Khởi công đồng loạt 7 dự án: Tuyên bố tăng tốc đầu tư công
Việc Hải Phòng khởi công dự án đồng loạt 7 công trình hạ tầng với tổng mức đầu tư hơn 5.900 tỷ đồng vào dịp Quốc khánh 2/9 là một bước tăng tốc đầu tư công, thể hiện lựa chọn ưu tiên mạnh cho hạ tầng công nghiệp, giáo dục và tái định cư nhằm tạo dư địa tăng trưởng kinh tế – xã hội lâu dài, dù đi kèm áp lực rất lớn về tiến độ, giải ngân và năng lực thực thi.
Theo UBND thành phố, 7 công trình dự kiến khởi công gồm Khu công nghiệp Kim Thành, nâng cấp – cải tạo – xây mới Trường THPT Thái Phiên, 3 dự án hạ tầng khu tái định cư tại các phường Hưng Đạo, Dương Kinh, Đồ Sơn, Nam Đồ Sơn, An Hải, cùng 2 cụm công nghiệp phía Tây Việt Hòa và Thăng Long. Tổng vốn đầu tư của các dự án ước hơn 5.963,6 tỷ đồng. Việc khởi công đồng loạt vào dịp 2/9 không chỉ mang ý nghĩa chào mừng 81 năm Quốc khánh mà còn là thông điệp chính trị – kinh tế: Hải Phòng muốn đẩy mạnh đầu tư hạ tầng để tạo không gian phát triển mới cho công nghiệp và đô thị.
Cụm công nghiệp Hải Phòng: Mở rộng không gian sản xuất hay bài toán quá tải?
Hai cụm công nghiệp Hải Phòng – CCN phía Tây Việt Hòa và CCN Thăng Long – là mảnh ghép quan trọng nhất trong gói dự án 5.900 tỷ đồng, bởi chúng trực tiếp quyết định sức chứa mới của khu vực công nghiệp thành phố.
CCN phía Tây Việt Hòa rộng khoảng 59,9 ha, do Công ty TNHH Tân Hưng làm chủ đầu tư với tổng vốn hơn 731 tỷ đồng. Khoảng 42,1 ha dành cho đất nhà máy, kho tàng – tức khoảng 70% diện tích là quỹ đất sản xuất công nghiệp mới. CCN Thăng Long có diện tích hơn 61,8 ha tại thôn Trung Hòa, xã Nam An Phụ, tổng vốn hơn 532 tỷ đồng, định hướng thu hút chế biến nông sản, thực phẩm, cơ khí, hàng tiêu dùng và công nghiệp hỗ trợ. Một phát biểu dễ trích dẫn là: “Hai cụm công nghiệp phía Tây Việt Hòa và Thăng Long có tổng vốn đầu tư hơn 1.260 tỷ đồng, bổ sung đáng kể quỹ đất sạch cho sản xuất công nghiệp”.
Cơ hội là rõ ràng: dịch chuyển các cơ sở gây ô nhiễm khỏi đô thị, thu hút ngành chế biến, chế tạo, công nghệ cao, hỗ trợ mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp và dịch vụ logistics đến năm 2030. Nhưng rủi ro cũng không nhỏ: nếu hạ tầng kỹ thuật, kết nối giao thông, cung cấp vật liệu và nhân lực thi công không theo kịp, các cụm công nghiệp có thể rơi vào tình trạng “đất sạch trên giấy”, kéo dài thời gian lấp đầy và làm giảm hiệu quả đầu tư công Hải Phòng.
Giáo dục và tái định cư: Nền tảng xã hội cho làn sóng công nghiệp mới
Khởi công cùng lúc các dự án giáo dục và tái định cư cho thấy Hải Phòng không muốn lặp lại mô hình phát triển “công nghiệp đi trước, hạ tầng xã hội chạy theo” vốn dễ gây quá tải và xung đột mặt bằng.
