Xa xỉ đương đại: khi di sản trở thành chất liệu, không phải xiềng xích
Xa xỉ trong thời trang đương đại là quá trình các giám đốc sáng tạo xa xỉ dùng di sản thương hiệu như chất liệu để xây dựng ngôn ngữ thẩm mỹ mới, vừa bảo toàn ký ức lịch sử vừa dịch chuyển sang đời sống hôm nay thông qua phom dáng, màu sắc, phụ kiện và cách kể câu chuyện trên sàn diễn. Mùa Xuân Hè, Demna tại Gucci, Maximilian Davis ở Ferragamo và Pierpaolo Piccioli tại Balenciaga cùng chứng minh rằng sang trọng không còn là bộ quy tắc bất biến mà là cuộc đối thoại liên tục giữa quá khứ và hiện tại. Họ không phá bỏ di sản, nhưng cũng không cúi đầu trước nó: mỗi bộ sưu tập là một tuyên ngôn về việc ai mới thực sự sở hữu quyền định nghĩa “xa xỉ” – nhà mốt hay bộ óc đứng sau phần sáng tạo.
Gucci Xuân Hè 2027: Demna bước ra khỏi cái bóng Michele
Điểm đáng bàn nhất ở Gucci Xuân Hè 2027 là việc Demna Gvasalia lần đầu công khai coi đây là bộ sưu tập thể hiện trọn vẹn tầm nhìn cá nhân của anh dành cho nhà mốt Florence. Điều đó đồng nghĩa anh đã quyết định rời khỏi vùng an toàn là di sản Alessandro Michele để xây dựng một kỷ nguyên Gucci khác: tư sản nhưng không ngại văn hóa đại chúng, lập dị mà vẫn gợi cảm, Florence đối thoại với Hollywood. Không gian show được dựng như một cửa hàng hoàn chỉnh bằng đá cẩm thạch, phù điêu và giá treo, đóng vai trò bản phác thảo cho diện mạo boutique Gucci tương lai. Đây không chỉ là bối cảnh, mà là cách Demna tuyên bố lại hệ giá trị xa xỉ: không phải cung điện kín cổng cao tường mà là sân khấu nơi nhiều cá tính cùng tồn tại trong bản sắc thương hiệu.
Ở cấp độ thiết kế, Demna chơi trên ranh giới giữa ký ức Balenciaga và DNA Gucci: suit mang hơi hướng Gothic, phom dáng ngoại cỡ, giày mũi dài gợi nhớ giai đoạn anh làm việc tại Balenciaga, nhưng được chuyển hóa bằng logo GG nằm kín đáo trong lớp lót áo parka và thắt lưng bản lớn với ba khóa hàm thiếc ngựa. Những chi tiết này xuất hiện vừa đủ để khẳng định xa xỉ thông qua tay nghề, không qua sự phô trương. Bộ trang phục nữ mở màn – áo khoác ngắn ba hàng cúc với khóa hàm thiếc ngựa nhỏ bằng bạc trên ve áo, phối cùng quần cưỡi ngựa trắng ôm sát và bốt chuyên dụng – là minh họa sắc nét cho cách Demna làm mới biểu tượng Gucci mà không biến chúng thành cosplay hoài cổ. Khi anh gọi Gucci là “giao thoa giữa tinh thần tư sản và văn hóa đại chúng”, đó là tuyên bố chính trị về việc xa xỉ phải chấp nhận được nhìn thấy trong đời sống, không chỉ trên ghế hàng đầu.
Ferragamo safari thời trang: Maximilian Davis và sức hút hoang dã gợi cảm
Nếu Demna tranh luận với khái niệm tư sản, Maximilian Davis chọn đối thoại với ký ức lao động và chiến trường để dựng nên một Ferragamo safari thời trang đầy hoang dã gợi cảm. Đầu năm 2026, anh xuất hiện tại triển lãm Lee Miller ở Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Paris và bị ám ảnh bởi những năm tháng nữ nhiếp ảnh gia sống tại Ai Cập. Từ đó, bộ sưu tập tại Milan lấy áo khoác safari và hình ảnh sa mạc làm trung tâm, nhưng không đi theo lối “khám phá thuộc địa” quen thuộc: màu sắc trầm ấm, phom ôm sát cơ thể, chất liệu xoay chuyển giữa mỏng nhẹ và dày dặn, mạnh mẽ, tạo nên một safari ám ảnh bởi thân thể hơn là bởi địa lý. Đây là một trong những bộ sưu tập ấn tượng nhất của anh từ trước đến nay, và điều đó nói nhiều về cách anh muốn nhà mốt Italy này nhìn lại di sản của mình bằng đôi mắt đương đại.
