Khoảng trống vai diễn: dấu hiệu rõ nhất của mùa đông ngành phim
Hiện tượng “diễn viên hạng A thiếu phim” là tình trạng nhiều ngôi sao Hoa ngữ nổi tiếng, dù sở hữu lượng người hâm mộ khổng lồ và từng phủ sóng màn ảnh, nay phải đối mặt với khoảng thời gian nghỉ kéo dài hàng trăm ngày mà không có dự án mới, phản ánh sự thu hẹp cơ hội việc làm trong ngành phim ảnh Trung Quốc và sự khắc nghiệt của giai đoạn được ví như mùa đông đóng băng của thị trường phim ảnh và truyền hình. Điều đáng nói: đây không còn là vài trường hợp cá biệt, mà đã thành xu hướng rộng khắp. Gần 60 diễn viên nổi tiếng đã hơn 100 ngày chưa tham gia dự án mới, trong đó hơn 20 người vượt mốc 200 ngày. Khi những cái tên như Lưu Diệc Phi, Vương Nhất Bác, Triệu Lộ Tư cùng loạt sao lưu lượng phải “ngồi chờ” vai, có thể khẳng định thị trường phim Trung Quốc khó khăn hơn nhiều so với bề mặt sôi động được nhìn thấy qua vài phim ăn khách lẻ tẻ.
Thị trường có phim ăn khách nhưng không đủ sức ‘phá băng’
Điện ảnh Hoa ngữ không hoàn toàn ảm đạm: vẫn có những cái tên như Thư Tình Gửi Bà Ngoại hay Đội Bóng Nữ Thiếu Lâm thu hút khán giả và có tác phẩm vượt doanh thu 2 tỷ nhân dân tệ. Vấn đề là những điểm sáng này quá ít, không tạo được hiệu ứng lan tỏa để kéo cả thị trường đi lên. So với giai đoạn mà bom tấn dễ chạm mốc 3–4 tỷ nhân dân tệ, thành tích hiện tại khó được coi là đột phá. Một mùa chiếu có thể có trên 20 phim cạnh tranh, nhưng doanh thu khủng lại tập trung vào số rất nhỏ tác phẩm, trong khi phần còn lại âm thầm thua lỗ. Ngành phim ảnh Trung Quốc vì thế bước vào trạng thái phân hóa: tiền, truyền thông và cơ hội tập trung vào vài dự án “an toàn”, để lại khoảng trống lớn về vai diễn cho sao Hoa ngữ, kể cả những gương mặt hạng A vốn từng được săn đón.
Phim truyền hình siết chi phí, vai diễn co cụm và bị AI cạnh tranh
Nếu điện ảnh lạnh giá thì truyền hình cũng không còn là “vùng đệm” giúp giới diễn viên dễ thở hơn. Nhiều bộ phim lên sóng một cách bất ngờ, gần như không có chiến dịch truyền thông, không tạo chủ đề hay đẩy từ khóa trước giờ phát sóng như trước. Một số dự án phát hành mà vẫn không tìm được hợp đồng quảng cáo, làm bài toán thu hồi vốn thêm khó khăn. Khi nguồn vốn thận trọng, dự án trì hoãn vì thiếu kinh phí, đổi diễn viên, đổi đạo diễn hoặc chưa được phê duyệt, số lượng cơ hội đóng phim hiển nhiên giảm mạnh. Trong bối cảnh đó, diễn viên tầm trung ngày càng khó tìm vai, còn lực lượng diễn viên quần chúng đứng trước nguy cơ bị công nghệ AI thay thế. Phương Đào Tử – nữ diễn viên AI trong phim ngắn Cô Gái Bị Sa Thải – trở thành hiện tượng truyền thông, cho thấy tương lai nơi “người ảo” cạnh tranh trực tiếp với diễn viên thật không còn xa.
Lưu Diệc Phi, Vương Nhất Bác, Triệu Lộ Tư: khi tên tuổi lớn không còn là tấm vé vai diễn
Danh sách sao Hoa ngữ “ế phim” khiến khán giả sửng sốt không phải vì họ vô danh, mà vì toàn là những tên tuổi từng bảo chứng rating. Lưu Diệc Phi sau Câu Chuyện Của Hoa Hồng gần 3 năm chưa trở lại phim trường, chưa xác nhận dự án mới đáng chú ý nào. Vương Nhất Bác được cho là đã hơn 800 ngày chưa vào đoàn, ngoài một dự án được nhắc đến với tên Nhân Ngư. Khoảng nghỉ của họ cho thấy người hâm mộ không còn là bảo hiểm giúp diễn viên liên tục có việc. Triệu Lộ Tư lại là ví dụ cho việc “kén vai” trong thời buổi khan hiếm không hề dễ. Sau khi Người Tình/Almost Lover tạm dừng cuối năm 2024, cô đã hơn 500 ngày không ghi hình. Ngày 21/7, cô nói trong livestream rằng vẫn chưa nhận được kịch bản hoàn chỉnh nên sẽ không tham gia nếu bản cuối cùng không đạt yêu cầu; ngày 23/7, studio công khai tìm kiếm tác phẩm nguyên tác, ưu tiên câu chuyện hiện thực về phụ nữ. Việc một sao hạng A chủ động chờ kịch bản tốt giữa mùa “đóng băng” cho thấy cuộc chơi đã đổi luật: chất lượng và sự phù hợp quan trọng không kém số lượng lời mời.
Khoảng nghỉ kéo dài: khủng hoảng ngắn hạn hay bước ngoặt tái cấu trúc?
Nhiều người có xu hướng nhìn “mùa đông băng giá” là khủng hoảng thuần túy, nhưng nó cũng là phép thử buộc ngành phim ảnh Trung Quốc phải tái cấu trúc. Khi dự án bị thu hẹp, nhà sản xuất không thể tiếp tục cách làm ồ ạt, chạy theo lưu lượng, còn diễn viên buộc phải suy nghĩ lại về định hướng: không phải đóng nhiều, mà là chọn đúng. Câu hỏi từ “cát-xê bao nhiêu” đang chuyển thành “bao giờ mới có phim để nhận?” – một sự thay đổi cho thấy quyền lực dời từ ngôi sao sang dự án và nội dung. Tương lai gần, các dự án như Văn Thành phải lùi quay đến cuối năm, Đao Bút Nương Tử vẫn chưa thể khởi máy. Điều này đồng nghĩa khoảng trống việc làm của diễn viên sẽ chưa thể lấp đầy ngay. Tuy nhiên, nếu mùa đông này buộc thị trường lọc bớt dự án yếu và ưu tiên kịch bản chắc tay, thì những sao Hoa ngữ biết chấp nhận nghỉ dài để chờ vai phù hợp, như Triệu Lộ Tư, có thể là người hưởng lợi đầu tiên khi chu kỳ mới bắt đầu ấm lên.
