Ý nghĩa mâm cỗ chay Rằm tháng 7 và cấu trúc 11 món
Mâm cỗ chay Rằm tháng 7 là mâm lễ gồm các món ăn chay thanh đạm, được bày biện để cúng Rằm tháng 7, gửi gắm lời cầu nguyện bình an, sức khỏe và phúc lành cho gia đình, đồng thời thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và tinh thần từ bi, sẻ chia với mọi chúng sinh.
Theo chia sẻ của chị Minh Thủy, một mâm cỗ chay Rằm tháng 7 đầy đủ thường có nhóm món mặn chay (giò, chả, nem chay, rau xào, canh), món cơm hoặc xôi, trà – chè ngọt, cùng trầu cau và hoa quả để lễ cúng. Cụ thể, mâm cỗ của chị gồm xôi dừa hạt sen lá nếp, đậu xào chay, gỏi cuốn chay, rau cải sốt nấm, canh nấm chay, chè cốm dừa hạt sen, bánh xu xuê, trầu cau và hoa quả. Những món này đủ sắc đủ hương, dễ ăn, hợp nhiều độ tuổi nên bạn có thể xem như khung tham khảo để xây dựng mâm 11 món cho nhà mình: 6 món mặn chay, 1 món xôi, 1 món canh, 2 món tráng miệng (chè, bánh), 1 đĩa trầu cau – hoa quả.
Chuẩn bị nguyên liệu: chọn đồ chay sao cho đơn giản mà đẹp
Để làm mâm cỗ chay Rằm đẹp mắt mà không bị quá tải, bạn nên chia nguyên liệu theo nhóm: món chính, món xôi, món canh, món cuốn và tráng miệng. Các món từ nhà chị Minh Thủy khá dễ mua, phù hợp với nhịp sống bận rộn.
Nhóm món chính có: cải chíp, nấm hương, củ cải, đậu phụ, chả chiên chay, các loại đậu và rau củ để xào. Nhóm món xôi gồm gạo nếp, hạt sen tươi, dừa nạo, lá dứa (lá nếp), muối, đường, nước cốt dừa. Nhóm cuốn cần bánh tráng, cà rốt, thơm, bắp cải tím, ớt chuông nhiều màu, bún tươi nếu thích, thêm nước tương, chanh, đường làm nước chấm. Tráng miệng có chè cốm dừa hạt sen, bánh xu xuê, cùng mâm hoa quả tươi và trầu cau. Khi chọn, ưu tiên rau củ tươi, màu sắc đa dạng để mâm cỗ chay Rằm trông đủ sắc đủ hương, chỉ cần bày gọn là đã sang.
11 bước làm mâm cỗ chay Rằm tháng 7 hoàn chỉnh
Bạn có thể sắp xếp công việc theo trình tự để không bị cuống tay chân. Dưới đây là một quy trình gợi ý, dựa trên các công thức ăn chay từ mâm cỗ nhà chị Minh Thủy, phù hợp với căn bếp gia đình.
- Lên danh sách 11 món: 6 món mặn chay (giò, chả, nem chay, rau xào, cải sốt nấm, canh nấm), 1 xôi, 1 canh, 2 món tráng miệng, 1 mâm trầu cau – hoa quả, tùy khẩu vị nhà.
- Ngâm gạo nếp với nước lá dứa: lá dứa rửa sạch, xay với nước, vắt lấy nước cốt, ngâm gạo 6–7 tiếng cho xanh thơm, sau đó vo sạch, trộn chút muối.
- Hấp xôi dừa hạt sen lá nếp: đồ xôi với vài lá dứa, đảo đều trong lúc hấp để xôi chín đều. Luộc hạt sen với xíu muối, chuẩn bị dừa nạo sợi.
- Trộn xôi: khi xôi vừa chín, bỏ lá dứa, cho hạt sen luộc, nước cốt dừa và đường vào trộn, múc ra đĩa, rắc dừa nạo lên cho đẹp mắt và thơm béo.
- Sơ chế rau cải sốt nấm: cải chíp tách lá, rửa sạch; nấm hương ngâm mềm, rửa lại; củ cải gọt vỏ, cắt miếng hoặc tỉa hoa để trang trí.
- Luộc rau: đun sôi nước với chút muối, cho cải chíp và củ cải vào luộc chín rồi vớt ra bày lên đĩa.
- Làm nước sốt nấm: phi hành khô với dầu ăn, cho dầu hào chay, thêm nước, nêm muối vừa ăn, thả nấm vào nấu nhỏ lửa cho chín; xếp nấm lên đĩa rau, khi cúng xong hoặc lúc ăn mới rưới nước sốt để rau không bị nhũn.