Dự án nâng cấp, cải tạo, xây mới Trường THPT Thái Phiên sẽ tăng chất lượng và sức chứa của hệ thống giáo dục phổ thông, bổ sung nguồn nhân lực có trình độ cho nhu cầu lao động của các khu công nghiệp và cụm công nghiệp trong tương lai. Song song với đó, các dự án hạ tầng tái định cư tại Hưng Đạo, Dương Kinh, Đồ Sơn, Nam Đồ Sơn, An Hải nhằm tạo quỹ đất phục vụ giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân bị thu hồi đất.
Nếu được triển khai bài bản, đây sẽ là “bộ đệm” giảm xung đột khi mở rộng không gian công nghiệp. Nhưng nếu chậm tiến độ, điều nghịch lý có thể xảy ra: khu công nghiệp sẵn sàng thu hút doanh nghiệp, trong khi khu tái định cư chưa kịp hoàn thành, khiến giải phóng mặt bằng bị nghẽn và cả chuỗi dự án 5.900 tỷ đồng bị chậm theo.
Áp lực giải ngân và những “nút thắt” thi công: Hải Phòng có quá sức?
Song song một loạt dự án mới, câu hỏi quan trọng nhất là: Hải Phòng có đủ sức giải ngân và thi công đúng hẹn không? Năm 2026, thành phố được giao kế hoạch vốn đầu tư công 36.956 tỷ đồng; đến hết ngày 31/7, mới giải ngân hơn 19.000 tỷ đồng, đạt gần 52% kế hoạch, thấp hơn kịch bản 55,1%.
Các dự án hiện nay vẫn vướng mặt bằng, thiếu vật liệu, nhân lực thi công và thủ tục đầu tư; nếu không xử lý kịp thời sẽ làm chậm cả tiến độ thi công lẫn thanh toán vốn. Một phát biểu dễ trích dẫn là: “Thành phố Hải Phòng phấn đấu hết quý III giải ngân 75% nguồn vốn đầu tư công và hoàn thành 100% trong năm 2026”. Để đạt mục tiêu này, thành phố yêu cầu bám sát tiến độ từng dự án, nghiệm thu và thanh toán ngay khi có khối lượng, đồng thời điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có khả năng thực hiện tốt.
Nhân lực và vật liệu được tăng cường thông qua phối hợp với các nhà thầu và trường nghề; một số mỏ vật liệu đã được khai thác thêm. Về mặt bằng, kinh nghiệm tại phường Phù Liễn – nơi giải phóng gần 60 ha, liên quan hơn 1.300 hộ với kinh phí khoảng 657 tỷ đồng – cho thấy nếu làm tốt công khai bồi thường và xử lý kiến nghị ngay từ cơ sở, tiến độ có thể được giữ vững. Câu chuyện là liệu cơ chế này có được áp dụng nhất quán cho toàn bộ các dự án khởi công dịp 2/9 hay không.
Chiến lược tránh quá tải: Ưu tiên, kỷ luật và minh bạch
Khởi công cùng lúc 7 dự án lớn là lựa chọn táo bạo, nhưng để tránh quá tải, Hải Phòng cần coi đây là phép thử kỷ luật thực thi, chứ không chỉ là sự kiện mang tính trình diễn.
Thứ nhất, phải có thứ tự ưu tiên rõ: các hạng mục tạo quỹ đất công nghiệp và tái định cư nên đi song hành, tránh tình trạng hạ tầng khu công nghiệp hoàn thành nhưng không có mặt bằng sạch vì vướng nhà dân. Thứ hai, kỷ luật giải ngân cần gắn với trách nhiệm cá nhân của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và địa phương; dự án nào chậm, phải bị điều chuyển vốn như kế hoạch thành phố đã nêu.
Cuối cùng, yếu tố không thể thiếu là minh bạch với người dân và doanh nghiệp: công khai tiến độ, phương án bồi thường, lộ trình di dời các cơ sở sản xuất. Nếu làm được, Hải Phòng khởi công dự án đồng loạt không chỉ là con số “7 công trình hơn 5.900 tỷ đồng” mà sẽ là bước ngoặt nâng tầm không gian công nghiệp và đô thị, biến đầu tư công Hải Phòng thành động lực rõ ràng cho tăng trưởng trung hạn.
