Cấm bay drone tại TP.HCM: không chỉ là danh sách, mà là trách nhiệm an toàn
Cấm bay drone tại TP.HCM là tập hợp các quy định pháp luật và khu vực hạn chế, trong đó thiết bị bay không người lái như drone, flycam, cùng các vật thể bay dân dụng khác bị cấm hoạt động hoàn toàn hoặc phải xin phép trước khi bay, nhằm bảo vệ an toàn hàng không, an ninh quốc gia và trật tự xã hội trong đô thị đông dân. Công an TP.HCM vừa công bố danh sách 63 phường, xã, đặc khu thuộc phạm vi cấm bay, đồng thời cảnh báo người dân không tự ý sử dụng flycam, drone, thả diều và các vật thể bay trái phép. Việc này không phải bước lùi với cộng đồng sáng tạo nội dung, mà là lời nhắc: chơi drone trong thành phố nghĩa là bạn đang chia sẻ trách nhiệm bảo vệ mỗi chuyến bay trên bầu trời TP.HCM.
Theo báo cáo nhanh, chỉ trong 7 ngày từ 27/8 đến 2/9, lực lượng chức năng đã phát hiện và bắt quả tang 122 trường hợp vi phạm quy định bay, lập biên bản và thu giữ nhiều drone, flycam, vật thể bay không người lái. Đây là con số đủ lớn để mọi người chơi flycam phải tự hỏi: chúng ta đang vô tình biến thú vui quay phim, chụp ảnh thành nguy cơ an toàn? Một vật thể bay xuất hiện trái phép trong khu vực cấm bay có thể gây ảnh hưởng hoạt động hàng không, đe dọa an toàn các chuyến bay. Nếu bạn coi drone là công cụ làm nghề hay đam mê cá nhân, thì việc hiểu và tuân thủ quy định bay drone phải đứng trước cả chuyện góc quay đẹp hay khung hình ấn tượng.
Danh sách 63 phường, xã, đặc khu nằm trong vùng cấm bay drone
Điểm mấu chốt của các vùng cấm bay drone TP.HCM là chúng không còn khái niệm "chỉ quanh sân bay" như nhiều người vẫn nghĩ. Hiện có 63 phường, xã, đặc khu trên địa bàn thuộc phạm vi cấm bay. Trong đó, 59 phường gồm: An Hội Đông, An Hội Tây, An Khánh, An Lạc, An Nhơn, An Phú Đông, Bảy Hiền, Bình Hòa, Bình Hưng Hòa, Bình Lợi Trung, Bình Tân, Bình Thạnh, Bình Thới, Bình Trị Đông, Bình Trưng, Bình Quới, Cầu Kiệu, Diên Hồng, Dĩ An, Đức Nhuận, Đông Hòa, Đông Hưng Thuận, Gia Định, Gò Vấp, Hạnh Thông, Hiệp Bình, Hòa Bình, Hòa Hưng, Lái Thiêu, Linh Xuân, Long Bình, Nhiêu Lộc, Phú Nhuận, Phú Thạnh, Phú Thọ, Phú Thọ Hòa, Phước Long, Sài Gòn, Tam Bình, Tăng Nhơn Phú, Tân Bình, Tân Định, Tân Hòa, Tân Phú, Tân Sơn, Tân Sơn Hòa, Tân Sơn Nhất, Tân Sơn Nhì, Tân Tạo, Tân Thới Hiệp, Tân Vĩnh Lộc, Tây Thạnh, Thạnh Mỹ Tây, Thới An, Thông Tây Hội, Thủ Đức, Trung Mỹ Tây, Vĩnh Lộc và Xuân Hòa.
Bên cạnh đó, ba xã gồm Bà Điểm, Bình Lợi, Tân Nhựt và đặc khu Côn Đảo cũng nằm trong phạm vi cấm bay. Nhìn vào danh sách, dễ thấy rất nhiều khu vực là nơi sinh sống, làm việc thường ngày của người dân và cũng là điểm nóng cho hoạt động quay phim, chụp ảnh. Điều này có nghĩa: nếu bạn là nhà quay phim sự kiện, nhiếp ảnh gia, content creator hay đơn giản là người thích bay drone giải trí ở các quận đông dân, nguy cơ vô tình bước vào vùng cấm bay cao hơn bạn tưởng. Danh sách 63 khu vực không phải để dọa nạt, mà để nhắc cộng đồng chơi drone rằng mỗi lần cất cánh là phải nhớ: mình đang bay trong một không phận có luật, có trách nhiệm, chứ không phải sân chơi vô giới hạn.
Vì sao phải tự tra cứu quy định và xin phép trước khi bay?
Thực tế, nhiều người chơi flycam vẫn tin vào kinh nghiệm cá nhân hơn là quy định bay drone chính thức: thấy khu vực trống, xa nhà dân, là cho drone cất cánh. Cách nghĩ này không còn phù hợp trong bối cảnh TP.HCM siết chặt quản lý thiết bị bay không người lái. Công an TP.HCM khuyến cáo người dân có nhu cầu sử dụng thiết bị bay cần chủ động tra cứu khu vực cấm bay, hạn chế bay trên Cổng thông tin Bộ Quốc phòng trước khi thực hiện. Người dân có thể truy cập qua địa chỉ http://cambay.mod.gov.vn để tra cứu khu vực cấm bay, hạn chế bay. Đây không phải thủ tục rườm rà, mà là lớp bảo vệ kép: tránh cho bạn bị phạt bay drone trái phép, đồng thời giảm rủi ro gây ảnh hưởng hoạt động hàng không.