- Chuẩn bị nguyên liệu gỏi cuốn chay: cà rốt gọt vỏ, bào sợi; thơm gọt mắt, thái miếng dài; chả chay, đậu phụ chiên và bún tươi thái miếng, để ráo.
- Cuốn bánh tráng: làm mềm bánh tráng với ít nước, lần lượt xếp ớt chuông, cà rốt, thơm, bắp cải tím, chả chay, đậu hũ, bún lên, gấp mép và cuộn chặt tay cho cuốn gọn đẹp.
- Pha nước chấm gỏi cuốn: khuấy nước tương với nước cốt chanh và đường, gia giảm theo khẩu vị; món gỏi ngũ sắc chay khi chấm cho vị thanh mát, rau giòn, đậu hũ béo nhẹ.
- Hoàn thiện tráng miệng và bày mâm: nấu chè cốm dừa hạt sen, chuẩn bị bánh xu xuê, trầu cau và hoa quả tươi rồi sắp xếp lên mâm. Bày xôi ở giữa, xung quanh là các món giò chả nem chay, rau cải sốt nấm, canh nấm, gỏi cuốn, cuối cùng đặt chè, bánh, hoa quả và trầu cau ở phía ngoài.
Để mâm cỗ trông sang mà vẫn gọn, bạn có thể dùng đĩa trắng đơn giản, không bày quá nhiều món lên một đĩa, ưu tiên mỗi món một màu chủ đạo. Khi xếp, để món xôi và đĩa rau – nấm nổi bật ở trung tâm, vì đây là hai món dễ tạo điểm nhấn thị giác và thường được khen là "mâm cỗ chay cúng Rằm tháng 7 đủ sắc đủ hương".
Mẹo chọn nguyên liệu và trình bày mâm cúng cho đẹp mắt
Điều khiến mâm cỗ chay Rằm tháng 7 của chị Minh Thủy được khen là ngon miệng và hấp dẫn chính là cách kết hợp nguyên liệu và trình bày. Xôi dừa hạt sen dùng gạo nếp, hạt sen tươi, dừa, lá dứa, muối, đường, nước cốt dừa nên vừa thơm vừa bùi. Gỏi cuốn ngũ sắc thì tận dụng màu sắc rau củ: ớt chuông, cà rốt, thơm, bắp cải tím, chả chay, đậu hũ và bún, tạo ra cuốn gỏi nhiều màu bắt mắt.
Khi trình bày, bạn có thể xếp nấm lên đĩa rau cải rồi đến lúc dâng cúng hoặc ăn mới rưới nước sốt nấm để món vẫn giữ form đẹp. Với xôi, cho ra đĩa rồi rắc dừa nạo lên trên, sẽ tạo được độ phồng và lớp trang trí đơn giản mà sang. Mâm trầu cau nên chọn quả tươi, đều, hoa quả rửa sạch, lau khô để lên mâm không bị lem nước. Tổng thể mâm cỗ khi bày ra nên cân đối giữa màu xanh của rau, màu trắng của xôi, màu vàng – đỏ – tím của các món cuốn, chè và bánh, sẽ cho cảm giác đủ sắc đủ hương, trang trọng mà ấm cúng.
Kết lại: mâm cỗ chay Rằm tháng 7 có đáng công chuẩn bị?
So với mâm mặn, mâm cỗ chay Rằm tháng 7 nhìn thì nhiều món nhưng cách làm khá gần gũi, chủ yếu là luộc, hấp, xào, cuốn, không đòi hỏi kỹ thuật khó. Những mâm cỗ này vừa ngon miệng, hấp dẫn, đủ cả sắc lẫn hương sẽ đem lại nhiều ý tưởng cho bạn dịp Rằm tháng 7. Quan trọng là lúc lên thực đơn, bạn giữ tinh thần tiết chế: đủ 11 món nhưng tập trung vào vài món chính thật đẹp và ngon, còn lại là những món phụ nhẹ nhàng.
Điều nên để tâm nhất không phải là mâm cỗ cầu kỳ đến mức nào, mà là sự thành tâm khi chuẩn bị. Tháng Vu Lan là dịp để nhớ về cội nguồn, tri ân người đã khuất và sống trọn vẹn hơn với những người đang ở bên ta. Vậy nên, dù bạn làm mâm to hay nhỏ, hãy dành thời gian bày biện sạch sẽ, gọn gàng, và nếu có thể thì đọc thêm văn khấn cúng Rằm tháng 7 để lễ cúng trọn vẹn hơn. Làm được một mâm cỗ chay Rằm thanh nhã, sáng bếp, ấm bàn thờ, chắc chắn là công sức đáng bỏ ra.
