Kỹ năng thoát nạn phải được học trước khi có cháy
Thoát nạn khi cháy là quá trình nhận biết nguy hiểm, nhanh chóng rời khỏi khu vực có lửa hoặc khói theo lối an toàn và tìm đến nơi tập trung đã được hướng dẫn. Đây không phải kiến thức chỉ nên nhắc đến sau một sự cố: học sinh cần được chỉ dẫn và thực hành trước để có thể hành động khi hoảng sợ.
Khoảng 12h18 ngày 5/11, lực lượng chức năng nhận tin báo cháy tại Trường THCS Kim Liên, số 1 phố Hoàng Tích Trí, phường Kim Liên, Hà Nội. Đám cháy ở khu học tạm được dập tắt vào khoảng 13h; ngày 6/11, lãnh đạo phường xác nhận người tử vong là học sinh lớp 6. Vụ cháy trường học này là lời cảnh báo đau lòng: thiết bị chữa cháy và phương án sơ tán rất cần thiết, nhưng không thể thay cho kỹ năng ứng phó của từng em.
Trong những phút đầu, học sinh cần biết báo cho ai, lối thoát hiểm nằm ở đâu, tập trung tại vị trí nào và làm gì nếu khói hoặc lửa chặn đường. Những điều đó trực tiếp liên quan đến an toàn học sinh; phản ứng đúng có thể giúp các em tránh thêm nguy hiểm thay vì chạy theo đám đông hoặc quay lại tìm đồ.
Sáu kỹ năng thoát hiểm cần nhớ
- Giữ bình tĩnh và báo động: hô to khi thấy lửa, khói hoặc ngửi mùi khét; báo ngay giáo viên, nhân viên trường và người xung quanh. Gọi 114 khi có thể, nhưng không ở lại nơi nguy hiểm để gọi.
- Bỏ lại đồ dùng, không chen lấn và không dùng thang máy. Đi theo hướng dẫn sơ tán, biển chỉ dẫn và lối thoát an toàn; ra ngoài rồi không quay lại khu vực cháy.
- Gặp khói thì cúi thấp hoặc bò sát sàn để di chuyển. Có thể dùng khăn hay vải sẵn bên cạnh che mũi, miệng, nhưng không mất thời gian đi tìm hoặc làm ướt khăn và không xem khăn là lớp bảo vệ trước khói dày.
- Kiểm tra cửa trước khi mở. Nếu cửa nóng hoặc khói tràn qua, không mở cửa; tìm lối thoát khác an toàn và báo vị trí của mình cho người lớn, lực lượng cứu hộ.
- Chọn đường thoát phù hợp, ưu tiên cầu thang bộ và lối đã được nhà trường hướng dẫn. Nếu lối đi bị lửa, khói chặn, tránh tự ý lao qua vùng nguy hiểm; tìm nơi an toàn để chờ trợ giúp và phát tín hiệu cầu cứu.
- Nếu quần áo bén lửa: dừng lại, nằm xuống, che mặt và lăn người để dập lửa; không chạy vì luồng khí có thể làm lửa bùng mạnh hơn.
Sáu bước này không thay thế hướng dẫn tại chỗ của giáo viên và lực lượng cứu hộ. Điều quan trọng là trẻ biết lối thoát an toàn trong chính ngôi trường của mình, không tự đoán đường khi khói che khuất hoặc đi theo một lối đã bị lửa bao trùm.
Dạy bằng thực hành, không chỉ bằng lời nhắc
Trẻ cần được luyện tập trước khi có sự cố, bởi học thuộc vài câu không bảo đảm các em nhớ phải làm gì trong tình huống thật. Nhà trường nên hướng dẫn học sinh nhận diện lối thoát, vị trí tập kết, cách báo động và quy tắc di chuyển; các buổi diễn tập cần giúp các em làm quen với việc sơ tán có trật tự. Gia đình cũng nên nhắc trẻ báo cho người lớn, không quay lại lấy đồ và làm theo hướng dẫn của người phụ trách.
Việc rèn kỹ năng thoát hiểm còn phụ thuộc vào cách từng trường triển khai, nên diễn tập cần được thực hiện nghiêm túc và dễ hiểu với trẻ, thay vì chỉ hoàn thành cho đủ thủ tục. Giáo viên cần nói rõ khi nào dùng cầu thang, nơi tập kết ở đâu và làm sao báo vị trí nếu lối đi bị chặn. Học sinh cũng cần biết khăn che mặt không đủ để đi vào vùng khói dày.
Kết luận, sáu kỹ năng chỉ phát huy tác dụng khi trẻ được hướng dẫn, luyện tập và biết làm theo phương án của trường. Dạy thoát nạn khi cháy không phải gieo sợ hãi; đó là việc thiết thực để học sinh có cơ hội bảo vệ bản thân và hỗ trợ người xung quanh mà không cản trở công tác cứu hộ.
