Khi diễn viên hạng A cũng phải ngồi nhà chờ kịch bản
Khủng hoảng showbiz Hoa ngữ hiện nay là hiện tượng các diễn viên hạng A sở hữu lượng người hâm mộ lớn vẫn lâm vào tình trạng thiếu dự án phim, phải nghỉ tới 2-3 năm không vào đoàn, trong khi toàn bộ thị trường điện ảnh và truyền hình bước vào một “mùa đông” kéo dài với doanh thu sụt giảm và nhiều dự án đình trệ. Đây không còn là vài ca lẻ tẻ, mà là một xu hướng cho thấy hệ sinh thái giải trí đang tự thanh lọc theo cách khắc nghiệt. Không chỉ Lưu Diệc Phi và Triệu Lộ Tư, nhiều ngôi sao lưu lượng đỉnh cao cũng đang rơi vào cảnh không nhận được lời mời đóng phim nào. Sau “Câu Chuyện Của Hoa Hồng”, Lưu Diệc Phi gần như nghỉ ngơi suốt ba năm, chưa có việc làm mới. Vương Nhất Bác đã hơn 800 ngày không trở lại đoàn phim, còn Triệu Lộ Tư vắng bóng trên trường quay hơn 500 ngày. Việc những cái tên từng là bảo chứng rating phải “đỏ mắt tìm vai” là lời cảnh báo rõ ràng: thời của ngôi sao chỉ sống bằng lưu lượng đã qua.
Doanh thu lao dốc: một bộ phim thắng, nhiều bộ phim thua
Bề ngoài, phòng vé Hoa ngữ vẫn có vài điểm sáng với những tác phẩm vượt mốc 2 tỷ NDT doanh thu. Nhưng nếu đặt cạnh giai đoạn mà bom tấn dễ dàng cán 3–4 tỷ NDT, thành tích hiện tại khá khiêm tốn. Đằng sau con số tưởng chừng “đẹp” ấy là cấu trúc thị trường méo mó: mỗi mùa chiếu có hơn 20 phim cùng cạnh tranh, song chỉ vài tác phẩm nổi bật thật sự hút khán giả, phần còn lại âm thầm thua lỗ nặng. Như thế, một bộ phim thắng đồng nghĩa có hàng chục bộ phim thua – hệ quả là nhà đầu tư co mình, nhiều dự án bị trì hoãn vì thiếu vốn, đổi diễn viên, đổi đạo diễn hoặc chưa được duyệt. Văn Thành phải lùi lịch quay đến cuối năm, Đao Bút Nương Tử chưa thể khởi máy, một số dự án khác tạm dừng khi đổi nền tảng hoặc chưa được duyệt vốn. Trong bối cảnh rủi ro cao như vậy, việc thiếu dự án phim trở thành “bình thường mới”, dù diễn viên là hạng A hay tầm trung.
Giảm thù lao diễn viên nhưng vẫn thiếu việc: tín hiệu thị trường đang nói gì?
Các ngôi sao từng hưởng mức thù lao khổng lồ giờ phải chấp nhận hiện thực giảm thù lao diễn viên một cách quyết liệt. Nếu trước đây sao hạng A có thể nhận 50–60 triệu NDT cho một bộ phim, thậm chí có người được đồn đoán nhận tới 80–100 triệu NDT, thì hiện mức cao nhất chỉ còn khoảng 15–20 triệu NDT. Dù cát-xê giảm 50–80% nhưng nhiều nghệ sĩ vẫn thiếu lời mời. Theo QQ, các cơ quan quản lý được cho là đang tiếp tục siết thù lao của diễn viên. Đây là cuộc “đại phẫu” bắt buộc sau nhiều năm thị trường phát triển lệch, nuôi những cái tên lưu lượng bằng thù lao phi lý. Khi doanh thu giảm, vốn bị siết, các đoàn phim buộc phải ưu tiên ngân sách cho kịch bản, kỹ thuật và khâu sản xuất thay vì chi phần lớn cho một gương mặt nổi tiếng. Tình trạng khó vào đoàn không còn là câu chuyện riêng của diễn viên, mà phản ánh rõ sức ép đang đè lên toàn ngành.
Cuộc cạnh tranh mới: game, video ngắn và AI “ăn” thời gian của khán giả
Nguyên nhân khiến khủng hoảng showbiz Hoa ngữ kéo dài không chỉ nằm ở doanh thu phòng vé mà còn ở cuộc chiến giành thời gian khán giả. Phim ảnh ngày càng phải cạnh tranh với game, chương trình giải trí và video ngắn. Khi người xem quen với nội dung nhanh, liên tục kích thích, những dự án dài hơi đòi hỏi chi phí lớn trở thành canh bạc khó thắng. Song song đó, AI đang làm thay đổi cách sản xuất nội dung và hạ thấp rào cản gia nhập ngành. Lực lượng diễn viên quần chúng, vai phụ lót đường có nguy cơ bị thay thế bởi nhân vật ảo; một nữ diễn viên AI trong bộ phim ngắn “Cô Gái Bị Sa Thải” đã trở thành hiện tượng truyền thông. Điều này gửi đi thông điệp lạnh lùng: ngành phim không còn cần nhiều người như trước. Các diễn viên hạng A, vốn quen với đặc quyền lựa chọn vai, nay phải đối mặt với nguy cơ bị thị trường thay thế bằng cả công nghệ và lớp gương mặt mới rẻ hơn, linh hoạt hơn.
Từ khoảng trống sự nghiệp đến cơ hội tái định vị diễn viên hạng A
Mùa hè nóng như thiêu đốt vẫn không xua được “mùa đông” bao trùm ngành điện ảnh và truyền hình Trung Quốc. Gần 60 diễn viên nổi tiếng đã hơn 100 ngày chưa tham gia dự án mới, trong đó hơn 20 người vượt mốc 200 ngày. Một số người buộc phải chuyển hướng sang ca hát, biểu diễn đường phố hoặc nhận việc ngoài nghề để duy trì cuộc sống. Nghe có vẻ bi kịch, nhưng cũng là khoảnh khắc buộc cả hệ thống phải tự xem lại. Điều đáng chú ý là có diễn viên chủ động dùng khoảng trống để tái định vị. Triệu Lộ Tư công khai trong livestream rằng nếu kịch bản không đạt yêu cầu, cô sẽ không quay, và studio của cô tìm kiếm các tác phẩm nguyên tác, ưu tiên câu chuyện hiện thực về phụ nữ. Khi thời kỳ chỉ cần ngoại hình, danh tiếng hay nguồn vốn để thành công đã qua, thị trường buộc diễn viên hạng A phải quay về điểm xuất phát: kỹ năng, lựa chọn kịch bản và thái độ nghề. Khủng hoảng showbiz Hoa ngữ, nhìn từ góc này, không chỉ là cú sốc ngắn hạn mà là quá trình thanh lọc dài hơi. Ai chịu được “mùa đông” và biết dùng nó để trưởng thành mới xứng đáng giữ vị trí hạng A trong một trật tự mới.
