Liệu pháp cười tại bệnh viện: Từ giọt nước mắt đến rạp phim thu nhỏ
Liệu pháp cười tại bệnh viện là cách tích hợp tiếng cười, phim ảnh và các hoạt động thư giãn như yoga cười vào quá trình điều trị nội trú, nhằm chăm sóc sức khỏe tâm thần bệnh nhân song song với dùng thuốc và can thiệp y học, giúp khuôn mặt vốn u sầu trong môi trường bệnh viện xuất hiện nhiều nụ cười nhẹ nhõm, giảm lo âu và tạo cảm giác hồi phục toàn diện hơn. Chiều 27-8, không gian thường gắn với nước mắt tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định TP.HCM bỗng ngập tràn tiếng cười. Hàng chục bệnh nhân nội trú được mời tham gia chương trình “Cùng vững bước – Đồng hành cùng người bệnh và người chăm sóc” số 2. Thư viện bệnh viện được biến thành một “rạp phim thu nhỏ”, nơi bệnh nhân và người nhà cùng xem phim điện ảnh 3D “Những cánh én đầu tiên” như một phần của liệu pháp điều trị. Đó không phải hoạt động giải trí đơn thuần, mà là tuyên bố rõ ràng: điều trị bệnh viện toàn diện phải bắt đầu từ việc nhìn nhận tiếng cười là một dạng thuốc bổ tâm thần quan trọng.
Khi phim ảnh và yoga cười trở thành liệu pháp cười tâm thần
Điểm khác biệt của chương trình không nằm ở bộ phim 3D, mà ở cách bệnh viện chủ động biến trải nghiệm xem phim thành liệu pháp cười tâm thần có cấu trúc. Sau những phút lắng đọng cùng bộ phim về trận chiến lịch sử của Không quân Nhân dân Việt Nam, hoạt động yoga cười được tổ chức ngay trong không gian thư viện, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Hồ Nhật Quang – chuyên gia huấn luyện tâm trí tích cực. Tiếng vỗ tay theo nhịp “Hô Hô Ha Ha”, các động tác vận động nhẹ nhàng tại chỗ tạo nên một dạng yoga cười phục hồi vừa đơn giản vừa hiệu quả. Thay vì để bệnh nhân chìm trong cảm giác sợ hãi, buồn bã, chương trình buộc họ “thoát ra khỏi” giường bệnh bằng tiếng cười, bằng việc chủ động tham gia một hoạt động tập thể. Câu nhắc “Tiếng cười là mười thang thuốc bổ” ở đây không còn là khẩu hiệu đẹp, mà trở thành nguyên lý hành động: bác sĩ không chỉ kê đơn thuốc, mà còn “kê đơn” tiếng cười mỗi ngày.
Từ trải nghiệm cá nhân đến thay đổi sức khỏe tâm thần bệnh nhân
Hiệu quả của liệu pháp cười yoga không nằm trên giấy, nó thể hiện trực tiếp trên khuôn mặt bệnh nhân. H.M.P, 23 tuổi, vừa phẫu thuật u xương ngón chân, thú nhận trước khi nhập viện chưa từng nghĩ sẽ có trải nghiệm xem phim và tập cười như vậy. Sau buổi yoga cười đầu tiên, P. nhận ra tâm trạng “thoải mái hơn”, suy nghĩ tích cực và vui vẻ hơn, và dự định duy trì 5–10 phút tập luyện mỗi ngày như một phần quá trình hồi phục tinh thần lẫn thể chất. Một câu nói đáng trích dẫn của P. là: “Thường khi nhập viện, đa số tâm trạng của mọi người đều là lo sợ, buồn và căng thẳng. Em nghĩ bệnh viện nên tổ chức nhiều hoạt động như vậy để tâm trạng mọi người được thoải mái hơn”. Ở chiều sâu hơn, chị T.T.M.L – người mẹ gắn with 16 năm chăm con bị tổn thương não, từng chỉ ngủ được khoảng hai tiếng mỗi đêm – vẫn chọn sống lạc quan để có thể tiếp tục chăm con. Khi tham gia chương trình, chị nhanh chóng hòa vào không khí vui vẻ và khẳng định ngoài thuốc men, người bệnh “rất cần được chăm sóc về mặt tinh thần”. Những nụ cười của họ không xóa sạch đau đớn, nhưng rõ ràng đã dịch chuyển trọng tâm từ nỗi sợ sang hy vọng – một bước thay đổi quan trọng của sức khỏe tâm thần bệnh nhân.
Điều trị bệnh viện toàn diện: tiếng cười không còn là phụ lục
Điểm đáng bàn nhất ở mô hình này là cách bệnh viện xem tiếng cười và giải trí như một cấu phần chính thức của điều trị bệnh viện toàn diện, không phải hoạt động ngoại khóa “cho vui”. Chương trình được thiết kế để đồng hành cùng người bệnh không chỉ về nhu cầu vật chất, mà còn chú trọng đời sống tinh thần, cảm xúc trong suốt quá trình khám và điều trị. Thông qua tiếp cận, lắng nghe và tổ chức các hoạt động hỗ trợ phù hợp, bệnh viện hướng tới chăm sóc toàn diện về tâm lý cho người bệnh, đồng thời quan tâm đến thân nhân, người chăm sóc – những người cũng chịu áp lực không nhỏ trong hành trình chiến đấu với bệnh tật. Đáng chú ý, Phòng Công tác xã hội xác định đây không phải “sự kiện cho xong” mà là cam kết dài hạn: trong thời gian tới, chương trình sẽ tiếp tục được duy trì với nhiều hoạt động phù hợp, thiết thực và gần gũi khác. Điều đó nghĩa là liệu pháp cười tâm thần, yoga cười phục hồi và không gian rạp phim thu nhỏ sẽ dần trở thành một phần bình thường trong đời sống bệnh viện – một chuẩn mực mới mà các cơ sở y tế khác khó có thể bỏ qua nếu thật sự quan tâm đến sức khỏe tâm thần bệnh nhân.
Kết luận: Đã đến lúc đưa tiếng cười vào phác đồ điều trị
Hình ảnh một bệnh viện đầy tiếng cười có thể khiến nhiều người thấy lạ, thậm chí băn khoăn liệu có “nghiêm túc” không. Nhưng thực tế tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy khi rạp phim thu nhỏ, yoga cười và các hoạt động chăm sóc tinh thần được đưa vào phác đồ, bệnh nhân không chỉ đỡ buồn hơn mà còn chủ động hơn trong hành trình hồi phục. Tiếng cười ở đây không thay thế thuốc men, nhưng nó là phần thiếu nếu muốn điều trị bệnh viện toàn diện, nơi cơ thể và tâm trí cùng được chữa lành. Nếu chúng ta chấp nhận rằng tinh thần lạc quan giúp người bệnh “sống tiếp tục được, mới chăm con mình được”, như lời chị L chia sẻ, thì việc hợp thức hóa liệu pháp cười tâm thần trong bệnh viện không còn là lựa chọn, mà là trách nhiệm. Đã đến lúc các bệnh viện coi tiếng cười, phim ảnh và những giờ phút thư giãn được thiết kế bài bản như một dạng “thuốc bổ tinh thần” bắt buộc trong mọi kế hoạch điều trị, thay vì để bệnh nhân đối diện với bệnh tật trong im lặng và nước mắt.
