Khoản vay đặt nền vốn cho dự án điện trọng điểm
Nhà máy Ô Môn III là dự án nhiệt điện tuabin khí chu trình hỗn hợp tại Cần Thơ, được thiết kế để tăng năng lực cung cấp điện cho miền Nam và bổ sung nguồn cho hệ thống điện quốc gia. Ngày 9/11/2026 tại Tokyo, JICA và Chính phủ Việt Nam ký hiệp định vay ODA cho dự án, với khoản vay tối đa 27,901 tỷ Yên Nhật. Đây là bước đi đáng chú ý vì nguồn điện mới không chỉ phục vụ tăng trưởng nhu cầu mà còn góp phần giảm sức ép lên hệ thống tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, vốn vay chỉ tạo điều kiện để dự án tiến lên; giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào việc triển khai đúng tiến độ và đưa nhà máy vào vận hành như kế hoạch.
Khoản vay áp dụng đấu thầu không ràng buộc. Lãi suất là 1,4% mỗi năm cho phần xây dựng nhà máy và 0,01% mỗi năm cho dịch vụ tư vấn; thời hạn hoàn trả tối đa 30 năm, gồm 10 năm ân hạn. Điều kiện dài hạn giúp phân bổ nghĩa vụ trả nợ theo thời gian, nhưng không làm giảm yêu cầu kiểm soát hiệu quả đầu tư và chất lượng công trình.
Ô Môn III bổ sung điện trong giai đoạn nhu cầu tăng
Vai trò quan trọng nhất của Ô Môn III là bổ sung nguồn cung điện và hỗ trợ an ninh năng lượng, đặc biệt cho Đồng bằng sông Cửu Long. Với người dân và doanh nghiệp, điều đó có ý nghĩa thiết thực: hệ thống có thêm năng lực đáp ứng nhu cầu điện, yếu tố cần thiết để duy trì sản xuất và các hoạt động kinh tế. Dự án được đặt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, kéo theo nhu cầu điện lớn hơn. Nhà máy được mô tả có hiệu suất cao, độ linh hoạt lớn và mức phát thải khí nhà kính tương đối thấp; những đặc điểm này có thể giúp hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo. Đây là hướng đi có lý, nhưng hiệu quả cuối cùng còn tùy thuộc vào cách phối hợp nhà máy với các nguồn điện khác.
Dự án cũng được kỳ vọng góp phần ổn định môi trường hoạt động cho hơn 2.000 doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. Lợi ích rộng hơn nằm ở khả năng củng cố nền tảng điện cho sản xuất và phát triển kinh tế khu vực, thay vì chỉ bổ sung một nhà máy riêng lẻ. Theo kế hoạch, Ô Môn III dự kiến hoàn thành và vận hành vào tháng 5/2030. Mốc này khiến việc phối hợp giữa chủ đầu tư, cơ quan quản lý và đối tác vốn trở nên thiết yếu.
Một phần trong hợp tác vốn giữa Việt Nam và Nhật Bản
Hiệp định vay cho Ô Môn III nằm trong cam kết tài chính hơn 43,1 tỷ Yên Nhật dành cho hai dự án tại Việt Nam, gồm nhà máy điện và dự án xây dựng Trường đại học Việt Nhật. Các văn kiện được trao tại Tokyo trong chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân; lễ trao có sự chứng kiến của ông Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. Việc đặt dự án điện trong một gói hợp tác rộng hơn cho thấy quan hệ hai nước không chỉ tập trung vào năng lượng mà còn bao gồm giáo dục và phát triển nhân lực. Dù vậy, với Ô Môn III, thước đo quan trọng nhất vẫn là nhà máy có được xây dựng, kết nối và vận hành đúng kế hoạch hay không.
Nhật Bản và Việt Nam cũng trao đổi văn kiện về tạo thuận lợi cho việc thực hiện các dự án viện trợ, hướng tới hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và đơn giản hóa thủ tục triển khai. Đây là phần hỗ trợ cần thiết, bởi nguồn vốn ưu đãi chỉ phát huy tác dụng khi thủ tục không làm chậm tiến độ và việc sử dụng vốn được giám sát chặt chẽ. Ô Môn III có thể đóng góp đáng kể cho nguồn cung điện khu vực phía Nam; nhưng để lời hứa ấy thành điện thực tế, điều kiện vay tốt phải đi cùng quản lý dự án có trách nhiệm và tiến độ minh bạch.