Davis giải thích rằng áo khoác cao su xuyên thấu, váy và các bộ áo – chân váy đều lấy cảm hứng từ đồng phục y tá, cùng với trang phục lao động dành cho phụ nữ trong những thập niên đầu thế kỷ 20 – mạch chủ đề xuyên suốt nhiệm kỳ sáng tạo của anh tại Ferragamo. Tức là, xa xỉ ở đây bắt đầu từ cơ thể làm việc, chứ không phải thân phận nhàn rỗi. Ông kết nối điều này với di sản nhà mốt qua thắt lưng da bản lớn đặt trên đường eo cao hoặc ôm lấy vòng ngực và khóa cài Gancini xuất hiện trên áo khoác, áo ghi lê da. Trong phụ kiện, đế xuồng chữ F – thiết kế mà Salvatore Ferragamo tiên phong năm 1947 – cùng cách diễn giải mới cho giày Vara tiếp tục tái khẳng định lịch sử thương hiệu. Khi những chiếc sơ mi safari không tay và chân váy bút chì gợi nhớ thời Tom Ford tại YSL, nhưng Davis lại khai thác mạnh thập niên 1940, ta thấy rõ cách anh dùng thời gian như bảng màu: di sản là nhiều lớp, và xa xỉ là quyền được trộn lẫn các lớp ấy theo góc nhìn riêng.
Balenciaga: Pierpaolo Piccioli và cuộc nổi loạn của sắc hồng san hô
Tại Balenciaga, Pierpaolo Piccioli chọn đi con đường khác: thay vì đối thoại trực tiếp với tư sản hay lao động, ông đưa couture trở thành phương pháp làm việc, một phòng thí nghiệm để tái định nghĩa quần áo thường ngày. Tension giữa tinh thần chơi đùa và sự thực dụng trong thiết kế của Piccioli đặc biệt rõ ở bộ sưu tập Spring/Summer 2027, trình diễn ngày 1 tháng 10 trong khuôn khổ Tuần lễ Thời trang Paris. Sân khấu là một nhà thi đấu thể thao lịch sử, với điêu khắc san hô khổng lồ lấy cảm hứng từ thế giới dưới nước vươn đến trần nhà. Những sắc cam và hồng sống động của khối san hô này sau đó “chảy” vào bộ sưu tập, xuất hiện trên tunic nhẹ làm từ hoa organza khâu chặt, áo khoác cổ phễu, váy chiffon lụa xuyên thấu và hàng loạt túi xách khiến khán giả không thể làm ngơ.
Đáng chú ý, Piccioli dùng kỹ thuật từ bộ sưu tập Balenciaga Couture thứ 55 áp dụng cho trang phục ready-to-wear cho cả nam và nữ, như lời show notes: couture được xem là “laboratory of possibilities”, không phải thứ xa vời mà là “dynamic engine” để nhà mốt vận hành. Điều này thể hiện ở những chiếc áo cổ siêu cao, cứng và nhọn, tay áo đồng điệu, các top tua rua ba tầng gợi hình hải quỳ, hay những đai-váy mini màu sắc mạnh mẽ với tà dài phía sau. Về phụ kiện, các phom túi biểu tượng như City bag và Rodeo xuất hiện dày đặc trong sắc xanh royal, đỏ son và xanh chartreuse, tiếp tục giữ vị thế Balenciaga túi it-bag trên thị trường. Nhưng cú xoay thú vị nằm ở việc “it-bag” được chuyển xuống hông dưới dạng belt bag – chiếc fanny pack từng gây tranh cãi nay được tinh chỉnh, phối cùng car coat đồng màu và trench tương phản để hợp thức hóa sự trở lại của tiện ích trong xa xỉ.
Ba tầm nhìn, một câu hỏi: ai định nghĩa xa xỉ?
Nhìn Demna, Davis và Piccioli cạnh nhau, có thể thấy mùa Xuân Hè không phải cuộc chạy đua xu hướng mà là cuộc tranh luận nghiêm túc về quyền lực định nghĩa xa xỉ. Demna dùng Gucci Xuân Hè 2027 để chứng minh nhà mốt không hướng đến một nhóm khách hàng đơn nhất mà là hệ sinh thái nhiều cá tính; anh tái xử lý những món đồ kinh điển như chân váy tartan, áo khoác phủ sáp, áo polo học đường bằng sự chỉn chu và sang trọng, để xa xỉ nằm ở mức độ hoàn thiện. Davis bám chặt vào hình ảnh đồng phục lao động nữ, nhưng lại nâng chúng lên bằng thắt lưng da to bản, Gancini và đế chữ F – di sản Ferragamo được viết lại dưới ánh nắng sa mạc. Piccioli thì đem kỹ thuật couture áp lên mọi mặt của tủ quần áo, khẳng định triết lý Cristóbal Balenciaga “cơ thể là nền tảng” trong một ngôn ngữ mới.
Kết luận không nằm ở việc ai đẹp hơn, mà ở việc ai trung thực hơn với câu hỏi của thời đại: xa xỉ là khoảng cách hay là sự gần gũi được gia công tinh vi? Gucci chọn rút ngắn khoảng cách với văn hóa đại chúng; Ferragamo hòa trộn lịch sử lao động với glam sa mạc; Balenciaga biến it-bag thành belt bag để thừa nhận nhu cầu tiện lợi ngay trong trung tâm couture. Ở cả ba nhà mốt, giám đốc sáng tạo xa xỉ không còn là người giữ kho báu quá khứ, mà là biên tập viên của hiện tại: họ chọn phần nào của di sản được tiếp tục, phần nào cần tranh luận, phần nào phải phá vỡ. Mùa Xuân Hè vì thế trở thành bản đồ cho tương lai của thời trang xa xỉ: nơi ký ức không bị xóa bỏ, nhưng cũng không được phép đứng yên.
