Ai đủ điều kiện hưởng mức giảm?
Chính sách giảm thuế thu nhập này cho phép cá nhân cư trú và hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ hoạt động kinh doanh trong năm 2026 và 2027. Đây là mức giảm trên khoản thuế phải nộp, không phải giảm 30% doanh thu hay thu nhập. Theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, nhóm được áp dụng gồm cá nhân trực tiếp sản xuất, kinh doanh; cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh; và người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh. Phạm vi tính thuế bao gồm toàn bộ thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phụ thuộc phương pháp tính thuế. Vì vậy, điều kiện quan trọng là tư cách người nộp thuế và tổng doanh thu, chứ không phải một hình thức kê khai cụ thể.
Nghị định được ban hành ngày 29/10/2026, có hiệu lực cùng ngày và áp dụng cho kỳ tính thuế 2026, 2027. Người kinh doanh nên nhìn mức 10 tỷ đồng như một ngưỡng doanh thu chung cho toàn bộ hoạt động trong năm, không tách riêng từng ngành nghề hay địa điểm để xét điều kiện. Cách hiểu này giúp tránh nhầm lẫn: doanh thu dưới ngưỡng ở một cửa hàng không đủ để kết luận nếu còn hoạt động kinh doanh khác. Chính sách nhắm vào thuế thu nhập cá nhân phát sinh từ kinh doanh; không nên mặc định mọi khoản thu nhập cá nhân đều được giảm.

Kê khai thế nào để được giảm thuế?
Cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng kê khai phần giảm theo Mẫu số 01 ban hành kèm Nghị định 398/2026/NĐ-CP. Mẫu này được nộp cùng hồ sơ khai thuế áp dụng cho người nộp thuế: theo quý, theo kỳ sáu tháng hoặc theo năm. Không cần làm một hồ sơ xin giảm thuế riêng; cách làm thiết thực là đánh dấu đúng mẫu, ghép vào tờ khai tương ứng và lưu theo dõi doanh thu thực tế. Đây là điểm đáng lưu ý với người đang làm kê khai thuế cá nhân: đủ điều kiện thôi chưa đủ, còn phải khai mức giảm theo đúng thủ tục và thời hạn của kỳ khai thuế.
Nếu tổ chức hoặc cá nhân khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế cho người kinh doanh, bên thực hiện nghĩa vụ đó dùng Mẫu số 02. Mẫu được nộp kèm tờ khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh. Người kinh doanh nên đối chiếu doanh thu lũy kế của tất cả hoạt động trước mỗi lần khai, thay vì chỉ dựa vào một đơn vị chi trả hay một địa điểm. Sự phân biệt này giúp tránh dùng nhầm Mẫu số 01 trong trường hợp bên khác khai thay, hoặc bỏ sót kê khai giảm khi nghĩa vụ thuế được thực hiện qua khấu trừ.
- Tự kê khai: dùng Mẫu số 01, nộp cùng hồ sơ khai thuế tương ứng.
- Được tổ chức hoặc cá nhân khai thay, khấu trừ, nộp thay: dùng Mẫu số 02, nộp cùng tờ khai của bên thực hiện.
- Doanh thu thực tế vượt ngưỡng: rà soát lại số thuế đã giảm và thực hiện điều chỉnh theo Mẫu số 03.
Nếu doanh thu vượt ngưỡng hoặc đã khai thiếu
Mức doanh thu dự kiến không phải căn cứ cuối cùng nếu tổng doanh thu thực tế của cả năm vượt 10 tỷ đồng. Khi đó, cá nhân không còn đáp ứng điều kiện: phải tính lại thuế thu nhập cá nhân và nộp bổ sung phần đã được giảm. Việc điều chỉnh dùng Mẫu số 03, nộp cùng hồ sơ khai thuế của kỳ mà doanh thu lũy kế từ đầu năm vượt ngưỡng. Theo quy định được nêu, khoản thuế phải nộp bổ sung trong tình huống này không bị tính tiền chậm nộp đến hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh việc vượt ngưỡng. Đây là lý do nên theo dõi sát doanh thu lũy kế, thay vì đợi đến cuối năm mới kiểm tra.
Nếu đã kê khai thuế nhưng bỏ sót phần giảm, người nộp thuế vẫn có thể khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ hoặc xác định khoản giảm khi quyết toán năm, miễn là đáp ứng đủ điều kiện. Với người nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, khoản nộp thừa sau khi xác định lại có thể được bù trừ hoặc hoàn trả theo quy định. Nếu hồ sơ bổ sung hoặc quá trình thanh tra, kiểm tra làm tăng số thuế phải nộp, phần tăng thêm vẫn được giảm 30% khi người nộp thuế đủ điều kiện; nếu số thuế giảm thì khoản giảm cũng phải tính lại tương ứng. Làm đúng từ đầu vẫn tốt hơn, nhưng sai sót không đồng nghĩa mất quyền hưởng trong mọi trường hợp.
Không nhầm ưu đãi cá nhân với chính sách doanh nghiệp
Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Nghị quyết 43/2026/QH16 về cả thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức giảm 30% và điều kiện doanh thu không quá 10 tỷ đồng được trình bày ở đây là chính sách dành cho cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh và hộ kinh doanh, áp dụng trên thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động đó. Không nên tự động áp ngưỡng hay mẫu kê khai của cá nhân sang doanh nghiệp, tổ chức: thuế thu nhập doanh nghiệp là nghĩa vụ khác, có đối tượng và hướng dẫn riêng. Với thuế hộ kinh doanh, điểm cần nhớ là xác định đúng người kê khai, cộng doanh thu toàn bộ hoạt động, rồi nộp mẫu thích hợp cùng hồ sơ thuế.
Kết luận thực hành rất rõ: kiểm tra tư cách người nộp thuế, đối chiếu tổng doanh thu với ngưỡng 10 tỷ đồng mỗi năm, dùng Mẫu 01 nếu tự kê khai, Mẫu 02 nếu có bên khai thay và Mẫu 03 khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng. Mức giảm được tính trên số thuế thu nhập cá nhân phải nộp, không phải trên doanh thu. Theo dõi doanh thu trong năm và lưu hồ sơ đầy đủ là cách an toàn nhất để hưởng đúng chính sách, đồng thời tránh phải điều chỉnh vào lúc nghĩa vụ thuế đã phát sinh.






