Từ nhận vốn sang cùng kiến tạo thị trường
Hợp tác tài chính Việt Nhật là sự phối hợp giữa hai nước để huy động, phân bổ và quản trị nguồn lực cho phát triển, đồng thời xây dựng thị trường tài chính có khả năng đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn. Đây là bước chuyển cần thiết, không phải thay thế vốn vay bằng một hình thức tài trợ khác.
Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, sáng 11/11 tại Sở Giao dịch chứng khoán Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp đại diện các tổ chức tài chính hàng đầu Nhật Bản và nêu mong muốn đưa quan hệ từ cung cấp, tiếp nhận vốn sang đối tác cùng phát triển thị trường tài chính. Định hướng này phản ánh quy mô bài toán: Việt Nam cần đầu tư cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, cảng, logistics, năng lượng và hạ tầng số; ngân sách hay một kênh vốn riêng lẻ khó đáp ứng hết.
Lãnh đạo Việt Nam kêu gọi các ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và tổ chức bảo hiểm Nhật Bản cùng phát triển hạ tầng thị trường, công cụ hiện đại, sản phẩm đầu tư dài hạn và năng lực quản trị rủi ro. Đây là trọng tâm đúng: vốn Nhật Bản sẽ tạo giá trị bền hơn khi đi cùng khả năng lựa chọn dự án, chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện để dòng vốn tư nhân tham gia.
MUFG và Sovico nối nguồn vốn với dự án
Thỏa thuận chiến lược giữa Sovico và Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ (MUFG) được trao tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, trong khuôn khổ chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Giá trị đáng chú ý không chỉ là thêm một đầu mối huy động vốn, mà là kết nối năng lực tài chính quốc tế với doanh nghiệp hiểu thị trường và có hệ sinh thái dự án tại Việt Nam.
Hai bên dự kiến thúc đẩy hợp tác về thị trường vốn, tài chính doanh nghiệp và tài trợ dự án; đồng thời kết nối nhà đầu tư Nhật Bản với các lĩnh vực Sovico tham gia như tài chính – ngân hàng, hàng không, hạ tầng, chuyển đổi số và bất động sản. Cấu trúc này có thể đưa vốn và kinh nghiệm đến gần hơn với dự án cụ thể, thay vì dừng ở tuyên bố hợp tác.
Nhu cầu không chỉ nằm ở vốn ngắn hạn: lãnh đạo MUFG nhấn mạnh cần thu hút nguồn lực dài hạn với kỳ hạn 10, 20, thậm chí 30 năm để đầu tư vào các động lực tăng trưởng như đường sắt tốc độ cao, năng lượng tái tạo, truyền tải điện và trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, quan hệ đối tác chỉ có ý nghĩa khi dự án khả thi, cơ chế chia sẻ rủi ro rõ ràng và lợi ích đến được với người dân, doanh nghiệp.
ODA Nhật Bản cần đi cùng tiến độ và hiệu quả
Ngày 10/11/2026, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với Chủ tịch Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Tanaka Akihiko để thúc đẩy hợp tác phát triển, xử lý vướng mắc các dự án ODA và mở rộng phối hợp trong lĩnh vực ưu tiên. Bộ trưởng đề nghị Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ vốn cho hạ tầng thiết yếu; nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026–2030 được dự báo cao gấp hơn 2,2 lần giai đoạn 2021–2025.
ODA Nhật Bản vẫn quan trọng, nhưng bài học quyết định nằm ở tốc độ triển khai và hiệu quả sử dụng. Cơ chế tổ công tác ba bên giữa Bộ Tài chính, Đại sứ quán Nhật Bản và JICA đã hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc, trong đó có dự án đường sắt đô thị tuyến số 1 Thành phố Hồ Chí Minh; ba văn kiện ODA quan trọng cũng đã được ký kết, trao. Những kết quả này cần được đo bằng công trình vận hành đúng tiến độ và dịch vụ cải thiện đời sống, không chỉ bằng số thỏa thuận.
Hai bên nhất trí phối hợp đẩy nhanh Dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III và Trường Đại học Việt Nhật, đồng thời trao đổi về khoản vay hỗ trợ ngân sách trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nếu xử lý tốt khâu chuẩn bị, thủ tục và trách nhiệm thực hiện, nguồn vốn ưu đãi có thể bổ trợ cho đầu tư tư nhân và góp phần nâng chất lượng hạ tầng Việt Nam.

Thước đo là thị trường tốt hơn, công trình đến đích
Việt Nam đang chọn một hướng hợp lý: kết hợp vốn công, ODA, nguồn lực tư nhân, hợp tác công – tư và công cụ thị trường vốn theo đặc điểm từng dự án, đồng thời chú trọng khả năng hoàn trả và an toàn tài chính. Đây là điều kiện để hợp tác không biến thành cuộc chạy đua huy động vốn, mà tạo được năng lực tài chính trong nước và một danh mục dự án có thể thu hút nhà đầu tư lâu dài.
Bước tiếp theo là biến lời kêu gọi phối hợp thành trách nhiệm rõ ràng: Chính phủ, Bộ Tài chính, các bộ, địa phương, định chế tài chính và doanh nghiệp Nhật Bản cần phát huy cơ chế hợp tác hiện có, gắn nguồn vốn với tiến độ, quản trị rủi ro và lợi ích công. Sovico–MUFG có thể mở thêm đường kết nối vốn với dự án; JICA có thể hỗ trợ hạ tầng và tháo gỡ nút thắt ODA. Nhưng kết quả cuối cùng phải là công trình, dịch vụ hữu ích cho người dân và doanh nghiệp.
Tóm lại, quan hệ tài chính Việt–Nhật chỉ thực sự chuyển sang giai đoạn mới khi hai bên cùng xây dựng được thị trường vận hành tốt, dự án được triển khai hiệu quả và nguồn vốn dài hạn phục vụ đúng nhu cầu phát triển. Vốn là phương tiện; năng lực cùng phát triển mới là đích đến.