Một vụ việc điển hình cho thấy sự nguy hiểm của việc chủ quan là trường hợp Thân Văn Tấn, người đã thả diều gắn đèn chớp trong phạm vi vùng cấm bay Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Sự việc buộc Trung tâm Quản lý bay miền Nam phải tạm dừng tiếp nhận tàu bay hạ cánh, gây ảnh hưởng dây chuyền tới hoạt động hàng không. Ngày 28/8, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam người này về tội "Cản trở giao thông đường không". Không cần thiết biết rõ kỹ thuật hàng không để hiểu điều này: chỉ một vật thể bay nhỏ, nếu xuất hiện trái phép trong khu vực cấm bay, có thể kéo theo hàng loạt chuyến bay bị gián đoạn, hàng nghìn hành khách bị ảnh hưởng, và người điều khiển đối mặt nguy cơ xử lý hình sự chứ không chỉ là mất chiếc drone hay con diều.
Hình phạt và ranh giới giữa vi phạm hành chính với xử lý hình sự
Nhiều người chơi drone vẫn nghĩ rằng vi phạm quy định bay drone chỉ dừng ở mức bị nhắc nhở hoặc phạt nhẹ, nên xem nhẹ chuyện xin phép. Báo cáo từ Công an TP.HCM cho thấy lực lượng chức năng đã lập biên bản và thu giữ nhiều drone, flycam, vật thể bay không người lái trong 122 trường hợp bị phát hiện từ 27/8 đến 2/9. Đây là thông điệp rất rõ: phạt bay drone trái phép không còn là điều xa lạ, mà đã và đang diễn ra thường xuyên. Đồng thời, Công an TP.HCM khẳng định với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm sẽ củng cố hồ sơ để xử lý hình sự. Ranh giới giữa "lỗi nhỏ" và "án hình sự" nằm ở mức độ gây ảnh hưởng đến an toàn bay và giao thông đường không, chứ không nằm ở giá trị thiết bị bạn điều khiển.
Cơ quan công an đề nghị người dân, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quay phim, chụp ảnh và các dịch vụ liên quan chấp hành nghiêm quy định; tuyệt đối không thả diều, bóng bay, đèn trời hoặc điều khiển thiết bị bay trái phép trong khu vực hành lang an toàn hàng không. Lời kêu gọi này được lặp lại: người dân, các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quay phim, chụp ảnh và các dịch vụ khác phải chấp hành nghiêm các quy định pháp luật, tuyệt đối không thả diều, bóng bay, đèn trời hoặc điều khiển thiết bị bay trái phép tại khu vực hành lang an toàn hàng không. Nếu bạn nghĩ mình "chỉ quay vài phút" hay "chỉ bay thấp", hãy nhớ rằng vùng cấm bay được thiết lập để bảo vệ sự bình yên cho mỗi chuyến bay, và mọi hành vi xâm phạm đều có thể được xem xét xử lý ở mức cao nhất tùy hậu quả.
Hướng dẫn tuân thủ: chơi drone có trách nhiệm trong thành phố
Từ góc nhìn người làm nghề nội dung và chụp ảnh, tôi không xem các vùng cấm bay drone là rào cản sáng tạo mà là khung an toàn bắt buộc để nghề phát triển bền vững. Công an TP.HCM đề nghị người dân, các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quay phim, chụp ảnh và các dịch vụ khác chấp hành nghiêm các quy định pháp luật. Điều đó đặt ra vài nguyên tắc tối thiểu: luôn tra cứu khu vực cấm bay, hạn chế bay trên cổng cambay.mod.gov.vn trước khi lên kế hoạch; lập hồ sơ xin phép bay nếu dự án của bạn nằm gần các vùng nhạy cảm; và coi danh sách 63 phường, xã, đặc khu cấm bay là "vùng đỏ" tuyệt đối tránh nếu chưa có chấp thuận rõ ràng. Tuân thủ không chỉ để khỏi bị phạt, mà để chứng minh cộng đồng drone đủ trách nhiệm để được tin tưởng và tạo ra những khung hình đẹp trong khuôn khổ an toàn.
Ở tầm cá nhân, mỗi người chơi drone nên xây cho mình checklist riêng trước mỗi lần bay: kiểm tra vị trí trên bản đồ vùng cấm bay drone; đối chiếu với danh sách 63 khu vực; đánh giá xem mục đích quay phim, chụp ảnh có cần xin phép; và loại bỏ ngay ý tưởng thả diều, bóng bay, đèn trời hay thiết bị bay khác trong khu vực hành lang an toàn hàng không. Ở tầm cộng đồng, các nhóm chơi flycam, hội nhiếp ảnh nên chủ động phổ biến quy định bay drone cho thành viên mới, chia sẻ kinh nghiệm xin phép, và thẳng thắn nhắc nhở nhau khi thấy hành vi có nguy cơ vi phạm. Kết luận không quá phức tạp: muốn drone tiếp tục là công cụ kể chuyện trên bầu trời TP.HCM, thì người cầm điều khiển phải chấp nhận rằng luật, vùng cấm và quy trình xin phép là một phần không thể tách khỏi mỗi chuyến bay.
