Điều trị theo từng người, không theo một công thức chung
Cá thể hóa điều trị vô sinh là việc lựa chọn phác đồ dựa trên nguyên nhân hiếm muộn, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhu cầu riêng của từng người bệnh, thay vì áp dụng một quy trình giống nhau cho mọi trường hợp. Cách tiếp cận này là trọng tâm của hội nghị khoa học quốc tế Fertility acadeMe Conference 2026, diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 31/10 và 1/11 do Hội Phụ sản Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Hỗ trợ Sinh sản và Merck Healthcare Việt Nam tổ chức. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: điều trị sinh sản không chỉ cần kỹ thuật tiên tiến mà còn cần quyết định đúng với từng hoàn cảnh. Hội nghị nhấn mạnh cách tiếp cận lấy người bệnh làm trung tâm; lựa chọn phác đồ phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả, tránh can thiệp không cần thiết và cải thiện trải nghiệm trên hành trình tìm cơ hội làm cha mẹ.
Thách thức sinh sản không thể chỉ nhìn qua con số mức sinh
Nhu cầu điều trị cần được nhìn nhận song song với bức tranh dân số. Mỗi năm, Việt Nam ước tính có hơn một triệu cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn, tương đương khoảng 7,7%; trong khi tổng tỷ suất sinh năm 2025 là 1,93 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1. WHO ghi nhận tỷ lệ vô sinh tích lũy suốt đời tại khu vực Tây Thái Bình Dương khoảng 23,2%, cao nhất trong các khu vực được thống kê. Những dữ kiện ấy không nên biến người bệnh thành công cụ cho mục tiêu dân số: điều họ cần trước hết là được đánh giá và hỗ trợ phù hợp. Kết hôn, sinh con muộn là một yếu tố đáng lưu ý vì khả năng sinh sản của cả nam và nữ có thể suy giảm theo tuổi. Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản mở thêm lựa chọn, nhưng không xóa bỏ các giới hạn sinh học; vì vậy, trì hoãn chỉ vì tin rằng IVF luôn có thể bù đắp là suy nghĩ cần thận trọng.
Công nghệ có giá trị khi được chọn đúng người, đúng lúc
Hỗ trợ sinh sản hiện có nhiều phương pháp, gồm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), trữ đông noãn và phôi, cùng các kỹ thuật hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi. Nhưng danh mục lựa chọn phong phú không đồng nghĩa mọi người bệnh đều cần cùng một can thiệp. Các nội dung chuyên môn được bàn tại hội nghị trải từ điều chỉnh kích thích buồng trứng theo tuổi và đặc điểm người bệnh đến cải thiện chẩn đoán, điều trị vô sinh nam, khả năng làm tổ của phôi và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là lý do cá thể hóa điều trị cần gắn với tư vấn rõ ràng và đánh giá chuyên môn, thay vì chạy theo kỹ thuật mới. Kế hoạch tốt phải cân bằng giữa cơ hội thành công, mức độ can thiệp và trải nghiệm của người bệnh; một phác đồ phù hợp có thể giúp tránh những bước không cần thiết trên hành trình vốn đã nhiều áp lực.
Nhận thức sớm và giảm rào cản tiếp cận
Mở rộng cơ hội làm cha mẹ không thể chỉ trông chờ vào phòng khám. Cần truyền thông để người trẻ hiểu rằng tiến bộ y khoa không bảo đảm có thể trì hoãn sinh con mà không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản; đồng thời, sàng lọc tại khu công nghiệp và khu dân cư đông đúc có thể giúp người có nguy cơ tìm đến tư vấn sớm hơn. Chi phí điều trị vẫn là gánh nặng với nhiều gia đình, dù dịch vụ tại Việt Nam thấp hơn nhiều quốc gia; vì vậy, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Viết Tiến đề nghị nghiên cứu hỗ trợ trước mắt cho thăm khám, xét nghiệm và dịch vụ cần thiết, sau đó cân nhắc mở rộng hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chu kỳ điều trị, gồm IVF, khi điều kiện cho phép. Các chuyên gia cũng đề xuất xem xét hỗ trợ xét nghiệm ban đầu hoặc một phần chi phí chu kỳ đầu tiên. Kết hợp thông tin đúng, sàng lọc và hỗ trợ thiết thực sẽ giúp người bệnh tiếp cận điều trị công bằng hơn.
