo có sức sống lâu dài phải bắt đầu từ chất lượng tu học của tăng ni. Hòa thượng nhấn mạnh người tu sĩ kế thừa cần vững giới, định, tuệ, có đạo hạnh và hiểu Phật học, đồng thời được trang bị ngoại ngữ, công nghệ, phương pháp nghiên cứu và khả năng tiếp cận vấn đề xã hội đương đại. Đây là lựa chọn thực tế: nếu chỉ giữ kiến thức truyền thống mà thiếu năng lực đối thoại với xã hội mới, Giáo hội khó đáp ứng nhu cầu của cộng đồng; nếu chạy theo công cụ mà xem nhẹ giới hạnh, nền tảng tu tập sẽ bị tổn hại. Hướng liên kết bốn Học viện Phật giáo, các trường trung cấp, Viện Nghiên cứu Phật học và hệ thống tự viện có thể tạo nên mạch đào tạo thống nhất hơn. Đầu tư vào con người vì thế không phải việc phụ trợ, mà là điều kiện để Giáo hội đổi mới mà không đánh mất cốt lõi.
Phụng sự cộng đồng, đồng hành cùng dân tộc
Tầm vóc của định hướng lãnh đạo không chỉ thể hiện trong tổ chức nội bộ mà còn ở ích lợi đến với người dân. Trong nhiệm kỳ 2022–2026, tăng ni, phật tử tham gia cứu trợ thiên tai, chăm lo người già, trẻ mồ côi và người khuyết tật, xây nhà, làm cầu đường, hỗ trợ trường học và khám chữa bệnh từ thiện; tổng giá trị các hoạt động an sinh vượt 7.500 tỷ đồng. Đối ngoại cũng là một phần của tinh thần nhập thế. Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc năm 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh quy tụ hơn 2.700 đại biểu từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần lan tỏa thông điệp hòa bình, từ bi và trách nhiệm. Tiếp nối truyền thống “Hộ quốc, an dân”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cần vừa phụng sự xã hội, vừa giữ sinh hoạt tôn giáo đúng pháp luật và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng. Kết luận cần rõ ràng: đổi mới có kỷ cương là con đường để Giáo hội bắt nhịp thời đại mà vẫn đồng hành cùng dân tộc.
