Chuẩn bị từ khu dân cư, không chờ cứu viện
Huấn luyện ứng phó thiên tai tại cơ sở là quá trình trang bị cho lực lượng địa phương kiến thức, kỹ năng và phương tiện để cảnh báo, sơ tán, cứu hộ và hỗ trợ người dân ngay khi tình huống khẩn cấp xảy ra. Giá trị của cách làm này nằm ở phản ứng gần dân: người nắm rõ địa bàn thường biết trước nơi ngập, đường bị chia cắt và hộ nào cần giúp.
Trước mùa mưa bão, nhiều địa phương tổ chức tập huấn cho lực lượng tại chỗ, rà soát vùng nguy hiểm, lập phương án sơ tán và chuẩn bị phương tiện. Tại phường Thanh Khê, 80 đội xung kích phòng, chống thiên tai năm 2026 được thành lập với 550 thành viên. Các đội còn được hướng dẫn về mô hình tổ chức, nhiệm vụ và sơ cấp cứu cơ bản; khi có cảnh báo, họ có thể gia cố công trình tạm, chằng néo mái, xử lý cây có nguy cơ đổ và duy trì liên lạc.
Ở xã Nông Sơn, tập huấn được triển khai cho 13 đội tại 13 thôn, với nội dung từ kiến thức phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đến cách huy động người, phương tiện, tổ chức ứng phó và phối hợp phòng cháy, chữa cháy. Đây là bước chuẩn bị thiết thực hơn một kế hoạch nằm trên giấy.
Từ sơ cứu đến cứu hộ trên sông nước
Kỹ năng cứu nạn chỉ có ý nghĩa khi được luyện trong tình huống gần với thực tế. Tại Tam Anh, khóa tập huấn có 164 đại biểu và học viên từ ban chỉ huy phòng thủ dân sự, lực lượng thôn, quân sự, công an, y tế, biên phòng cùng các cơ quan, trường học. Nội dung gồm tổ chức lực lượng, chuẩn bị ứng phó bão lũ và sạt lở, sơ tán dân, xử lý tình huống khẩn cấp.
Trên sông Trường Giang, học viên thực hành dùng ca nô, thuyền và bè tiếp cận người gặp nạn, ném phao cứu sinh và cứu người hoặc vật trôi. Tại De Gi, chương trình kết hợp sơ cứu, chuẩn bị nhân lực và thiết bị với thực hành bơi cứu nạn ở hồ Xoài. Học viên tiếp cận nạn nhân bằng phao và áo phao, trong khi lực lượng trên bờ phối hợp giữ dây, kéo người vào nơi an toàn.
Những bài tập này nhấn mạnh cả kỹ thuật cá nhân lẫn phối hợp đội hình. Khi nước chảy xiết hoặc tầm nhìn hạn chế, thao tác đúng và biết giữ an toàn cho người cứu hộ cũng quan trọng như tốc độ tiếp cận.
Quảng Ngãi kiểm tra cả kỹ năng lẫn phương tiện
Ở Quảng Ngãi, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tăng cường huấn luyện, kiểm tra phương tiện trước mùa mưa bão diễn biến phức tạp. Trên sông Đăk Bla, cán bộ, chiến sĩ tập điều khiển ca nô, tiếp cận và đưa nạn nhân đến nơi an toàn, xử lý tình huống dòng chảy phức tạp, vận chuyển lương thực tới vùng ngập bị chia cắt và phối hợp chữa cháy tàu thuyền.
Tại đặc khu Lý Sơn, ngày 21/10, Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ khu vực 8 huấn luyện các tình huống đuối nước, sập đổ công trình, cây đổ, sạt lở và tai nạn giao thông đường bộ, đường thủy. Học viên thực hành thiết bị cắt, banh tách, máy cưa và thiết bị lặn. Ở miền núi phía tây, lực lượng cũng kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện và rèn thể lực.
Cách tiếp cận theo đặc điểm địa bàn là điểm đáng chú ý: kỹ năng cứu người dưới nước không thể thay thế năng lực xử lý sạt lở hay giải cứu tại công trình đổ sập. Thiết bị sẵn có nhưng chưa kiểm tra, hoặc người vận hành chưa thuần thục, đều có thể làm chậm cứu hộ.
Năng lực tại chỗ quyết định tốc độ ứng cứu
Huấn luyện hiệu quả phải gắn con người với phương tiện và cơ chế chỉ huy. Tại phường An Thắng, lực lượng tập vận hành ghe máy để tăng khả năng cơ động cứu hộ; ở Thanh Khê, thành viên xung kích am hiểu địa bàn và hoàn cảnh các hộ dân cần hỗ trợ. Tại xã Tam Xuân, Đồn Biên phòng Tam Thanh trao 30 áo phao cho người dân để góp phần phòng ngừa rủi ro trong mùa lũ.
Điểm chung của các chương trình ở Tam Anh, De Gi và Quảng Ngãi là kết hợp kiến thức phòng ngừa với thực hành xử lý sự cố, sơ cứu và phối hợp cứu nạn. Tam Anh hướng tới nâng năng lực chỉ huy, phối hợp và thực hiện phương châm “bốn tại chỗ”; Đồn Biên phòng Tam Thanh cho biết sẽ tiếp tục bám địa bàn, phối hợp chính quyền và các lực lượng để sẵn sàng nhân lực, phương tiện hỗ trợ khi có tình huống.
Kết luận, huấn luyện cứu nạn không nên dừng ở một buổi phổ biến kiến thức. Diễn tập sát địa hình, kiểm tra thiết bị và phân rõ nhiệm vụ mới giúp lực lượng tại chỗ hành động nhanh, giảm nguy cơ cho người dân và hạn chế thiệt hại khi thiên tai xảy ra.
