Bước chuyển từ điểm đến du lịch thành cực tăng trưởng
Khu kinh tế đặc biệt là mô hình tổ chức phát triển gắn quản lý địa bàn với điều hành kinh tế, trao cho chính quyền địa phương thêm thẩm quyền trong khuôn khổ pháp luật để thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng dịch vụ. Sáng 30/10, HĐND tỉnh An Giang thông qua đề án đề nghị công nhận đặc khu Phú Quốc là khu kinh tế đặc biệt, mở đầu quy trình trình cấp có thẩm quyền xem xét. Đây là bước đi đáng chú ý, nhưng danh xưng mới chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng năng lực quản trị và lợi ích thiết thực cho người dân. Phú Quốc có diện tích tự nhiên 575,29 km², vị trí biển đảo chiến lược và kết nối hàng không quốc tế; đề án xem những lợi thế ấy là nền tảng để mở rộng không gian phát triển. Định hướng gắn du lịch sinh thái biển với dịch vụ có sức cạnh tranh quốc tế vì thế hợp lý hơn việc tiếp tục dựa chủ yếu vào tăng lượng khách.
Tăng trưởng phải dựa trên giá trị, không chỉ số lượt khách
Đề án đặt mục tiêu huy động 195.000 tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026–2030 và đón khoảng 15 triệu lượt khách vào năm 2030. Quy mô tham vọng ấy có cơ sở từ đà tăng hiện tại: trong 10 tháng năm 2026, Phú Quốc đón hơn 9,2 triệu lượt khách, trong đó có trên 2,1 triệu khách quốc tế. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững không thể được đo bằng lượng khách đơn thuần. Trọng tâm cần là dịch vụ giá trị gia tăng cao, du lịch sinh thái biển, hội nghị và triển lãm, logistics, dịch vụ số, y tế và giáo dục chất lượng cao. APEC 2027 cùng các công trình hạ tầng phục vụ sự kiện có thể tạo năng lực lâu dài, nhưng chỉ khi được khai thác hiệu quả sau hội nghị. Dịch vụ biển Phú Quốc cũng cần được phát triển đồng bộ với nuôi biển công nghệ cao và bảo tồn hệ sinh thái, thay vì xem thiên nhiên là nguồn lực vô hạn.
Phân quyền cần đi cùng trách nhiệm và chất lượng sống
Đề án đề xuất phân cấp mạnh cho chính quyền đặc khu, đồng thời chuyển giao một số đơn vị, trong đó có Vườn quốc gia Phú Quốc, về địa phương quản lý. Cách làm này có thể giúp quyết định sát thực tế hơn, nhưng chỉ đáng ủng hộ khi đi kèm nguồn lực, dữ liệu, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát quyền lực. Áp lực dân số, nhà ở, hạ tầng, tài chính công và tài nguyên môi trường không thể được giải quyết chỉ bằng cơ chế mới. Với cư dân, những cam kết cụ thể quan trọng hơn khẩu hiệu: đến năm 2030, đề án đặt mục tiêu ít nhất 98% dân số được sử dụng nước sạch, toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt chuẩn và ít nhất 80% nước thải sinh hoạt được xử lý đạt chuẩn. Phát triển cũng phải tính đến nhà ở người lao động, tái định cư, phục hồi sinh kế và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Từ nghị quyết đến một mô hình phát triển có thể kiểm chứng
Động lực chính sách đã rõ: Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 xác định Phú Quốc có thể trở thành cực tăng trưởng mới, trung tâm nghỉ dưỡng biển cao cấp đủ sức cạnh tranh quốc tế và thu hút sự kiện lớn. Sau khi HĐND tỉnh thông qua đề án, UBND tỉnh An Giang sẽ hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Tài chính thẩm định trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định. Chặng tiếp theo cần chứng minh rằng thủ tục nhanh hơn không đồng nghĩa với buông lỏng quy hoạch, và mở cửa giao thương vẫn bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển đảo. Từ 2028 đến 2030, định hướng là vận hành ổn định bộ máy, mở rộng dịch vụ quốc tế và hoàn thành các mục tiêu về môi trường, hạ tầng xã hội, y tế, giáo dục, nhà ở; giai đoạn 2031–2050 hướng tới nâng hàm lượng công nghệ, tri thức trong dịch vụ. Khu kinh tế đặc biệt chỉ thành công khi tăng trưởng đi đôi với môi trường được gìn giữ và đời sống cư dân được cải thiện.
