Đóng mã số thuế không đồng nghĩa từ bỏ tiền thuế
Tiền thuế nộp thừa là khoản người nộp thuế đã nộp vượt nghĩa vụ và có quyền đề nghị hoàn trả hoặc bù trừ theo quy định, kể cả khi làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đây là điểm cốt lõi mà cơ quan thuế cần bảo đảm, thay vì xem việc từ bỏ khoản tiền là lối tắt để khép hồ sơ. Ngày 03/11/2026, Cục Thuế ban hành Công văn 8283/CT-NVT hướng dẫn thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Văn bản yêu cầu cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế lập hồ sơ nhận lại tiền được hoàn hoặc bù trừ nghĩa vụ thuế đúng trình tự; đồng thời nghiêm cấm gợi ý, gây sức ép hay yêu cầu họ từ chối khoản tiền này. Chỉ đạo có ý nghĩa rõ ràng: hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế không nên buộc cá nhân, doanh nghiệp phải đánh đổi quyền lợi hợp pháp của mình.
Chấn chỉnh một lối xử lý gây thiệt cho người nộp thuế
Công văn được ban hành sau khi một số địa phương phản ánh vướng mắc trong xử lý hồ sơ chấm dứt mã số thuế và nghĩa vụ thuế khi triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế theo Quyết định 595/QĐ-CT. Cục Thuế ghi nhận tình trạng công chức yêu cầu người nộp thuế viết văn bản từ chối nhận tiền nộp thừa để hồ sơ được đóng. Đây không phải một yêu cầu hành chính vô hại. Khi việc từ bỏ tiền được đặt ra như điều kiện thực tế để hồ sơ tiến triển, người dân và doanh nghiệp có thể chấp nhận thiệt thòi vì ngại thủ tục hoặc cần hoàn tất công việc sớm. Công văn 8283 vì thế đặt giới hạn cần thiết: cán bộ không được gợi ý, gây sức ép hay yêu cầu từ bỏ quyền hoàn thuế hoặc bù trừ. Thông điệp cần được thực thi tại từng khâu tiếp nhận và xử lý hồ sơ, chứ không chỉ dừng ở văn bản chỉ đạo.
Quyền lựa chọn phải đi cùng thủ tục rõ ràng
Khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan thuế có trách nhiệm hướng dẫn hoàn thành nghĩa vụ, bù trừ khoản phải nộp hoặc giải quyết hoàn trả tiền thuế nộp thừa theo quy định. Người nộp thuế có thể lựa chọn phương án phù hợp; nhưng lựa chọn đó phải tự nguyện, không hình thành từ áp lực hành chính. Quyền hoàn thuế sẽ khó có giá trị trong thực tế nếu người dân phải đối mặt với thủ tục phức tạp, chờ đợi lâu hoặc đi lại nhiều lần. Vì vậy, ngoài việc cấm ép từ bỏ tiền, cơ quan thuế cần hướng dẫn nhất quán, minh bạch về hồ sơ và tiến độ. Tiền nộp thừa là tài sản và quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, như luật sư Trương Thanh Đức nhấn mạnh. Đó là lý do việc đơn giản hóa quy trình quan trọng không kém việc xử lý hành vi gây sức ép: quyền trên giấy phải trở thành khả năng nhận lại tiền trên thực tế.
Thời hạn xử lý và trách nhiệm giám sát
Với hồ sơ của người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, cơ quan thuế quản lý trực tiếp phải cập nhật mã số thuế của người nộp thuế và đơn vị phụ thuộc sang trạng thái 06, lý do 03 trên hệ thống trong một ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Cục Thuế cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra nội bộ, tiếp nhận phản ánh và xác minh, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm. Quy mô hồ sơ tồn đọng khiến yêu cầu này càng đáng chú ý: đến ngày 23/10, còn hơn 2,5 triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; trong đó gần 1,88 triệu ở trạng thái 06. Từ đầu năm, cơ quan thuế đã đóng mã số thuế cho 777.835 trường hợp, nhưng số trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký vẫn tăng nhanh hơn tốc độ xử lý. Áp lực xử lý số lượng lớn không thể là lý do để chuyển gánh nặng sang người nộp thuế bằng cách buộc họ từ bỏ khoản được hoàn.
